Vrijdag 16/04/2021

Joegoslaviërechter Chris Van den Wyngaert verdedigt het internationaal straftribunaal in den haag

Professor internationaal recht Jan Wouters: 'Ik denk dat de dood van Milosevic de uitlevering van Mladic zal bespoedigen'

'Dit is geen mislukking van het internationale recht'

Nu Slobodan Milosevic dood is, zal hij ook niet veroordeeld kunnen worden voor de misdaden tegen de mensheid waarvan hij werd beschuldigd. Tegenstanders van het Internationaal Straftribunaal voor Joegoslavië vinden dat de rechters het dossier te lang lieten aanslepen. Chris van den Wyngaert, permanent rechter bij het Joegoslavië-Tribunaal, weerlegt de kritiek maar zegt wel dat het wegvallen van hoofdbeklaagde Milosevic een grote tegenvaller is.

Brussel / Den haag

Eigen berichtgeving

Koen Vidal

De dood van Milosevic heeft voor grote teleurstelling gezorgd. Niet enkel bij de aanhangers van de Servische ex-president, maar ook bij de vele duizenden slachtoffers van de Joegoslavische burgeroorlogen. Gerecht kan niet geschieden, de historische waarheid over de wandaden van Milosevic zal voor altijd betwist kunnen worden. Expert internationaal recht Jan Wouters (KU Leuven) begrijpt de teleurstelling van de slachtoffers: "Het had natuurlijk veel beter geweest indien de historische waarheid over Milosevic er was gekomen door middel van een geslaagd proces. Dat kan nu niet meer en in die zin is dit toch wel een grote tegenvaller voor het Joegoslavië-Tribunaal. Voor het hele idee van gerechtigheid is dit een anticlimax. Maar aan de andere kant: feiten zijn feiten. Milosevic is dood en daaraan valt weinig te doen. Ik bekijk dit veeleer nuchter: de vier jaar dat er onderzoek naar Milosevic werd gevoerd hebben ongelofelijk veel bewijsmateriaal naar boven gebracht. Dat zal niet verloren gaan omdat het ook gebruikt kan worden tegen de andere beklaagden in het Joegoslaviëdossier. We mogen toch niet vergeten dat Milosevic aan het hoofd stond van een heel crimineel systeem. Het klopt dat hij het kwade van het Joegoslavische drama verpersoonlijkt. Maar er zijn nog andere beklaagden en daarop moet het tribunaal zich nu concentreren. Een mislukking van het internationale recht is dit met andere woorden geenszins."

Ook Chris van den Wyngaert, permanent rechter bij het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag, weigert van een mislukking te spreken. "Men kan het Tribunaal moeilijk verantwoordelijk stellen voor de gezondheidsproblemen en de dood van Milosevic. Het is duidelijk dat het proces door Milosevic' wankele gezondheid heel wat vertraging heeft opgelopen. Het was trouwens Milosevic zelf die ervoor opteerde om te volharden in een lange weg van verdediging, je zou kunnen zeggen dat hij zichzelf heeft afgebeuld. Maar het is niet omdat de hoofdbeklaagde wegvalt dat het hele Joegoslavië-Tribunaal in elkaar stuikt. De Neurenbergprocessen na de Tweede Wereldoorlog zijn toch ook niet mislukt omdat Adolf Hitler niet berecht kon worden."

Van den Wyngaert geeft wel toe dat het proces tegen Milosevic sneller had kunnen verlopen als men ervoor gekozen had om de verschillende aanklachten op te splitsen: "Maar achteraf is het altijd makkelijk om te oordelen. Het Tribunaal heeft ervoor gekozen om de aanklachten inzake Bosnië, Kroatië en Kosovo samen te behandelen. Als we het dossier-Kosovo hadden afgesplitst was er nu misschien al een veroordeling geweest. Maar nogmaals: met een plotse dood kun je niet zomaar rekening houden en omdat de misdaden in Kroatië, Bosnië en Kosovo met elkaar verbonden zijn, was de koppeling van de dossiers een keuze waarvoor iets te zeggen viel."

Dat Milosevic niet meer berecht kan worden hoeft niet te betekenen dat de bewijzen die tegen hem verzameld worden voor eeuwig in een donker archief verdwijnen. Chris van den Wyngaert: "In het dossier van Milosevic zit heel veel materiaal dat ook in andere zaken gebruikt kan worden. In de processen inzake de steden Srebrenica en Vukovar zal het dossier-Milosevic zeker gebruikt worden." Jan Wouters: "De elementen die in het onderzoek tegen Milosevic naar boven zijn gekomen zullen de andere onderzoeken in een stroomversnelling brengen. Verder denk ik dat het nuttig is dat het onderzoeksdossier na het opdoeken van het Joegoslavië-Tribunaal wordt vrijgegeven, zodat historici toch nog recht kunnen doen aan de waarheid." In de wandelgangen van het Tribunaal in Den Haag waren gisteren stemmen te horen om de inhoud van het Milosevic-dossier nog voor 2010 te publiceren.

Andere vraag is of de dood van Milosevic de op til zijnde uitlevering van de Bosnisch-Servische krijgsheer Ratko Mladic kan bemoeilijken. Van den Wyngaert sluit dat niet uit: "Laat ons hopen dat Milosevic' dood de uitlevering van Mladic niet doorkruist. Het was al zo moeilijk om met de Servische autoriteiten een akkoord te bereiken over die nakende uitlevering. Er was veel politieke tegenwind, maar tot voor kort leek er toch bereidheid te bestaan om tot uitlevering over te gaan. De komende dagen zal duidelijk worden of die bereidheid er nog altijd is." Professor Jan Wouters: "Aanhangers van Mladic zouden de plotse dood van Milosevic weleens kunnen gebruiken voor stemmingmakerij. Wellicht zal er de komende dagen een aantal pogingen ondernomen worden om het Joegoslavië-Tribunaal te destabiliseren, om zo de uitlevering van Mladic tegen te houden. Maar ik denk dat de dood van Milosevic de uitlevering van Mladic eerder zal bespoedigen. Na het wegvallen van de hoofdbeklaagde heeft het Joegoslavië-Tribunaal opnieuw dringend behoefte aan een grote vis. Ook in Den Haag zijn ze er zich goed bewust van dat het voor de publieke opinie belangrijk is dat naast de ondergeschikte betrokkenen ook de hoofdbeschuldigden worden berecht. De kans dat het Tribunaal de druk voor een snelle uitlevering van Mladic nog zal opvoeren is dus zeer groot. Het Tribunaal heeft nog 2010 de tijd om zo'n grote vis te veroordelen, dat is de officiële deadline. Zonder de veroordeling van een hoofdbeklaagde zou het maar een zielig einde zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234