Maandag 21/09/2020

AnalyseVerenigd Koninkrijk

Johnson laat zijn ware aard zien en vult zijn kabinet met devote brexiteers

Brits eerste minister Boris Johnson.Beeld EPA

Twee maanden na zijn klinkende verkiezingsoverwinning heeft Boris Johnson tijdens de herschikking van kabinet donderdag zijn ware aard laten zien. De Britse premier kan genadeloos handelen, verlangt totale loyaliteit en is niet vies van wraakzucht.

Wie beheert ’s lands schatkist? De premier of zijn minister van Financiën? Binnen de Britse politiek levert deze strijd, deze burenruzie op Downing Street, traditiegetrouw spanningen op. Aan de vooravond van de reshuffle, het politieke ritueel waarmee een premier zijn greep op de macht versterkt, had Johnson besloten dat hij bij het transformeren van de natie zijn handen vrij wilde hebben. Hij wil geen buurman op 11 Downing Street die hem vertelt dat er voor deze spoorweg of die brug geen geld is. 

Sterker, hij wil naast premier eigenlijk ook minister van Financiën zijn. Daarom had hij het plan opgevat om de adviseurs op Financiën te vervangen door zijn eigen adviseurs. Met dat voorstel riep hij de desbetreffende minister, Sajid Javid, bij zich. Deze weigerde. Een half jaar geleden had Johnsons topadviseur Dominic Cummings een van de Financiën-adviseurs al eens, met behulp van de politie, Downing Street uitgezet. Daar was Javid woedend over; dit ging hem duidelijk een stap te ver. Vervolgens besloot Johnson de bewindsman te ontslaan uit de functie die hij slechts zeven maanden heeft vervuld.

Sajid Javid.Beeld AFP

Er speelde meer op de achtergrond. Javid had tijdens het EU-referendum voor Remain gestemd, had onaardige dingen over Johnson gezegd tijdens de strijd om het leiderschap van de Conservatieve Partij, en had Cummings kwaad gemaakt door te pleiten voor een nieuwe hogesnelheidslijn. Met andere woorden: Javid stond niet goed te boek. Dat geldt niet voor zijn vervanger, Rishi Sunak. Deze 39-jarige Brit met Indiase wortels, die bij zijn aantreden als Lagerhuislid de eed aflegde op de Bhagavad Gita, is de rijzende ster binnen de partij en zal uitvoeren wat ‘Boris en The Dom’ van hem verlangen. Javid gaat de interne oppositie leiden.

Opstand in Derry

Het was de grootste schok tijdens een herschikking die iets openbaarde van Johnsons eigenschappen als politiek leider. De eerste ontslagen minister was die van Noord-Ierse zaken, Julian Smith. Hij had het onlangs voor elkaar gekregen dat het Noord-Ierse parlement na drie jaar weer bijeen is, iets waar de Ierse premier hem voor prees. Maar in het najaar had hij getwijfeld aan de No Deal-koers van Johnson, en hij was bovendien akkoord gegaan met de vervolging van Britse paratroepers die in 1972 de opstand in Derry op bloedige wijze hadden neergeslagen. Johnson en veel andere Conservatieven hebben daar moeite mee.

Rishi Sunak.Beeld EPA

Het volgende slachtoffer was Geoffrey Cox, de hoogste juridisch adviseur van de regering. Naar buiten staat hij bekend als de politicus met de prachtige baritonstem, maar achter de schermen heeft hij die stem ook gebruikt om twijfels te uiten over Johnsons beleid. Nu betaalt hij de prijs. Dat geldt ook voor Andrea Leadsom, de minister van Economische Zaken voor wie seksegelijkheid in de politiek een belangrijk thema is. In een krantenartikel had ze Johnson onlangs gewaarschuwd voor het kabinet als mannenclub. Deze kritiek had ze beter achterwege kunnen laten. Ook zij kan nu meer tijd aan haar gezin besteden.

Leadsom was niet de enige ervaren vrouw die moest vertrekken. Ook voor oudgedienden Theresa Villiers en Nicky Morgan is geen plek meer in het kabinet. Johnson wil een kans geven aan de jongere generatie. Hij beloonde Anne-Marie Trevelyan, een telg uit een bekend politiek geslacht, voor haar onvoorwaardelijke steun tijdens het moeizame brexitproces. Zij kreeg de post Internationale Ontwikkeling. Een goede tijding kwam er ook voor Suella Braverman. Deze dochter van immigranten uit Kenia en Mauritius, vice-voorzitter van de European Research Group, is de nieuwe topjurist van de regering. Zij uitte onlangs haar zorgen omtrent de bemoeienis van rechters met het politieke proces.

Alok Sharma.Beeld AP

Devote brexiteers

Ondanks Javids vertrek is Johnsons nieuwe ploeg de meest diverse uit de Britse politieke geschiedenis. Naast Sunak maakte ook de Britse Indiër Alok Sharma promotie, tot minister van Economische Zaken. Onaantastbaar is de positie op Binnenlandse Zaken van Priti Patel, wier harde criminaliteitsbeleid het goed doet bij de Conservatieve achterban. De voorzitter van de Conservatieve Partij is James Cleverly, een zoon van immigranten uit Sierra Leone. Zeker zo belangrijk voor Johnson is dat voor het eerst alle belangrijke posten – Financiën, Buitenlandse Zaken en Binnenlandse Zaken – nu in handen zijn van devote brexiteers.

Meest diverse regering in Europa

De ‘brexitregering’ is de meest diverse binnen Europa. Ook het Europees Parlement loopt op dit gebied achter op de Britten. Toen de Britten vorige maand vertrokken, daalde het percentage gekleurde Europarlementariërs met liefst twintig procent. Het Britse smaldeel telde zeven mensen met een Afrikaanse of Aziatische achtergrond. Thans zijn slechts 24 van de 705 leden van het Europees Parlement van niet-Europese komaf. De Europese Commissie is honderd procent wit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234