Donderdag 25/04/2019

Interview

Johan Leman: "Dit soort acties ruikt naar pre-fascisme"

Johan Leman. Beeld Tim Dirven

De politie-inval bij vzw Globe Aroma past in een problematische tendens, zegt Johan Leman, voorzitter van de Molenbeekse vzw Foyer. "Men probeert het respect voor verenigingen af te bouwen."

Johan Leman (71) is zowel vertrouwd met sociaal-cultureel werk als met de controles uit het Kanaalpan in 'zijn' Molenbeek. Maar een actie als die van dit weekend in Globe Aroma zag hij nooit. "De werking van zo'n vereniging wordt daardoor compleet onderuitgehaald", zegt Leman.

Waarom is zo'n controleactie problematisch voor hun werking?

"Een controle van de vzw-wetgeving is prima, maar dat doe je met ambtenaren, niet met tien politieagenten. Dan raak je fundamenteel het vertrouwen dat zo’n vereniging uitstraalt naar haar bezoekers. De Foyer wil een huis zijn, waar jongeren thuis zijn. Hetzelfde geldt voor een vrouwenwerking. 

"Officieel zijn het wel publiek toegankelijke ruimtes, maar de bezoekers ervaren het als een semiprivate ruimte. Daar zomaar onaangekondigd binnenvallen is een kaakslag. De 99 procent die wel papieren heeft, komt dan ook niet meer. Je beschadigt zo organisaties die al genoeg hun nek uitsteken."

Honderden vzw's krijgen controle in het Kanaalplan. Volgens politie en Binnenlandse Zaken troffen ze toevallig die mensen zonder papieren aan. Moesten ze dan de andere kant op kijken? 

"Je komt toch niet met zoveel mensen voor een sociale en fiscale inspectie in een organisatie die al gecontroleerd wordt voor haar subsidiedossiers? Ze zijn wel degelijk naar Globe Aroma gegaan om mensen aan te treffen met onregelmatigheden in hun verblijfstatus. Ik vind het tamelijk hypocriet om het anders te zeggen.  

"Wat is de efficiëntie van deze actie? Ze hebben zeven personen meegepakt. Moet je daar zo’n machtsvertoon voor ontplooien en die vereniging zo in haar hart raken?

"Het is toch wel surrealistisch. Aan de ene kant kun je dus subsidies krijgen om een vrijhaven te creëren voor iedereen die zich artistiek wil uitleven, en aan de andere kant vallen ze dan binnen om orde te handhaven."

Ik lees op de website van Globe Aroma in haar missie over nieuwkomers en vluchtelingen, maar niet over mensen zonder papieren. 

"Ik moet de analyse niet maken van een andere organisatie. Vroeger gaven we bij Foyer juridisch advies aan mensen zonder wettig verblijf. Als hun situatie uitzichtloos was, zeiden we dat ze best zouden terugkeren. Als iemand per se in zijn illegale status wou blijven, zetten we de samenwerking stop. Maar ik kan zeggen dat we iemand hebben geholpen die nu kabinetsmedewerker is. Als we toen een actie hadden meegemaakt zoals nu bij Globe Aroma, was hij opgepakt geweest."

Niet aan de schoolpoort, niet in de sportclub, niet bij de vrijwilligers van het burgerplatform die onderdak aanbieden, niet in sociaal-artistieke vzw's, waar mag je ze dan wel oppakken? 

"Oké, prima, maar dan moeten we eens nadenken wat voor middenveld we willen. Willen we verenigingen waar mensen eerst hun identiteitskaart tonen en dan nog intekenen op een formulier vooraleer we ze helpen? Dat wens ik niet in een democratie.

"Ik stel vast dat men steeds verder gaat in het opsporen van mensen zonder papieren. In de jaren 90 zou dit nooit gebeurd zijn."

Volgens u past dit in een strategie tegenover het middenveld?

"Ik merk vanuit het federale niveau een weinig respectvolle houding tegenover alle bestaande verenigingen, maar anderzijds geeft minister Jambon dan wel een Antwerpse vereniging de opdracht om met 'We Love BXL' te komen.

"Er is een tendens om het respect voor verenigingen af te bouwen. Als je tegen een middenveld bent met afwijkende ideeën en enkel verenigingen wil die onder controle van het beleid staan, dan ruikt dat naar pre-fascisme. De volgende stap is de schroef nog harder aandraaien."

Johan Leman (71)

- Antropoloog en emeritus hoogleraar aan de KU Leuven

- Voorzitter van vzw Foyer in Sint-Jans-Molenbeek

- Van 1989 tot 1993 kabinetschef van koninklijk commissaris voor het Migrantenbeleid Paula D'Hondt

- Van 1993 tot 2004 directeur van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.