Woensdag 14/04/2021

Ramadan

Jihadi pleegt aanslag liefst in 'maand van verovering'

null Beeld © epa
Beeld © epa

De jihadistische aanslagen volgden elkaar de vorige weken ongekend snel op, overal ter wereld. Is er een verband met de zojuist afgelopen ramadan?

1. Waren er deze ramadan meer aanslagen dan normaal?

Daar lijkt het wel op. Maandagavond nog werd het kloppende hart van de islamitische wereld geraakt. Een onbekende man blies zich op vlak buiten de Grote Moskee van Medina in Saudi-Arabië, waar het graf van de profeet Mohammed ligt. Gelijktijdig waren er zelfmoordaanslagen in de sjiitische stad Qatif en bij de Amerikaanse ambassade in Jeddah. Vier Saudische veiligheidsofficieren kwamen om. Daarmee komt het totaal aantal doden in naam van Islamitische Staat (IS) in het Midden-Oosten, Europa en de VS tijdens de voorbije ramadan boven de driehonderd.

Ter vergelijking: in de vier weken daarvoor was er geen enkele aanslag op een westers of anderszins symbolisch doel. Daarbij moet worden aangetekend dat het overgrote deel van de doden, zeker 213, viel bij één aanslag in Bagdad.

2. Is het een strategie?

Vermoedelijk niet. 'Strategie' suggereert centrale aansturing vanuit Raqqa of Mosoel, en hoewel veel aanslagen (Orlando, Dhaka) worden toegeschreven aan IS, zijn er in de meeste gevallen geen bewijzen voor enige vorm van regie. De schutter in Orlando betuigde loyaliteit aan de zelfbenoemde kalief Abu Bakr al-Baghdadi, maar stond niet met Syrië in contact. De daders in Dhaka waren islamisten van eigen bodem. Alleen in het geval van Istanbul - drie Syrië-strijders uit de Kaukasus en Centraal-Azië - en Bagdad is er een spoor dat direct naar Raqqa leidt.

Wel is het goed denkbaar dat aanslagplegers wereldwijd zich hebben laten inspireren. Twee weken voor de ramadan bracht IS-woordvoerder Muhammad al-Adnani via propagandakanaal Al Hayat een 31 minuten durende audioboodschap naar buiten. Daarin riep hij zijn aanhangers in de VS en Europa op de ramadan tot een "maand van lijden" te maken voor "de ongelovigen".

Abu Muhammad al-Adnani. Beeld kos
Abu Muhammad al-Adnani.Beeld kos

3. Waarom juist de ramadan?

Voor moslims is de ramadan de meest spirituele maand op de islamitische kalender, een tijd van bezinning en onthouding. Maar in de ogen van radicale jihadi's verleent de ramadan een extra aureool aan iedere aanslag. De aan Al Qaida gelieerde concurrent van IS in Syrië, Jabhat al-Nusra, sprak van de "maand van verovering".

Martelaarschap in die periode wordt als extra eervol gezien, vaak onder verwijzing naar de slag bij Badr (624), de eerste militaire overwinning van de profeet Mohammed, en tevens tijdens de ramadan. Niet toevallig riep IS in 2014 zijn kalifaat uit op de eerste dag van de ramadan. Jihadisten zien het als een opportuun moment om hun apocalyptische oorlog tegen de beschaving te intensiveren, en voeren daarom het aantal aanslagen op, meent de Britse terrorismedeskundige Shiraz Maher.

De schietpartij in de Tunische badplaats Sousse van vorig jaar viel ook tijdens de ramadan. Beeld AP
De schietpartij in de Tunische badplaats Sousse van vorig jaar viel ook tijdens de ramadan.Beeld AP

4. Waren eerdere ramadans ook zo bloedig?

Ja, het patroon is niet nieuw. Tijdens de ramadan van vorig jaar opende een terrorist het vuur op toeristen in de Tunesische badplaats Sousse, met 38 doden tot gevolg. Diezelfde dag vermoordde Fransman Yassine Salhi op lugubere wijze zijn baas, en spietste diens hoofd op een hek nabij Lyon. Tellen we de ruim 220 dodelijke slachtoffers mee van IS destijds in de Syrische grensplaats Kobani, dan viel het aantal doden ongeveer even hoog uit als tijdens deze ramadan.

5. Verliest IS aanhang door dergelijke aanslagen?

Bij de meeste aanslagen zijn moslims het slachtoffer, zodat je zou verwachten dat IS goodwill zou verliezen bij zijn aanhang. Maar het tegendeel lijkt waar. "IS vermoordt mensen die in hun ogen geen goede moslims zijn. Dat is in de ogen van de IS-aanhang altijd gerechtvaardigd", zegt Bibi van Ginkel, terrorismedeskundige verbonden aan instituut Clingendael. Als bondgenoot van de VS wordt Saudi-Arabië als afvallig gezien. Een ander voorbeeld is Bangladesh, waar christenen, atheïstische bloggers en hindoes de voornaamste slachtoffers zijn. Van Ginkel ontwaart daar de contouren van een strategie. "Algemeen wordt aangenomen dat IS dat land als een springplank gebruikt naar India, en zo de strijd wil aangaan met het concurrerende Al Qaida."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234