Vrijdag 18/09/2020

Portret

Jimmy Lai, Hongkongse mediamagnaat en nu ook slachtoffer van nieuwe veiligheidswet

Jimmy Lai, oprichter van de prodemocratische oppositiekrant 'Apple Daily'.Beeld AP

Bomaanslagen, advertentieboycots, arrestaties: als oprichter van de onverschrokken Hongkongse oppositiekrant Apple Daily maakte Jimmy Lai het allemaal mee. Maandag kreeg de 71-jarige mediamagnaat de zwaarste klap: hij werd gearresteerd onder de nieuwe veiligheidswet, met straffen tot levenslang, en op zijn redactie hielden tweehonderd agenten een huiszoeking.

Lai, een van de bekendste figuren van de Hongkongse prodemocratiebeweging, wordt verdacht van het samenspannen met buitenlandse mogendheden, en volgens sommige bronnen ook van fraude – in China een gebruikelijke aanklacht om politieke tegenstanders uit te schakelen. Met hem werden nog acht anderen opgepakt, onder wie zijn twee zonen en drie directieleden van Apple Daily.

De negen werden gearresteerd op basis van de omstreden veiligheidswet, die afgelopen 1 juli door de centrale overheid in Peking aan Hongkong werd opgelegd. Volgens Peking is de wet noodzakelijk om na alle protesten de stabiliteit in de semi-autonome stad te herstellen; volgens tegenstanders is ze bedoeld om critici het zwijgen op te leggen. Lai is tot nog toe de meest prominente activist die op basis van de wet werd gearresteerd.

Jimmy Lai wordt gearresteerd en weggeleid.Beeld EPA

Als oprichter van Apple Daily was Lai een te verwachten doelwit. De krant steunt openlijk de Hongkongse prodemocratiebeweging, en Lai lobbyde regelmatig bij de Amerikaanse overheid om Peking onder druk te zetten. Vorig jaar ontmoette hij vicepresident Mike Pence en minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo. In mei plaatste hij een hulpkreet aan president Trump op de voorpagina, die zijn lezers naar het Witte Huis konden sturen.

De Chinese overheid liet eerder verstaan dit lobbywerk als samenspanning met buitenlandse mogendheden te zullen beschouwen, strafbaar onder de veiligheidswet. Maar Lai hield vast aan het recht om buitenlandse politici te ontmoeten. Hij zei bereid te zijn naar de gevangenis te gaan. “Alles wat ik heb, heb ik van Hongkong gekregen”, zei hij in een interview met Reuters. “Ik wil vechten tot de laatste dag. Het zal een eer zijn mij op te offeren.”

Vluchteling wordt miljonair

Lai werd in 1948 geboren in Guangzhou, in een welvarende familie die alles kwijtraakte na de machtsovername van de Chinese Communistische Partij. Op zijn twaalfde vluchtte hij als verstekeling op een vissersboot naar Hongkong. Hij werkte jarenlang in sweatshops, klom op tot manager en richtte zijn eigen kledingmerk op, het succesvolle Giordano. In een paar jaar tijd werd Lai, die alleen zijn lagere school afmaakte, multimiljonair.

Zijn politieke activisme werd gewekt na het Tiananmen-bloedbad van 4 juni 1989. Lai bedrukte T-shirts met politieke slogans, en maakte de Chinese premier Li Peng in een opiniestuk uit voor ‘schildpaddenei’. Het leverde Giordano een Chinese boycot op, waardoor Lai zijn kledingmerk halsoverkop moest verkopen. Daarna begaf hij zich in de mediasector, met tijdschriften, kranten en later ook tv-zenders in Hongkong en Taiwan.

In 1995 richtte hij Apple Daily op, een tabloid met veel sensatieverhalen, maar ook diepgravende onderzoeksjournalistiek en duidelijke prodemocratische idealen. Het maakte van Apple Daily de tweede grootste krant van Hongkong, en van Lai een van de weinige Hongkongse tycoons die ongeremd tegen Peking durven in te gaan. Hij wordt ook wel de Rupert Murdoch van Azië genoemd.

Bomaanslag

Op het Chinese vasteland wordt Lai als een verrader gezien, en daar betaalde hij een prijs voor: in 2013 werd een bomaanslag op zijn woning gepleegd, in 2014 werd hij gearresteerd vanwege zijn betrokkenheid bij Occupy Central, en sommige bedrijven weigeren in zijn media te adverteren. Afgelopen jaar werd Lai twee keer opgepakt voor het ‘aanzetten tot illegale bijeenkomsten’. Onder de veiligheidswet riskeert hij aan China te worden uitgeleverd.

De arrestatie van Lai bevestigt de ergste vrees van mensenrechtenorganisaties over de veiligheidswet. Die zou volgens de overheid niet met terugwerkende kracht worden toegepast, en zou niet ten koste van de persvrijheid gaan, maar die geruststellingen blijken een maat voor niets. De Hongkongse Journalisten Associatie noemde de huiszoeking op een krantenredactie schokkend. “We lijken wel een derdewereldland waar de pers wordt onderdrukt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234