Zondag 29/01/2023

InterviewHistoricus Adam Hochschild

‘Joe Biden zal te oud zijn voor een tweede termijn’

Enthousiaste supporters juichen Donald Trump toe tijdens een bijeenkomst in Miami, vorig weekend.  Beeld Getty Images
Enthousiaste supporters juichen Donald Trump toe tijdens een bijeenkomst in Miami, vorig weekend.Beeld Getty Images

VS-president Joe Biden overweegt opnieuw mee te doen in de presidentsverkiezingen van 2024. Volgens historicus Adam Hochschild laat hij beter de jonge generatie de kastanjes uit het vuur halen, want door de aders van oud, wit, Amerika stroomt te veel kwaad bloed. ‘Samenzweringsnonsens die door Trump en zijn aanhang worden verspreid, blijven geradicaliseerde gekken verder aansporen tot geweld.’

Maarten Rabaey

Wat is voor voorlopig het belangrijkste inzicht van deze midtermverkiezingen?

“Het stemt me hoopvol dat veel Amerikanen, vooral vrouwen, passioneel geven om het recht op abortus. De Republikeinen willen dit met hulp van het juni-arrest door hun politieke meerderheid in het Hooggerechtshof verbieden, waardoor ze nu een slechter resultaat haalden bij verkiezingen, die ze hadden kunnen winnen door de hoge inflatie van brandstof- en winkelprijzen. Enkele nederlagen van Trump-kandidaten tonen ook aan dat Amerikanen het nu wel gehad hebben met de steeds krankzinniger wordende complottheorieën die door hen werden verspreid.

“Het viel me voorts bij het bekijken van deze midterms meer dan ooit op hoe onze kiesdistricten voor het Huis steeds vreemdere vormen blijven aannemen. Ze lijken nu dikwijls op salamanders, omwille van de zogeheten gerrymandering waarbij politici uit de staten hun kiesdistricten in allerlei gewrongen bochten hertekenen om het resultaat hun kant op te sturen of de tegenpartij in te pakken in één district. Deze buitensporige praktijk zou gewoon verboden moeten worden, want ze steekt de draak met onze democratie.

“Het is ook absurd dat onze verkiezingen in de staten nog steeds worden overzien door een verkozen secretary of state die als Republikein of Democraat verkozen moet worden. De meesten doen hun werk eerlijk maar anderen werden nu verkozen op Trumps ‘stop de diefstal’-platform, en ontkennen nog altijd de verkiezingsresultaten van 2020... Dat belooft niet veel goeds.

null Beeld AP
Beeld AP

“Het is ook evenmin van deze tijd dat een dichtbevolkte staat zoals de mijne, Californië, slechts twee senatoren mag sturen naar DC, evenveel als het kleinere en dunbevolkte Wyoming.”

Donald Trump voelt plots de hete adem van partijgenoot Ron DeSantis in zijn nek. Staat zijn leiderschap in de Republikeinse partij onder druk?

“Mensen als ik hopen dat Trump en DeSantis vurig met elkaar gaan strijden de komende twee jaar, en ze daarbij elkaar verwonden. Tegelijk denk ik niet dat de Republikeinen iemand anders dan Trump zullen nomineren voor 2024. Hij blijft een magnetische aantrekkingskracht hebben en behoudt een demagogische houdgreep over een geschatte 35 procent van de Amerikanen, voor wie hij nog altijd een godsfiguur is. Ze zullen voor hem stemmen ongeacht wat er gebeurt, zelfs als hij nog veroordeeld zou worden. Trump is ook nog altijd erg goed in het omzetten van aanvallen op zijn persoon in een soort martelarendom.”

Wat is de les voor president Joe Biden? Nu ook snel opnieuw kandidaat worden?

“Dit versterkt zijn positie als mogelijke kandidaat voor zijn herverkiezing. Persoonlijk maak ik me daarover zorgen. Ik denk dat hij voor een tweede termijn, die hij als 82-jarige zou aanvangen, te oud zou zijn. Ook vind ik dat hij, hoewel hij een keurige man is met goede bedoelingen, niet goed campagne voert. Je moet hem maar op een podium horen spreken naast oud-president Barack Obama om het enorme verschil te zien. Mijn wens is dus dat hij zich geen kandidaat stelt voor herverkiezing en in 24 plaats ruimt voor een jongere generatie. Ik vrees dat dit door deze, meevallende, midtermresultaten niet zal gebeuren.”

Wie zouden voor u de beste alternatieven zijn als Democratisch presidentskandidaat?

“Er zijn veel mogelijkheden. Gouverneur Gavin Newsom van mijn staat Californië, de grootste kandidaat, zou een goede kans maken. Wie ook getipt wordt als presidentskandidaat is de huidige minister van Transport Pete Buttigieg, en er is ook senator Cory Booker van New Jersey die in 2020 al eens probeerde. Net om goed te weten welke Democraat het beste presteert op nationaal niveau zou het goed zijn dat president Biden zijn intenties snel aangeeft, want als hij het niet doet is er nog anderhalf jaar om rustig andere kandidaten te zoeken.”

Joe Biden en Kamala Harris op een meeting in Washington. Hochschild : 'Biden is te oud voor een tweede termijn.' Beeld ANP / EPA
Joe Biden en Kamala Harris op een meeting in Washington. Hochschild : 'Biden is te oud voor een tweede termijn.'Beeld ANP / EPA

Sinds de bestorming van Capitol Hill vorig jaar blijven ook veel ogen gericht op de antidemocratische en haatgroepen in de VS, die door Trump werden bespeeld. Dit leidde al tot geweld, zoals de aanval op de echtgenoot van uittredend Huis-voorzitter Nancy Pelosi. Hoe gevaarlijk is die onderstroom nog?

“Het blijft beangstigend. We hebben helaas een lange traditie van geweld in dit land. We zijn politiek eigenlijk nooit echt vredelievend geweest. Er zijn vier van onze presidenten vermoord, er waren veel moordpogingen... Dit valt deels te verklaren door Amerika’s liefdesrelatie met wapens. Er zijn nog altijd staten waar je geen vergunning nodig hebt om een pistool op zak te dragen. Als er dan ruzie ontstaat tussen mensen in een bar of op een sportmatch, of een politiek geschil, is de reflex groot om een wapen te trekken en te schieten. Dit fenomeen zal helaas niet snel verdwijnen.

“Het gevaar blijft dat de samenzweringsnonsens die door mensen als Trump en zijn aanhang worden verspreid via onze politieke structuren geradicaliseerde gekken verder zullen aansporen tot geweld.”

Uw nieuw historisch boek American Midnight behandelt een periode in de VS vol binnenlands geweld, 1917-1921. Het leest als waarschuwing, want u herkent gelijkenissen met Trumps retoriek en handelswijze?

“Jazeker, omdat deze periode in zekere zin de meest trumpistische tijd van de VS was vóór Trump. Ook toen namen allerlei gewapende milities het recht in eigen handen, zoals de groepen (Proud Boys en Oath Keepers, MR) die vorig jaar Capitol Hill bestormden. Op een bepaald moment in 1917 kreeg een van deze groepen zelfs vrije hand van het justitieministerie om pacifisten en stakers in elkaar te slaan. Kritische media werden door toenmalig president Woodrow Wilson ook gecensureerd, wat Trump graag zou doen als hij weer aan de macht zou komen.

“Wilson was een Democraat die in Europa lof kreeg voor zijn steun in de strijd tegen de Duitsers op het eind van WO I maar op binnenlands vlak heerste onder deze eerste Zuidelijke president sinds het einde van de Burgeroorlog racisme en repressie. Zo eindigden vele van zijn politieke tegenstanders in de cel, met name socialisten tijdens de ‘Red Scare’ - de volstrekt onterechte vrees dat er in de VS een revolutie zou plaatsvinden zoals in het tsaristische Rusland was gebeurd. De vervolgingen en hysterie stopten pas toen haar doel was bereikt: het breken van georganiseerde progressieve bewegingen in de VS, wat ook Trump blijft beogen. Ik schreef mijn boek om aan te tonen dat de autoritaire impuls, de intolerantie voor tegengestelde meningen in dit land, en de reflex om gewelddadige milities in te zetten niet zo ver onder de oppervlakte schuilen. Onze democratische structuren zijn sindsdien altijd erg fragiel gebleven, zeker in tijden van binnen- of buitenlandse crisis.”

De trumpisten keren vandaag dit verhaal ook om: kijk, de ‘activisten’ van Capitol Hill worden onder Biden opgesloten. Worden zij zo geen helden voor hun aanhang?

“Daar maak ik me weinig zorgen om. Het valt toch op dat er nog geen grote betogingen geweest zijn voor hun vrijlating bijvoorbeeld. Dat komt omdat Justitie efficiënt en evenwichtig is geweest in haar vervolgingsbeleid van toch meer dan 500 mensen die deelnamen aan de bestorming. Het krachtigste argument om politieke kritiek op hun veroordeling te smoren, waren de getuigenissen door agenten over het zware geweld dat werd gebruikt tegen de politie van Capitol Hill. Rechts Amerika idealiseert traditioneel de politie en liet de geweldplegers vallen. Dit gezegd zijnde, in een scenario dat Trump zou worden herverkozen zou het me niet verbazen dat hij deze mensen amnestie verleent. Laat ons hopen dat dit niet gebeurt.”

De Republikeinen zullen nu het politieke onderzoek in het Huis naar de Capitol Hill-bestorming stilleggen, als ze een meerderheid halen - waar het naar uitziet. Moet dit nu buiten het Congres voortgezet worden door onafhankelijke historici?

“Ik zou dat graag zien gebeuren, al heeft de onderzoekscommissie - waar ook gematigde Republikeinen als Liz Cheney aan deelnamen - al veel fantastisch werk gedaan. Ze hebben enorm veel inspanningen gedaan om getuigenissen on the record vast te leggen en voor het einde van de huidige Congres-legislatuur komt er nog een geschreven, allesomvattend, rapport. Ik denk niet dat de Republikeinen het zullen wagen dit in twijfel te trekken, want de beelden van de bestorming op 6 januari 2021 spreken voor zich.”

In uw boek wijst u ook op de hysterie die in de VS honderd jaar geleden heerste tegen nieuwe immigranten, net zoals nu. Toen waren het Polen, Italianen en Joden die werden beschimpt, nu zijn het Latijns-Amerikanen. Welke les trekt u voor vandaag?

“We kennen inderdaad een lange geschiedenis van Amerikaanse vijandigheid tegenover immigratie. Meestal was het zo dat mensen wiens voorouders drie of vier generaties geleden aankwamen haatdragend werden tegenover nieuwkomers. Honderd jaar geleden vonden de Amerikanen van Nederlandse, Ierse en Duitse komaf dat de Polen, Italianen en Joden geen evenwaardige witte mensen waren.

“Vandaag gaat inderdaad eenzelfde rancune uit naar Latijns-Amerikaanse immigranten, van wie er elk jaar een paar honderdduizend proberen onze grenzen over te steken. Ze ontvluchten politieke of criminele repressie maar ook steeds meer de klimaatverandering, want de evenaarslanden worden te warm om in te wonen. Ik zie de vijandigheid onder een deel van onze bevolking niet snel wegebben, omdat de klimaatfactoren die voor de migratie zorgen niet meer zullen verdwijnen.

“Welke regering en Congresmeerderheid er ook aan de macht komt in de komende jaren, het zal een heel moeilijke evenwichtsoefening worden tussen faire immigratietoelatingen en -beperkingen. Kijk maar hoe zelfs president Biden hier vandaag mee worstelt, al zijn z’n intenties nobel. We mogen niet vergeten dat president Trump de kinderen van hun ouders scheidde, een vreselijke handeling. Ze proberen nog steeds veel van die gezinnen te herenigen.”

Adam Hochschild: 'Onze democratische structuren zijn erg fragiel, zeker in tijden van binnen- of buitenlandse crisis.' Beeld Winni Wintermeyer
Adam Hochschild: 'Onze democratische structuren zijn erg fragiel, zeker in tijden van binnen- of buitenlandse crisis.'Beeld Winni Wintermeyer

De Joodse gemeenschap leed in de VS van honderd jaar geleden ook onder antisemitisme. Dit gebeurt vandaag opnieuw, ook in Trumps kamp, zo zagen we tijdens de midterms. Maar met het argument van grondwettelijke free speech wordt weinig ingegrepen. Hoe moet je daarmee omgaan?

“Ook dat is een moeilijke evenwichtsoefening. Ik ben zelf tegen beperkingen op onze grondwettelijke vrije meningsuiting maar als je de toename ziet van antisemitisme en racisme in het politieke debat, moet je je free speech gebruiken om het openlijk af te keuren. We moeten ook erkennen dat veel antisemitisme en racisme in ons land op gecodeerde wijze gebeurt. Als je in politieke campagnes hoort praten over de ‘tirannie die de bankiers over ons hanteren’ is dat dikwijls een gecodeerde manier om te zeggen dat de Joden te veel financiële macht hebben. Als politici beloven iets te doen aan het enorme misdaadprobleem is het al te dikwijls een gecodeerde manier om te zeggen dat ze de zwarte bevolking viseren.

“Wie naar de statistieken kijkt ziet een ander verhaal: gedurende de laatste decennia zijn de misdaadcijfers gedaald. We zijn, misschien verrassend, een minder moordlustige plek dan dertig jaar geleden. Toch stopt dit politici niet om misdaad te gebruiken om bevolkingsgroepen te viseren, zoals vandaag ook de vele daklozen van elke afkomst die in onze grote steden in tenten wonen als gevolg van de economische crisis.”

In uw eigen familiegeschiedenis maakte uw vader als Duitstalige met Joodse voorouders antisemitisme en racisme mee. Maakt u dat nog mee ?

“Het gebeurt nog, maar onrechtstreeks. Mijn vader ondervond aan den lijve wat het betekende om Jood te zijn in de VS. In 1915 werd een Joodse gevangene door een menigte gelyncht in het zuiden van het land. Daarna moest zelfs de helft van de Joodse bevolking in Georgia op de vlucht slaan. Mijn vader had ook het nadeel dat ze thuis Duits spraken. Daar kon je tijdens WOI voor in elkaar worden geslagen. Later werd het zelfs bij wet verboden.

“Vandaag ervaar ik dit niet zelf maar mijn half-Aziatische kleinkinderen wel, want hun moeder is Chinees-Amerikaanse. Sinds Trump tijdens de pandemie plots over covid sprak als ‘het Chinese virus’ worden ze anders bekeken. Mijn twee kleindochters liepen hier in het doorgaans liberale Berkeley over straat en een vrouw schreeuwde ze plots toe: ‘neem je virus mee naar China!’ (zucht) Er hangt in dit land soms echt wel nog te veel gekte in de lucht.”

American Midnight, The Great War, A Violent Peace, and Democracy’s Forgotten Crisis, door Adam Hochschild is uitgegeven (voorlopig enkel in het Engels) bij Mariner Books (New York / Boston), 432 p.

Wie is Adam Hochschild?

Adam Hochschild (80) is een Amerikaans historicus, auteur en hoogleraar. Hij werd beroemd in België door zijn baanbrekend onderzoek naar de koloniale periode van onze monarchie, waar hij het kritische De geest van Koning Leopold II over schreef. Hij schreef ook Bury the Chains over de slavernij en boeken over de Spaanse burgeroorlog en WO I. In zijn nieuwste boek onderzoekt hij de binnenlandse politieke repressie in de VS in de periode 1917-’21. Hochschild is gehuwd met sociologe Arlie Russell, die de voorbije jaren onderzoek deed naar de Trump-kiezers.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234