Dinsdag 06/12/2022

Jonathan Littell: 'Ik had Céline laten vermoorden'

De Frans-Amerikaanse auteur Jonathan Littell, die met zijn 'SS-epos' Les bienveillantes in 2006 de literaire wereld deed daveren, heeft een zeldzaam openhartig gesprek gevoerd met de Duitse krant Frankfurter Rundschau. De Prix Goncourtwinnaar 2006 doet in een soms zwartgallig verbaal steekspel met de hardnekkige journalist André Muller een paar ophefmakende uitspraken.

Opmerkelijk is Littells bekentenis dat hij het weliswaar bescheiden prijzengeld van de Prix Goncourt nog steeds niet heeft ontvangen: "Op die 10 euro wacht ik nog steeds vergeefs. Ik heb hen gevraagd me de cheque toe te sturen, maar tot op heden heb ik niets gekregen." Littell stuurde zijn kat naar de uitreiking, want "alle literatuurprijzen zijn grotesk en lachwekkend". Littell voegt eraan toe - alsof de kwestie al aan de orde zou zijn - dat hij de Nobelprijs zou weigeren: "Ik heb momenteel genoeg geld, dat ik bovendien verstandig heb belegd. En ik leef zeer bescheiden." Dat iedereen hem nu aan zijn mouw trekt, vindt Littell maar niks: "Ik profiteer van mijn roem, maar haat hem ook. Zes maanden geleden heb ik tegen mijn Duitse agenten gezegd dat ik een 'Endlösung' wil van mijn beroemdheid." Toch heeft hij geen zin om zich weg te stoppen in een kluizenaarschap à la Thomas Pynchon. Over het schrijven zegt hij: "Ik ben net als een stierenvechter. Ik ga in de clinch met de taal en de grammatica, die ik moet bedwingen en overwinnen."

Ongemeen fel is Littell over zijn Oostenrijkse collega Peter Handke: hij noemt hem openlijk een "asshole". "Ooit heb ik hem vereerd en bemind als schrijver. Maar na al de onzin die hij heeft uitgekraamd over de oorlog in Bosnië, lees ik zijn boeken niet meer. Door de zijde van de Servische moordenaars te kiezen, heeft hij een verschrikkelijke fout begaan." Littell trekt de vergelijking met Louis-Ferdinand Céline, die in de jaren dertig fervent het antisemitisme bepleitte: "Destijds zou ik de opdracht hebben gegeven om Céline te doden." Ten slotte krijgt Claude Lanzmann een veeg uit de pan. De maker van de Holocaustfilm Shoah had Littell geprezen vanwege "zijn goede Joodse hoofd". Littell (verstoord): "Ik heb hem gezegd dat dit onzin is. Hij schreef me ook een brief om me te melden dat ik prachtige Joodse kinderen had. Ik heb geantwoord dat ik inderdaad prachtige kinderen heb, maar geen prachtige Joodse kinderen. Ik heb Joodse wortels en de fysionomie van een Jood, maar ik wil tot geen enkele groep behoren. Lanzmann is bezeten van het Joodse thema." Les bienveillantes verschijnt in september bij de Arbeiderspers in Nederlandse vertaling.

Literair reizen volgens het boekje

Novel Destinations, het ambitieuze boek van Shannon McKenna Schmidt en Joni Rendon met de ondertitel Literary Landmarks from Jane Austen's Bath to Ernest Hemingway's Key West, bevat queestes naar liefst 500 locaties die iets met literatuur van doen hebben. De enthousiaste vriendinnen hebben er zich niet met een jantje-van-leiden van afgemaakt. Ze rotsten voor deze National Geographicuitgave Amerika en Europa rond en spiedden in auteurshuizen, schrijversmusea, begraafplaatsen, cafés, tuinen en bibliotheken. Ook bezochten ze boekenfestivals als het Papa Hemingway Look-Alike Contest of verbleven ze in literaire loggia's zoals het Keats-Shelleyhuis in Rome. Voor de doorgewinterde literaire reiziger zijn er weinig verrassende keuzes te rapen (zo beperkten ze zich in Nederland tot het Anne Frankhuis), maar het duo wilde vooral iets tijdloos klassieks. Onder meer het Praag van Franz Kafka, het Dublin van James Joyce, het Parijs van Victor Hugo en het Londen van Charles Dickens krijgen een voorkeursbehandeling en ze vergaarden een schat aan anekdotes over Hemingway, Steinbeck, Jane Austen en de Brontës. Het aanstekelijke boek charmeerde de lezers meteen en kreeg daarom een al even enthousiast verlengstuk in de blog noveldestinations.com, waar het tweetal nog meer literaire reiservaringen deelt. Intussen denken de reizigsters al aan een vervolg: Artful Destinations. Wie trouwens opziet tegen al dat rondbanjeren kan deze gids perfect ook in de leunstoel thuis savoureren. Met de klassiekers binnen bereik, dat spreekt.

Vekeman bestiert kettingverhaal

Enige tijd geleden waagde het keurkorps van de Nederlandse letteren zich aan de kettingroman De Schrijver. Met ongewisse en wisselvallige uitkomst gaven Hugo Claus, Harry Mulisch, Remco Campert, Joost Zwagerman, Marga Minco, Adriaan van Dis en Maarten 't Hart elkaar het literaire estafettestokje door. Een vergelijkbaar idee beproeft het Letterenhuis nu, in het kader van zijn 75ste verjaardag. Ditmaal geniet Christophe Vekeman de eer om de vlam in de pan te doen slaan. Hij bestiert het kettingverhaal Kwade dagen, waarvoor hij de eerste pagina schreef. Vervolgens kunnen de bezoekers van het Letterenhuis hun pen erop botvieren. Na tien bijdragen neemt Vekeman het geheel weer onder zijn vleugels, stuurt hij het zaakje eventueel bij of zet hij het verhaal weer op een dwaalspoor. De deelnemers krijgen vrij spel, maar enkele richtlijnen zijn onontbeerlijk. "Zoals de titel al aangeeft, zal het waarschijnlijk een huwelijksverhaal of een liefdesgeschiedenis worden, maar het kan misschien ook wel een thriller of horrorstory zijn", zo vermoedt het Letterenhuis. Iedereen wordt verzocht om in zijn mooiste handschrift in het Literair Salon ter plekke het Letterenhuisboek aan te vullen. Alles is ook te volgen via de website van het Letterenhuis (www.letterenhuis.be). Gemikt wordt op een werktermijn van zes maanden.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234