Zondag 25/08/2019

Johan Sauwens: 'Voor De Morgen heb ik geen tijd'

Hebt u een ogenblikje voor ons? 'Voor De Morgen niet, nee.' Bam. Vlaams minister van Binnenlandse Aangelegenheden knalde, met een precisie de gezagsdrager eigen, de hoorn neer. Nochtans hadden wij hem graag gevraagd waarom hij aanwezig was op het gouden jubileumfeest van het Sint-Maartensfonds, een vereniging van ex-collaborateurs, ex-oostfronters en ex SS'ers en hun familie in Antwerpen.

Brussel

Eigen berichtgeving

Jan de Zutter

'Het Sint-Maartensfonds heeft altijd geteerd op het heimwee naar het verleden en naar de heldendaden van de Waffen-SS", zegt extreem-rechts-watcher en advocaat van de Liga van de mensenrechten Jos Vander Velpen. "Tot het begin van de jaren tachtig verschenen er in hun tijdschrift artikels die duidelijk door het nazisme geïnspireerd waren en waarin de auteurs zich met grote liefde bogen over de coryfeeën van de SS en de Waffen-SS."

Het Sint-Maartensfonds is de opvolger van het op het eind van de jaren veertig in Antwerpen opgerichte Berkenkruis, een los samenwerkingsverband dat trachtte oud-oostfronters te hergroeperen. In 1950 ontstond daaruit het Vlaams Verbond der Oud-Oostfrontstrijders, dat na problemen met de Belgische justitie in '52 ontbonden werd, maar meteen werd opgevolgd door het Sint-Maartensfonds. Officieel was het een orgaan dat morele en materiële bijstand wilde verlenen aan oud-collaborateurs, oostfronters en ex-Waffen-SS'ers, maar in de praktijk was het vooral een verzamelpunt voor deze lieden. Het fonds organiseerde lezingen, debatten en joelfeesten, en onderhield contacten met de gevluchte 'vrienden' in Argentinië, waar ook een onderafdeling van het Sint-Maartensfonds actief is.

Het Sint-Maartensfonds geeft het blad Berkenkruis uit, dat volgens Hugo Gijsels in Het Vlaams Blok "naast een virulente jodenhaat een ongeremde adoratie voor figuren als Klaus Barbie en Adolf Hitler" etaleert. De medewerkers zijn bijna allemaal veroordeelde collaborateurs. Een van hen, André Van Hecke, splitste in 1980 af met de vereniging Hertog Jan van Brabant, dat het tijdschrift Periodiek Contact uitgeeft. Hertog Jan van Brabant was het gevolg van discussies over de mate waarin het nationaal-socialisme en de cultus van Hitler beleefd konden worden binnen de oostfrontgemeenschap. De harde kern verdween zo uit het Sint-Maartensfonds.

Het fonds heeft altijd goede contacten onderhouden met het Vlaams Blok, en figuren als Philip Dewinter, Karel Dillen en Roeland Raes zetten de bijeenkomsten door hun aanwezigheid meer luister bij. Ook nu weer waren Raes en Francis Van den Eynde van het Vlaams Blok aanwezig. "Er zijn ook altijd wel VU'ers aanwezig geweest op bijeenkomsten van het Sint-Maartensfonds", zegt Vander Velpen, "maar naar mijn weten nooit in functie van minister. De aanwezigheid van mensen als Oswald Van Ooteghem (zelf oud-oostfronter) is typerend." Eind jaren tachtig verklaarde de VU'er Van Ooteghem op een feestrede van het Sint-Maartensfonds over de oostfronters: "Zij gingen om te strijden voor Vlaanderen en zij streden voort om Europa te behouden voor een overrompeling van het bolsjewisme. Onze oostfrontstrijders hoeven zich niet te schamen... hun strijd maakt deel uit van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd."

De aanwezigheid van Sauwens is te verklaren door een stukje familiaal verleden van de minister én door de specifieke situatie van Limburg en Bilzen. Bilzen, waarvan Sauwens burgemeester is, werd lang verscheurd door een conflict tussen 'zwarten' en 'witten'. Sauwens zou zich overigens als lokaal politicus actief hebben ingezet om dat conflict te helpen oplossen.

"Het heeft me altijd verbaasd dat figuren als Sauwens, die hun wortels hebben in de Vlaams-nationale beweging maar tijdens hun studentenjaren toch ondergedompeld werden in het bad van de progressieve studentenbewegingen, na verloop van tijd herrijzen in hun gedaante als nationalist", zegt Vander Velpen, "en een groot begrip tonen - of zelfs meer - voor wat het Vlaams-nationalisme tijdens de collaboratie heeft uitgespookt. Het bezoek van Sauwens aan het Sint-Maartensfonds is een ongelukkige demarche die een totaal verkeerd politiek signaal geeft op een moment dat de toestand in Vlaanderen nog steeds zeer zorgwekkend is. Wij leven in een tijd waarin zelfs het Vlaams Blok zich - weliswaar pro forma - distantieert van dergelijke lieden. Dat een Vlaamse minister op dat moment zijn steun betuigt, wetende dat dit mogelijk Vlaanderen zal rondgaan, is inderdaad erg zorgwekkend. Het is, om het met hun woorden te zeggen, een kaakslag voor Vlaanderen."

Sauwens wilde gisteren dus niet reageren. Eerst smeet hij de hoorn neer. Een tweede poging op zijn gsm mislukte. Na een derde poging via zijn woordvoerder werd duidelijk dat de minister niet wil spreken met De Morgen.

Vander Velpen: 'Sint-Maartensfonds teert op heimwee naar Waffen-SS'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden