Donderdag 01/10/2020

Jihadsite versleuteld in strijd tegen terreur

Jihadexpert Pieter Van Ostaeyen moet zijn website beveiligen met een login en een paswoord, anders gaat hij offline. 'Blijkbaar beschouwen sommigen mijn site als een trekpleister voor jihadi's, terwijl onderzoekers uit de hele wereld hem gebruiken.' Van Ostaeyen noemt het een rem op zijn onderzoek.

In een besloten groep maakte Van Ostaeyen eerder deze week bekend dat zijn site voortaan alleen nog te bezoeken is door wie een paswoord invoert. Tientallen van de grootste jihadonderzoekers zoals Charles Lister (Middle East Institute) en Peter Neumann (King's College) en journalisten als Rukmini Callimachi (NYTimes) en Wassim Nasr (France24) tekenden zonder aarzelen in. Allemaal gebruiken ze zijn blog om de laatste IS-magazines te doorbladeren of aan nieuws te geraken over Belgische jihadi's. Dat wordt binnenkort een pak moeilijker.

"Men heeft me laten weten dat mijn website offline gaat als ze nog publiek staat", legt Van Ostaeyen uit. "Ik stel nu een paswoord in, maar ik weet niet hoe het verder moet. Ik heb elke dag 1.500 unieke bezoekers, die kan ik toch niet elke keer persoonlijk toegang verlenen?"

Op vraag van Frankrijk?

Van Ostaeyen kan niet zeggen wie ermee dreigt om zijn website offline te halen. Het kabinet van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) is er niet van op de hoogte en stelt dat daar een gerechtelijk bevel voor nodig is. Daar is in dit geval geen sprake van, maar er is ook een tweede methode. De site van Van Ostaeyen staat op een WordPress-account. Het volstaat dat een officiële instantie contact opneemt met WordPress om een schrapping te vragen, zoals regelmatig gebeurt met Twitter- en Facebook-accounts. Vermoedelijk heeft een buitenlandse inlichtingendienst haar Belgische collega's daarvan verwittigd. In dat geval zou het om Frankrijk kunnen gaan.

In november veroordeelde een Franse rechter een Marokkaan tot zes maanden opsluiting en verwijdering van het grondgebied omdat hij een website had geconsulteerd. Het ging om jihadology.net, een website die inhoudelijk gelijkt op die van Van Ostaeyen en beheerd wordt door Aaron Y. Zelin van het Washington Institute for Near East Policy.

"Misschien pakt men mijn site nu aan in verband met de uitspraak van die Franse rechter?", aldus Van Ostaeyen. "Ik vraag me af of het zal blijven bij paswoordbeveiliging."

Van onschatbare waarde

Voor Tam Hussein, freelancejournalist voor BBC en Huffington Post, gaat met het versleutelen van de website een platform "van onschatbare waarde" verloren. "We spelen een platform kwijt dat informatie over een moeilijk onderwerp verstrekt aan een breed publiek. Iedereen kon zich er degelijk informeren en dat wordt nu sterk bemoeilijkt."

Amarnath Amarasingam, onderzoeker aan de George Washington University, beschouwt de blog als "een belangrijke verzameling van bronmateriaal". "Ik heb zelf ook toegang tot dezelfde jihadinetwerken, maar ik archiveer het materiaal niet zo nauwkeurig als Van Ostaeyen", zegt Amarasingam. Maar Amarasingam kan de overheid die hiertoe beslist wel begrijpen. "Antiterreurdiensten en privébedrijven steken handenvol geld in het verwijderen van IS-propaganda op het net. Dan helpt het niet dat het gewoon open en bloot op de websites van onderzoekers blijft staan."

Abou Jahjah

Technologiebedrijven zoals Twitter, Facebook en in mindere mate ook WordPress komen steeds meer onder druk om de profielen van gebruikers te schrappen omdat ze IS-materiaal verspreiden. Dat de blog van Van Ostaeyen al bijna vier jaar bestaat, maar nu plots niet meer publiek mag staan, is voor filosoof Ruben Mersch een teken van onze overgevoeligheid voor alles wat met terrorisme heeft te maken. "Als we daardoor het leven onmogelijk maken van publicaties die inzicht verschaffen, dan zijn we duidelijk te ver doorgeschoten", zegt Mersch.

Koen Lemmens, hoofddocent mensenrechten aan de KU Leuven, wijst erop dat terreur voor twee tendensen heeft gezorgd in de opvattingen over vrije meningsuiting. "Aan de ene kant vinden we het veel belangrijker sinds de aanslag op Charlie Hebdo, maar aan de andere kant is er een tendens om die vrijheid van meningsuiting net in te perken als het om IS gaat."

Ook Van Ostaeyen zelf vindt dat onze samenleving veranderd is. "In dezelfde week dat Abou Jahjah zijn job als columnist verliest omwille van een uitspraak die terreur lijkt goed te praten, word ik gedwongen om mijn informatie te versleutelen. Ik vraag me af waar de grenzen van vrije meningsuiting zich bevinden en of we als maatschappij niet te veel verglijden in zelfcensuur."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234