Zondag 05/12/2021

Jomme Dockx is niet meer

Acteur Manu Verreth is zaterdag in een Leuvens ziekenhuis overleden. Hij was 69. Verreth speelde veel rollen in het theater en op televisie, maar hét personage waarmee hij in het collectieve geheugen gegrift staat, is Jomme Dockx, de naïeve kantoorklerk uit de tv-serie De collega’s. Het was de rol van zijn leven in een legendarisch comedyfeuilleton van de toenmalige BRT. ‘Ik was de laagste bediende en dus ieders vriend’, zei hij daar zelf over.

Manu Verreth was samen met zijn tweelingbroer, acteur René, ook onlosmakelijk verbonden met het Mechels Miniatuur Teater (MMT), inmiddels ’t Arsenaal. Manu was van 1969 tot 1999 dertig jaar lang directeur van het MMT, maar is altijd blijven acteren. “Manu is van ons tweeën de durver, ik ben meer een dromer”, zei René Verreth daarover. “Maar als tweelingbroers vullen we elkaar perfect aan.”Manu en René Verreth werden op een schrikkeldag geboren: 29 februari 1940. Vakmanschap en liefde voor het theater leerden ze van hun vader, een meubelmaker in Mechelen, die samen met moeder lid was van enkele amateurtheaterkringen. Moeder kon bovendien goed zingen en kende een aantal opera’s uit het hoofd.“Van in de lagere school al speelden mijn broer en ik sprookjes”, zei Manu. “Later wilden we naar het conservatorium gaan om acteur te worden. Daar was natuurlijk geen sprake van.” Pas toen ze bij het MMT zaten, zijn ze conservatoriumlessen gaan volgen, samen met spitsbroeders Jaak Van Assche, Tuur De Weert en Mandus De Vos, acteurs die later ook in de tv-serie De collega’s zouden meespelen. Toen in 1969 het MMT erkend werd als professioneel theatergezelschap, besloten ze alle vijf hun dagtaak op te geven en zich voltijds aan het theater te wijden. Manu werd directeur van het MMT, dat snel groeide. “Het succes van de kamertheaters was een reactie tegen de verstarde repertoiregezelschappen”, zei Manu daar later over.

Dicht bij de mensen

“Het was al gauw een uitgemaakte zaak dat we theater wilden brengen dat dicht bij de mensen stond”, vertelde Manu Verreth naar aanleiding van vijfentwintig jaar MMT. “Theater moest dialoog met het volk worden.” MMT bracht stukken waarin psychiatrie, gevangeniswezen, kindermishandeling of drugs aan bod kwamen. Maar ze speelden ook het ijzeren repertoire. Verreth stond zelf meer dan tweehonderd keer per jaar op de planken, onder meer in producties als De brave soldaat Schwejk, Wachten op Godot, King Lear, Groenten uit Balen van Walter van den Broeck en Een vlo in het oor van Feydeau.Maar de rol die hem onsterfelijk zou maken, was die van “classificeerder eerste klasse” Jomme Dockx in de kantoorcomedyserie De kollega’s (oorspronkelijk met ‘k’) van de toenmalige BRT-televisie. De eerste aflevering werd uitgezonden in september 1978. Er werden 37 episodes opgenomen, goed voor drie seizoenen.In de serie brachten Manu en René Verreth samen met een schare MMT-acteurs personages tot leven als afdelingschef Philemon Persez, diens secretaresse Mireille Puis, onderafdelingschef Bonaventuur Verastenhoven, classificeerder Jomme Dockx, opsteller Jean de Pesser, klerk en salonanarchist Gilbert van Hie en gangwachter eerste klas Hilaire Baconfoy. De afleveringen stonden bol van geroddel, gekonkel en getreiter in de kleine wereld van de ambtenarij.Jomme werd door zijn vrouw bedrogen nog voor zijn zoon verwekt was, de al even mythische Adelbert. Veel van zijn collega’s geloofden niet dat hij de vader was en dreven de spot met hem, maar uit de tekortkomingen van zijn zoon leidde Jomme af dat het wel degelijk zijn vlees en bloed was. “Hij slaagde erin om elke situatie, hoe pijnlijk ook, om te buigen op een manier dat ze het minst erg werd voor hem en voor zijn omgeving.”De collega’s werd in een mum van tijd legendarisch populair en de personages groeiden uit tot volkshelden. De serie schaarde zich in de rij van mythische televisiefeuilletons als Schipper naast Mathilde en Wij, Heren van Zichem. “Scenarist Jan Matterne ging in op het leven tot in zijn kleinste details, hij toonde er de mooie kanten van maar ook het verdriet”, verklaarde Manu Verreth het succes van de serie. “De kracht van De collega’s is dat er naast humor ook menselijkheid in zit. En een grote herkenbaarheid. Daardoor heeft het publiek er zoveel van gehouden. Op een bepaald moment hadden we twee miljoen kijkers.”Veel van Jomme Dockx kwam uit Manu Verreth zelf, gaf hij in een interview toe. “Ik heb ooit nog op een kantoor gewerkt en heb gebruikgemaakt van al wat ik daar gezien en gevoeld heb en soms met verbijstering vastgesteld had.” En: “Ik zag het als mijn roeping om via tv of theater de maatschappij een spiegel voor te houden. En ik heb de vaste illusie dat dat met Jomme Dockx gelukt is.”Manu Verreth had persoonlijke affiniteiten met Jomme. “Ik mocht zijn naïviteit dan wel niet delen, toch was ik een hele goede vriend van deJomme.” Over het karakter van Jomme zei hij: “Hij was een mens van goede wil en een gelukmaker. Misschien met een laag IQ, maar hij had heel wat gezond verstand. Jomme Dockx heeft me doen inzien hoe mooi de eenvoud kan zijn.”“Ik word nog altijd op straat herkend”, zei Manu in een interview eind 2007. “Ik begrijp niet dat dat maar blijft duren. René kreeg minder hartelijke reacties, want dat is meneer Persez.”“Jomme Dockx is een tv-figuur die vergroeid is met de geschiedenis van de televisie in Vlaanderen. Zoiets maak je maar één keer in je carrière mee.” De serie zou regelmatig worden heruitgezonden, de laatste keer nog in het najaar van 2008.

Pak de poen

Even legendarisch, maar dan in andere zin, werd de Pak-de-poen-show, een spelprogramma gepresenteerd door de twee broers waar in de eerste aflevering alles misliep wat er kon mislopen. Die beschamende aflevering werd rechtsreeks uitgezonden op 11 maart 1987 vanuit het Amerikaans Theater. De broers hebben uiteindelijk maar één aflevering gepresenteerd. Later lichtte Manu een tip van de sluier op: hij verklaarde dat de show gesaboteerd was door technici en vakbondsmensen. Er waren stakingen aan de gang tegen gevreesde privatiseringen en het feit dat de BRT meer en meer producties wou uitbesteden. Vtm zat er ook aan te komen en men werd zenuwachtig aan de Reyerslaan. Manu Verreth ging meer dan tien jaar geleden met pensioen, maar bleef nog regelmatig rollen spelen: op televisie onder meer in Café Majestic, Wittekerke, Twee straten verder, Flikken en Aspe. In 2007 speelde hij aan de zijde van Herbert Flack in de theaterproductie Cyrano de Bergerac de rol van rijmende bakker Ragueneau.Tot voor kort had hij de hoofdrol in Georges, een theaterstuk over oudermishandeling. Toen de acteur in september werd opgenomen in het ziekenhuis, werd de tournee afgelast. Manu Verreth heeft zelf het verloop van zijn uitvaart beschreven en heeft de uitdrukkelijke wens geuit om crematie en afscheid in strikte familiekring te laten plaatsvinden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234