Zondag 20/10/2019

John, de Rode Ridder

In de boeken en de strips heet hij Johan, in de Wetstraat heet de Rode Ridder John. Onversaagd, om het met een Rode Ridderwoord te zeggen, werpt John Crombez (40) zich nu in de strijd om het sp.a-partijleiderschap.

De timing verrast, want in principe kiest de sp.a pas in juni 2015 een nieuwe voorzitter. Desondanks stelt John Crombez zich al kandidaat. "Ik heb een uitgesproken mening over hoe het anders moet. Dan zou het gek zijn om geen kandidaat-voorzitter te zijn", zei hij dit weekend plotsklaps in De Standaard. Wat vorige week in Landen gebeurde, waar een sp.a-burgemeester probeerde Roma-woonwagenbewoners te verjagen met luide muziek, verklaart veel van die 'plotsklaps'.

In zijn hoofd had de staatssecretaris, na een discrete ronde binnen de partij, de schakelaar al eerder omgedraaid, 'Landen' versnelde de communicatie. Voor Crombez en een ruim deel van de bredere partijtop kwamen veel oude ergernissen bij elkaar in de lauwe reactie van voorzitter Bruno Tobback op die pijnlijke politieke actie. De gemakzuchtige communicatie, de eigengereidheid (intern was aangedrongen op een veel fellere reactie) en het onvermogen om de eigen principes om te zetten in een politieke praktijk: het zat er allemaal in.

Colère over Bruno

En dus stapt John Crombez nu al uitdrukkelijk in de ring. Al voor de verkiezingen werd in de kranten gefluisterd dat hij zich warmliep voor het voorzitterschap. West-Vlaming Crombez lijkt in veel de antipode van Leuvenaar Tobback: een ernstige fond, een goede communicator (graag gezien van tv tot Twitter) en een slimme netwerker.

Het gefluister omtrent Crombez werd krachtiger toen na 25 mei Tobback de belabberde uitslag probeerde recht te praten. Een eerste leiderschapscrisis werd bezworen toen op de fractiedag in Sint-Laureins eind vorige maand werd afgesproken om de voorzittersverkiezingen te vervroegen - een datum die Tobback op het daaropvolgende partijbureau toch weer vakkundig naar juni 2015 wist te verdagen, tot groeiende colère van zijn critici.

Het spel dat vandaag bij sp.a gespeeld wordt, is bepaald ruw. En het is niet de eerste keer dat John Crombez zich daarin mengt. Wanneer de sp.a in juli 2009 congresseert over deelname aan de Vlaamse regering, is het de bij het grote publiek nog onbekende Crombez die zich niet inhoudt om het mes in de rug van uittredend minister Frank Vandenbroucke te planten. Vandenbroucke zal niet opnieuw minister worden, en Crombez is de eerste die dat voor de camera's zegt: "Caroline Gennez zal voor de ploeg gaan die het best is voor de partij. Als het het beste is voor de partij zonder Frank, dan is dat zo."

Toch zit er onder de ruwe bolster een gevoelige pit. Behalve met begrotingstabellen houdt Crombez zich politiek vooral bezig met welzijn en volksgezondheid. De ernstige ziekte van zijn broer, bij wie de ziekte van Lyme laattijdig werd vastgesteld, is de drijfveer achter dat engagement.

Kringloopfonds

De opgang van John Crombez binnen sp.a verloopt trapsgewijs, maar het zijn wel erg steile trappen: in 2009 pas voor het eerst verkozen, fractieleider in het Vlaams Parlement in 2010, nog een jaar later al staatssecretaris in Di Rupo-I, nu kandidaat-voorzitter.

Zijn erg zichtbare bevoegdheid Fraudebestrijding die hem in de vorige regeerperiode de bijnaam 'de Rode Ridder' opleverde, bracht hem in de tweede helft van de jaren negentig ook al bij de partij. Als student met een eindverhandeling over fiscale fraude in voorbereiding raakte hij na een debat aan de Universiteit Gent aan de praat met Freddy Willockx. Die troonde hem vervolgens als jong talent mee naar de Grasmarkt.

Zijn eerste politieke stap was vervolgens wel een halve misstap. John Crombez, inmiddels doctor in de Economie geworden, is nog geen dertig als hij in 2003 namens minister van Begroting Johan Vande Lanotte in het Kringloopfonds gaat zetelen, een fonds voor participatie in de sociale economie. Het fonds gaat in 2008 in vereffening, en kwam in onfris daglicht te staan toen bleek dat het belegd had in toxische financiële producten van Fortis en KBC.

Crombez zelf gaat vanaf 2003 aan de slag op het kabinet van Vande Lanotte, en volgt er in 2005 Jannie Haek op als kabinetschef. In die functie blijft hij aan de slag onder Freya Van den Bossche. Op die kabinetten - waar bijvoorbeeld ook Caroline Gennez tot 2003 werkte - wordt het fundament gelegd van het netwerk dat Crombez vandaag omringt, met Johan Vande Lanotte in het hart. In 2009 start Crombez zijn eigen politieke loopbaan vanuit het Oostende, nadat hij verhuisd is uit het Oost-Vlaamse Deinze.

The Pixies

Een echte stamboeksocialist is Crombez niet. Hij groeide op in Eernegem, in het vlakke polderland achter Oostende, in een apolitiek gezin. Behalve met voetballen houdt de jonge John zich bezig met... duivenmelken. "In mijn familie zitten al decennia lang duivenmelkers, onder wie ook mijn vader", vertelde hij aan Het Laatste Nieuws. "En zo ben ik uiteindelijk begonnen bij de duivenvereniging van Eernegem. Ik werd er 'constateur', de man die de reistijden van de duiven noteert. In het duivenseizoen was ik daar elk weekend mee bezig."

Met het komen van de apenjaren nam muziek de plaats in van de duivensport. Kyuss, Afghan Whigs, Queens of the Stone Age: John Crombez heeft de gitaren graag luid. Met zijn eigen coverband SevZero, met een oeuvre van The Pixies tot Tom Petty, staat hij komende zaterdag zowaar op de Gentse Feesten. Op zulke podia houdt hij het bij bescheiden basspel, in de politiek lijkt zijn moment gekomen om zelf de boventoon te gaan voeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234