Maandag 02/08/2021

John Cooper Clarke

'Ik stond vaak voor tweeduizend mensen die po�zie te intellectueel vonden om punk te zijn'

is terug, puntschoenen incluis

Antwerpen

Van een medewerker

Mario De Munck

Van zichzelf vindt hij dat hij vrij conservatief gekleed gaat, maar met zijn pikzwarte postpunkkapsel, roze zonnebril en nauw aansluitende pak valt de 55-jarige punklegende John Cooper Clarke niet weinig op in het straatbeeld. Eind jaren zeventig groeide hij van opwarmer voor The Buzzcocks en The Fall uit tot the punk poet. Hij won het respect van de groten, tourde met Elvis Costello en was als dichter alomtegenwoordig in de Britse punk en new wave-scene. Met zijn intelligente teksten en onnavolgbare dictie groeide de excentriekeling uit Manchester uit tot een Brits culticoon. Na zijn hoogdagen verdrong zijn levenswandel zijn talent en vertoefde hij almaar vaker in hogere sferen met zijn maatje Nico.

Maar vandaag staat Johnny Clarke weer met beide puntschoenen op de grond. Vorige zomer wist hij op Glastonbury een volle tent te boeien, in Manchester schrijven theatermakers stukken gebaseerd op zijn leven en eind januari gaat hij tijdens De Nachten het duel aan met Jules Deelder.

Als weinig alledaagse punk poet heeft hij al miljoenen keren moeten uitleggen wat hij precies doet. Toch zegt hij dat hij nooit een antwoord klaar heeft zitten. "Je wilt niet te veel analyseren wat het is wat je precies doet. Het houdt een zeker gevaar in, een soort kiss of death. Dan zou ik daar zitten denken 'hoe zou John Cooper Clarke dit verwoorden' in plaats van het gewoon te doen."

Nochtans is Cooper Clarke een van de zeldzame schrijvers die als spoken word-artiest zijn teksten overtuigend op het podium kan brengen. "Er zijn waarschijnlijk veel schrijvers die beter zijn dan ik, maar zij kunnen hun pennenvruchten vaak niet presenteren voor een publiek", beaamt hij. "Hun tragedie is dan dat hun werk veel minder bekend is dan het mijne. Langs de andere kant zijn de mensen die houden van wat ik doe vaak helemaal niet geïnteresseerd in poëzie. Misschien spreekt dit soort poëzie ook wel analfabeten aan, het is in ieder geval werk dat niemand uitsluit. Al wat je moet doen, is luisteren."

Een theaterstuk over zijn leven was al te zien, een tweede is in de maak. "Vreselijk vind ik dat, het is alsof ik al dood ben. Als mensen daarmee beginnen, sta je al met een been in het graf. Hé, ik leef nog hoor! Het verhaal is nog niet af. Benieuwd of ze het een happy end gaan geven."

Of hij dan niet geflatteerd is door die aandacht?

"Ik ben heel dankbaar voor het feit dat ik min of meer de kost kan verdienen met iets wat ik anders sowieso zou doen. Toen ik begon met gedichten schrijven ben ik eerder toevallig uitgekomen bij dat performen omdat er nauwelijks kans was dat mijn werk ooit gepubliceerd zou worden. In het begin van de jaren zestig, toen ik nog school liep, was de wereld van de poëzie nog een heel academische aangelegenheid. Zonder plaats voor een tiener van de arbeidersklasse. Zelfs mensen die er toen heel goed in waren, konden er niet van leven. Maar ik heb veel geluk gehad."

De punkperiode midden de jaren zeventig bleek een springplank voor zijn carrière. "De jonge rock-'n-rollbands van die tijd besteedden veel aandacht aan de inhoud van hun teksten: The Sex Pistols, The Clash, The Buzzcocks, Joy Division... Ineens werden songteksten heel belangrijk en ik ging deel uitmaken van die scene", vertelt Cooper Clarke. "Dat heeft mijn carrière gelanceerd en heeft me heel de wereld doen zien. Schaduwzijde is natuurlijk dat ik altijd met de punk geassocieerd wordt."

"Ik stond vaak voor tweeduizend man die heel vijandig stonden tegenover wat ik deed. Poëzie was immers veel te intellectueel om rock-'n-roll te zijn. Maar ik dacht: als ik het hier kan overbrengen, zal alles hierna wel van een leien dakje lopen. Ik heb altijd geweten dat ik er zou door geraken. Zodra tijdschriften mijn teksten begonnen te publiceren, hadden mensen door dat wat ik deed geen exclusief intellectueel ding was."

Zijn gedicht 'Health Fanatic' wordt zelfs een klassieker genoemd. "Dat gedicht schreef ik bijna dertig jaar geleden, toen mensen zich plots zorgen begonnen te maken over hun conditie. Die fitnessrage kwam uit Hollywood overgewaaid. Maatschappelijke trends interesseren me nog altijd erg. Gezondheidscentra boomen geweldig en meer nog dan gezondheid speelt het glamoureffect daar een grote rol in. In de periode van 'Health Fanatic' schreef ik ook 'Kung Fu International'. Bruce Lee was alomtegenwoordig in de cinema, David Carradine had een tv-serie en Carl Douglas had een hit met 'Kung Fu Fighting'. In die zin was mijn gedicht een soort van kroniek of cultureel referentiepunt. Maar een klassieker in de poëzie is natuurlijk een geweldig relatief begrip, het is niet zoals een popsong waar er miljoenen van over de toonbank gaan."

Mensen hebben het nogal vaak over zijn typische stijl. Maar wat is dat uiteindelijk? "Het is zo'n vaag begrip en het evolueert", legt hij uit. "Neem nu de manier waarop je je kleedt, dat is toch trial and error. Je zoekt wat het best bij je past en daar blijf je dan bij. Uiteindelijk komt het erop neer de schade te beperken. Dus als je jong bent, kun je volgens mij maar beter de stijl kopiëren van iemand die je goed vindt en schrijven over dingen die dicht bij je staan in plaats van aan je eigen stijl te zitten zwoegen en daar de grote thema's mee te lijf te willen gaan. Mettertijd zul je wel een stijl ontwikkelen."

"Originaliteit is een heel bedrieglijk streefdoel. Als je van originaliteit je voornaamste troef maakt, ben je eigenlijk verplicht al je tijd te spenderen aan het lezen van andermans dingen zodat je weet wat je moet vermijden. Eerlijk gezegd lees ik zelf niet zoveel poëzie meer, het is meer iets voor jonge mensen."

Tijdens De Nachten zal Cooper Clarke optreden met Jules Deelder. Of hij een invloed heeft gehad op Deelder? "Dat denk ik niet. Toen ik opkwam, was Jules al een gevestigde waarde. Hij had zijn eigen vibe al gevonden toen we elkaar voor het eerst ontmoetten. Hij is mij helemaal niets verschuldigd. Jules komt uit een jazzmilieu, ik kom meer uit een rock-'n-rollhoek. In Engeland is hij vrij beroemd, althans toch in het poëtische wereldje. It's a small world, but I wouldn't want to paint it."

John Cooper Clarke treedt samen met Jules Deelder zaterdag op. Info: www.denachten.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234