Vrijdag 03/07/2020

Interview

Johan Heldenbergh na de depressie: "Tijd voor een carrièreswitch"

Johan Heldenbergh.Beeld Diego Franssens

Acteur Johan Heldenbergh viel na het Oscar-genomineerde The Broken Circle Breakdown in het gevreesde zwarte gat. Hij belandde in een depressie, scheidde van de moeder van zijn kinderen. En is nu weer helemaal back in business. 'Ik heb álles omgegooid.'

Het is toeval. Zoals zo veel in het leven van Johan Heldenbergh. Toeval dat hij net een toneelstuk deed waarin hij zijn hele leven in vraag stelde toen hij zelf het zwarte gat indonderde. Ensor. Momenteel toert hij rond met een herneming van het stuk. Een buitenkans om hem nog eens op de planken te zien.

Want tegenwoordig is hij vooral filmacteur. Zelden in eigen land, meestal in het buitenland. Een maand geleden stond hij tijdens de European Film Awards in Berlijn nog voor miljoenen kijkers, en voor een zaal met Michael Caine, Charlotte Rampling en Paolo Sorrentino, moeiteloos in het Engels te speechen. Zijn tegenspelers van de voorbije maanden waren onder meer Reda Kateb, Toni Servillo, Daniel Brühl en Jessica Chastain, jawel, die van The Tree of Life en Interstellar. Internationale kleppers dus.

En o ja, in Le tout nouveau testament had hij ook een klein rolletje. In een van de mooiste scènes van de film, waarin hij een priester was die God zag en prompt al zijn geloof verloor. Geweldige vertolking. Misschien ook omdat Heldenbergh zelf zo veel verloren had. Actrice Joke Devynck, de moeder van zijn drie kinderen, is nu zijn ex. En ook het toneel is momenteel een beetje een ex.

Maar er is veel in de plaats gekomen wat enkele jaren geleden compleet onbereikbaar was. Heldenbergh heeft zichzelf heruitgevonden.

Zeg, je bent echt aan een internationale filmcarrière aan het bouwen.
"De kansen die zich nu aanbieden, tracht ik te grijpen, omdat ze een beetje een verwezenlijking zijn van mijn kinderdromen. Toen ik naar de toneelschool ging, had ik in mijn hele leven misschien vier of vijf toneelstukken gezien. Maar ik had wel alle films gezien. Wij woonden naast de Decascoop in Gent. Ik wilde regisseur worden. Maar ik was heel slecht in wiskunde en fysica, en op school lieten ze me geloven dat je een heel grote mathematische kennis moest hebben om aan het RITCS mee te kunnen. Ik heb de stap niet durven zetten en ben dan maar naar de toneelschool gegaan.

"Buiten Skin van Guido Henderickx kwam er in die tijd nauwelijks iets anders uit dan Boerenpsalm en meer van die plattelandsfilms, en dus zag ik nogal snel in dat het een beetje onnozel was om een droom te koesteren die toch nooit in vervulling kon gaan. Ik heb me toen op het theater gesmeten, met heel veel plezier en heel veel passie.

"Maar nu The Broken Circle die muur wat heeft opengebroken, en er fijne mensen zijn die me goeie verhalen aanbieden, waarvoor ik geen maanden van huis moet zijn, probeer ik op hun voorstellen in te gaan. Ik heb drie kinderen en een vriendin, het is onmogelijk om drie, vier maanden naar L.A. te trekken. Maar ik ben het voorbije jaar wel in het tweede seizoen van de Frans-Britse serie The Tunnel terechtgekomen, en ik heb een Italiaanse film gedaan met Toni Servillo, de hoofdrolspeler uit La grande bellezza die al onze prijzen gepakt heeft.

"En het was toen ik in Rome aan het draaien was dat mijn agente me opeens opbelde en zei : 'Je moet nú meteen skypen met de regisseuse van The Zookeeper's Wife, een Holocaust-film met Jessica Chastain.' Een week later stond ik in Praag en had ik de rol. Later heb ik begrepen dat ik de rol vooral te danken had aan Jessica."

Ze had eerder al laten verstaan dat ze fan was van 'The Broken Circle Breakdown'.
"Onvoorstelbaar wat die film in beweging heeft gezet. Ze zochten een betaalbare, liefst Europese acteur. En Jessica Chastain heeft haar macht aangewend om mij aan te werven. Ik heb geen auditie moeten doen. Zo'n kans kon ik haast niet weigeren. Mijn vriendin heeft haar leven omgekeerd om toen in mijn periode voor mijn kinderen te zorgen."

Johan Heldenbergh

Je hebt een 'week-week'-regeling met Joke?
"Ja, en die hebben we zo veel mogelijk aangehouden. Mijn vriendin heeft voor mijn kinderen gezorgd. Ik ben ook een paar keer heen en weer gevlogen, en zij zijn tijdens de vakantie een keer naar Praag gekomen.

"En nu weet ik niet wat er komt. Momenteel heb ik een herneming van Ensor, maar voor de rest hou ik mijn agenda leeg. Ik ga wel zien wat er komt. Ik wil geen film moeten weigeren omdat ik verplichtingen heb tegenover De Velinx in Tongeren, verplichtingen tegenover mijn oude leven in het theater. Want dat leven heeft me gewoon genekt. Ik heb er een halve burn-out aan overgehouden, een depressie. Ik heb alles gegeven voor de goeie verhalen, alles om de mensen een geweten te schoppen, om ze te ontroeren en te amuseren. Maar nu kan ik dat even niet meer aan. Het is tijd voor een carrièreswitch. Men kan me niet verwijten dat The Broken Circle een gelukstreffer was. Het was mijn verhaal. Natuurlijk, er is altijd veel geluk mee gemoeid."

Mooi dat je je hebt kunnen herpakken. Evengoed was je helemaal aan de grond beland.
"Er zijn de laatste jaren ongelooflijk veel dingen veranderd. Mijn vader is gestorven, mijn relatie is op de klippen gelopen, ik heb een nieuwe relatie gekregen, ik woon weer in Gent, ik ben niet meer vast bij Compagnie Cecilia, ik ben van telefoonnummer veranderd. Ik heb eigenlijk alles omgegooid. Ik kon gewoon niet verdergaan zoals ik bezig was. De generositeit waarmee ik in dat beroep stond kon ik niet meer opbrengen.

"Ook die film Schellebelle 1919 heeft me genekt. Ik had er de verantwoordelijkheid over de 600 of 800 man die meewerkten, en ik heb daar het werk van 20 mensen gedaan. En eigenlijk ben ik nooit hersteld van die periode. Maar als ze me vragen op mijn sterfbed: wat is het project waar je meest trots op bent?, dan gaat dat ongetwijfeld Schellebelle 1919 zijn."

Niet 'The Broken Circle Breakdown'?
"Dat is zonder twijfel het mooiste en het meest relevante project dat ik ooit heb gedaan, maar ik hou er ook een heel dubbel gevoel aan over. Ik ben erg trots op het stuk, ik kan bijna niet geloven dat ik dat ooit, samen met Mieke Dobbels, geschreven heb.

"Maar er hangen gewoon te veel negatieve gevoelens aan vast. Mijn relatie met Mieke is daar voor een stuk fout gelopen (Mieke schreef het toneelstuk samen met hem en speelde er ook de vrouwelijke hoofdrol in, maar Felix Van Groeningen gaf de filmrol aan Veerle Baetens; KVDM), mijn muzikanten zijn ook ingewisseld door andere mensen. En het verhaal is veel persoonlijker dan ik aanvankelijk besefte.

"Toen ik de film de laatste keer zag, op het filmfestival van Berlijn, zag ik voor het eerst hoeveel van mezelf erin zat. En toen ben ik eigenlijk gecrasht. Mijn kinderen hebben de film nooit gezien. Papa moet daar te veel in zijn blootje lopen. Maar... ja, er hangt gewoon te veel ballast aan vast.

"In de periode van de Oscars zat ik midden in mijn depressie. Ik ging de Cesar in ontvangst nemen in Frankrijk en ben toen meteen doorgevlogen naar Los Angeles. Die vluchten naar en terug van L.A. waren dodelijk vermoeiend. Ik was kapot. Het was ook de periode dat we Ensor aan het maken waren, het stuk dat we nu hernemen met Compagnie Cecilia.

"Ik weet eigenlijk niets meer van die periode. Ik zie me alleen nog op die ceremonie van de Oscars met Mads Mikkelsen (hoofdrolspeler uit 'Jagten'; KVDM) gin-tonics staan drinken. De rode loper herinner ik mij ook nog, de limousine ernaartoe, de scherpschutters op het dak, enkele indrukken hier en daar. Maar ik weet niet of ik daar van genoten heb. Dat klinkt voor de mensen misschien pretentieus, maar ik zat gewoon te diep."

Ik zie je nog aankomen in L.A, in die Belgische kunstgalerij waar er een feestje was, en je bent daar op een stoel geklommen om te speechen.
"Ik weet niet wie dat toen gefilmd heeft, maar het filmpje staat op YouTube. Ik weet dat van Jessica. Zij heeft het me verteld. Toen zij tegen de producers zei dat ze me wilde voor die rol in The Zookeeper's Wife, probeerden ze haar dat idee uit het hoofd te praten: 'Die kerel was dan misschien wel goed in het Vlaams, maar wellicht spreekt die geen woord Engels.' En toen heeft ze dat filmpje naar hen doorgestuurd om het tegendeel te bewijzen.

"Degene die het gefilmd heeft en op YouTube heeft gezet, ben ik wel dankbaar. Tijdens die speech kon ik heel goed de schijn ophouden. Ik was scherp, alert, maar eigenlijk gebeurde dat allemaal in een waas van oververmoeidheid en ongeluk. Daarna heb ik echt de beslissing moeten nemen: nu stoppen we even. En toen heb ik een maand of zes, zeven niet meer gewerkt.

"En voila. Nu ben ik heel traag herbegonnen. Er is veel veranderd. Er zijn veel nieuwe mensen in mijn leven gekomen. Zoals Jean Duhamel en zijn maat Mourad Belkeddar, producers van L'air de la résistance, die Franse film die ik trouwens heel graag heb gedaan. Toen ik auditie deed, wist ik al na een minuut of zo dat ik die rol zou hebben. Ik stond daar echt met een je m'en fou-houding. Op dezelfde manier dat ik destijds naar mijn auditie voor de Studio Herman Teirlinck ben gegaan. Als jonge Gentenaar was ik ervan overtuigd dat ik in Antwerpen geen kans had. Maar ik dacht: ik ga godverdomme genieten van deze dag en ik ga zeggen wie ik ben. En met diezelfde ingesteldheid ben ik naar de auditie van La résistance de l'air getrokken.

"Ik vond het al waanzinnig dat ik naar Parijs mocht. Op de trein ernaartoe had ik allerlei dingetjes bedacht om mijn tegenspeler uit te dagen en om ons te amuseren. En die kerel kreeg een klik in zijn hoofd en een blik in zijn ogen, ik ga dat nooit vergeten, we hebben toen echt gespeeld."

Stond je tijdens die auditie al tegenover Reda Kateb, de man van 'Un Prophète'?
"Ja, dat was met Reda. Een fantastische acteur. En een speler.

"Enfin, toen ik in het midden van mijn depressie zat, heeft de producer, die Jean, me uitgenodigd voor een gesprek, in december 2014. Ik heb dan een lange babbel gehad met hem en met Mourad, en die mannen hebben me gerustgesteld: 'Johan, je moet je geen zorgen maken.' Ze zeiden: 'Als je in de toekomst een scenario-idee hebt, wanneer je maar wilt, dan mag je hier je eerste film maken. Je krijgt carte blanche.' Natuurlijk, binnen een bepaald budget.

"Dat heb ik ook te danken aan The Broken Circle. Ze wisten dat er eerst een toneelstuk was geweest en dat hadden ze ook gelezen. Ik heb een vertaling in het Frans. Ik ben dan met een paar ideeën aangekomen en voila, ik zit daar nu nog altijd op te broeden."

Om zelf iets te regisseren?
"Ja, dat is de bedoeling. Ik weet niet of ik dat ooit ga doen. Maar het idee dat het kan, heeft me heel veel vertrouwen gegeven en rust. Ik zou heel graag iets maken in Vlaanderen, maar toevallig zijn de ideeën die ik nu in mijn hoofd heb iets meer geschikt voor de Franse markt.

"Ik ga in ieder geval weer schrijven. Momenteel gaat het nog niet, maar er is wel een opening in mijn hoofd. En die opening heeft me rustig gemaakt. Het heeft natuurlijk ook met vluchten te maken. Het feit dat het momenteel allemaal in Parijs te doen is en niet in Vlaanderen. Ik wou alles anders."

Johan Heldenbergh

En mis je je oude leven? Of ben je juist blij dat je compleet nieuwe wegen bent ingeslagen?
"Op de een of andere manier ben ik aan het proberen om terug te keren naar wie ik echt ben. Ik ben mezelf voorbijgelopen op relationeel en professioneel vlak. Op alle gebieden eigenlijk. En nu ben ik een beetje aan het herbronnen. Ik tracht terug in contact te komen met het jongetje dat ik was toen ik 9 of 15 was. Ik wil zijn dromen en zijn positieve ingesteldheid ten opzichte van de harde wereld terug.

"Dat klinkt natuurlijk heel erg zweverig, maar eigenlijk is het net omgekeerd. Wat ik in mijn hoofd aan het doen ben, is heel concreet. Ik ben zotverliefd op mijn vriendin. Ik ben hypertrots op mijn kinderen. En ik heb ongelooflijk veel geluk gehad. En misschien houdt het binnenkort op. Als mensen me straks slecht vinden in The Zookeeper's Wife, is het misschien allemaal gedaan."

Maar nee, je hebt Frankrijk nog. Je hebt een agente in Parijs.
"In Frankrijk heb je als acteur sowieso een vertegenwoordiging nodig om te kunnen werken. En toen ik L'air de la résistance deed, zei Reda: 'Neem mijn agente, vraag eens of zij dat ziet zitten.' Ze had Alabama Monroe gezien, zo heette The Broken Circle in Frankrijk, en ze wilde het wel met mij proberen. Ik heb haar meteen gezegd met welke projecten ze niet moest aankomen. En ik heb ook gezegd: 'Ik zal nooit een Fransman zijn.' Want alhoewel ik redelijk goed Frans spreek, mijn accent laat dat niet toe.

"En ik krijg zo een scenario per maand toegestuurd. Zoals Le Confessioni. Die Italiaanse film. Ik speel daar een Duitse rockster die al zijn hele leven in Londen woont en zich à la Bob Geldhof of Bono met politiek bemoeit. Ik moest mijn gitaar meenemen naar de auditie en een liedje zingen. Tien minuten later kreeg ik telefoon: 'Je hebt het, de regisseur is zotenthousiast.' Ja. Voila. Zo werkt het.

"Ik heb ook audities gedaan waar ik het niet had. We zullen wel zien. Als ik nu in maart geen werk heb, zet ik me aan het schrijven. En dan kan ik Jeanke, die een zeer goeie vriend is geworden, eens iets laten lezen. Misschien ziet hij het wel zitten. Ja, ik zit in een situatie waarin het niet zo hoeft, eigenlijk. En dat is fantastisch."

Bij 'The Zookeeper's Wife' wilden ze een goedkope Europese acteur, zeg je. Maar 'goedkoop' is wellicht veel meer dan je gewoon bent in België?
"Het dubbele. En naar hun normen is dat nog altijd spotgoedkoop. Ik heb letterlijk het dubbele verdiend van wat ik kreeg voor The Broken Circle. Dat geeft me een vrijheid.

"Het is niet dat ik nu een carrière in Hollywood ambieer. Ik vind het gewoon zalig om met mensen te spelen die vroeger op een waanzinnige afstand leken te staan. Mensen van wie je denkt: met die zou ik wel eens willen werken, maar dat zal nooit kunnen.

"Twee jaar geleden zag ik Zero Dark Thirty, omdat Reda daar in zat. En ik dacht: fuck, wie is die actrice, man! Ik kende Jessica Chastain niet, maar ik was geweldig onder de indruk. Ik ging meer films van haar bekijken en ineens was ze mijn favoriete actrice in de wereld. En dan anderhalf jaar later sta ik ermee op een set in Praag. Dat is iets wat vroeger onmogelijk was. Ze heeft net een theaterstuk gedaan met Al Pacino! Je kent The Seven Steps to Kevin Bacon. Ik ben nu in twee stappen bij Al Pacino. Dat is waanzinnig. Dat is zot."

En je nieuwe vriendin doet er slechts een stapje meer over. Zij zit toch ook in de film, niet?
"Nee, ze werkt nu op het RITCS als overkoepelende coördinator onderwijs of zoiets. En tegelijkertijd volgt ze in Maastricht een theateropleiding in avondonderwijs. Maar ze heeft al een diploma theater- en filmwetenschappen op zak."

Het is niet dat je ooit gaat samenwerken?
"Waarschijnlijk wel. Ze heeft een bijzonder eigenwijze kijk op de dingen. Volledig het omgekeerde van mezelf. Ik zou heel graag eens een voorstelling met haar maken. Dat zal ongetwijfeld gebeuren.

"Maar nu nog niet. Ik heb er het grootste vertrouwen in dat zij op een gegeven moment naar buiten zal komen met iets heel interessants, iets heel moois. Ik denk dat ze ook wel zou kunnen spelen. Ze is bloedmooi. En ze is een goeie actrice, denk ik..."

O, het is een actrice?
"Neenee, ze heeft ooit een jaar het RITCS gedaan en is dan gestopt. Ze is Germaanse gaan studeren en is een master in de dramaturgie. Maar ze zou dat wel kunnen. Ben ik zeker van."

Goed in ieder geval dat de dingen weer op hun plek gevallen zijn in je leven.
"Het is niet dat we zonder remmen de helling afgaan, zoals Sven Nys in de modder. Nee, het is nog altijd zachtjes en heel traagjes de helling af, voorzichtig, bultjes vermijden, afstappen voor de plankjes, in plaats van erover te springen. Maar de gemiddelde snelheid neemt weer toe."

Er zijn nog tickets beschikbaar voor voorstellingen van Ensor in Overijse (29 en 30 januari) en Halle (11 en 12 februari). Meer info: compagnie-cecilia.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234