Maandag 16/12/2019

Verenigd Koninkrijk

Johnsons tactiek is duidelijk: brexiteers herenigen en verkiezingen gebruiken als surrogaatreferendum

Boris Johnson tijdens zijn Lagerhuis-debuut als premier. Beeld EPA

Op strijdlustige wijze heeft Boris Johnson zijn Lagerhuis-debuut als premier gemaakt. Hij liet Brussel weten dat het niet genoeg is om de voorgenomen regeling voor de Ierse grens aan te passen, maar dat die zogeheten backstop geheel uit het brexitakkoord moet verdwijnen. De hardste aanval in het rumoerige parlement had hij echter in petto voor oppositieleider Jeremy Corbyn, wat erop duidt dat Johnson snel verkiezingen verwacht.

Johnson begon zijn toespraak met de constatering dat het Verenigd Koninkrijk ‘de beste plek ter wereld is’, eraan toevoegend dat hij best weet dat sommigen dit een overdreven stelling vinden. Over dertig jaar, wanneer hijzelf dik in de tachtig is, zal het land de welvarendste economie van Europa zijn, een kruisspin in een web van internationale handelsverdragen. Voordat deze utopie gestalte krijgt, moet over 98 dagen, inclusief zomervakantie en congresseizoen, de brexit een feit zijn.

In een geest van vriendschap wil Johnson, met zijn brexitteam, zo snel mogelijk gaan praten met de Europese Commissie en de lidstaten van de EU. Vanuit Brussel kwam meteen al het bericht dat Johnsons benadering onaanvaardbaar is. De verwachting van 10 Downing Street is dat daar na de Europese top van half oktober, twee weken voor de brexitdeadline, verandering in komt. Ondertussen heeft hij zijn oude vriend en rivaal Michael Gove de opdracht gegeven om, als minister zonder portefeuille, een no deal-brexit voor te bereiden.

Zo’n no deal zal, weet Johnson, leiden tot de val van zijn regering, reden dat zijn gedachten vooral lijken te liggen bij parlementsverkiezingen. Dat bleek reeds bij de samenstelling van wat met recht een vechtkabinet mag heten. Waar May een balans probeerde te houden tussen brexiteers en EU-gezinden, heeft Johnson zich aan de kabinetstafel omringd door Boristas, ministers die net als hijzelf heilig geloven in de brexit. Opvallende uitzondering is zijn broer Jo, die uit het kabinet-May was gestapt om campagne te voeren voor een tweede EU-referendum.

Do or die

Het is een Dood of de Gladiolen-kabinet, wat aansluit bij Johnsons brexit-motto: Do or Die. Benoemingen zijn altijd een sterk punt van Johnson geweest, en dat bleek nu eens te meer. Zijn drie belangrijkste ministers – op Financiën, Buitenlandse Zaken en Binnenlandse Zaken – zijn allemaal kinderen van migranten, en twee van hen zijn van Aziatische origine. Daarmee is het kabinet van Johnson, die door tegenstanders voor racist is uitgemaakt, ‘gekleurder’ dan de regeringen van Duitsland en Frankrijk.

Opvallend afwezig aan de kabinetstafel zijn leden van de European Research Group, de Spartanen onder de brexiteers. Alleen de baas is uitverkozen. Jacob Rees-Mogg is de nieuwe Leader of the House, de persoon die de agenda van het Lagerhuis beheert. Dat lijkt een slimme zet, want niemand in Westminster weet meer van de Britse constitutie dan deze Old Etonian, en dat kan goed van pas komen, omdat de EU-gezinden onder de volksvertegenwoordigers bedreven zijn gebleken in het naar zich toe trekken van de macht.

Stormachtig

Kort voor het einde van het optreden van Rees-Mogg verscheen een blonde haardos achter de zetel van de Speaker: de nieuwe premier. Wat volgde, was de stormachtigste sessie in jaren. Johnson profileerde zich als de optimist, terwijl hij Labour-leider Corbyn een negatieve houding verweet, een gebrek aan vertrouwen in de ‘grootsheid’ van de eigen natie. Johnsons tactiek is duidelijk geworden: brexiteers herenigen en parlementsverkiezingen gebruiken als een surrogaatreferendum, waar Corbyn tweespalt moet zaaien in het remain-kamp.

Corbyn verliet voortijdig de debatkamer, terwijl de Conservatieven geen genoeg konden krijgen van de branie die Mays opvolger tentoonspreidde tijdens het beantwoorden van 129 vragen. De oud-premier zelf zat met haar stafchef en drie opgestapte ministers in het cricketstadion Lord’s te kijken naar een wedstrijd die Engeland aan het verliezen was tegen Ierland. Het deed denken aan de Conservatieve partijcoryfee John Major, die datzelfde deed nadat hij in 1997 door Tony Blair uit 10 Downing Street was verjaagd.

Naar verwachting zullen deze ‘politieke vluchtelingen’ na de zomer terugkeren naar Westminster om het, als de ware oppositie, de nieuwe leider heel moeilijk te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234