Donderdag 21/10/2021

Verenigde Staten

JFK spreekt zijn laatste speech dan toch uit, met dank aan de technologie

President John F. Kennedy, first lady Jackie Kennedy en de gouverneur van Texas, John Connally, in de limousine op weg naar de speech die JFK op 22 november 1963 in Dallas zou geven. Beeld REUTERS
President John F. Kennedy, first lady Jackie Kennedy en de gouverneur van Texas, John Connally, in de limousine op weg naar de speech die JFK op 22 november 1963 in Dallas zou geven.Beeld REUTERS

De Britse krant The Times heeft de een audio-reconstructie laten maken van de speech die de Amerikaanse president John F. Kennedy nooit kon houden. JFK werd vermoord voor hij het publiek aan de Dallas Trade Mart kon toespreken. Een team geluidsingenieurs heeft die toespraak nu gereconstrueerd, in JFK's eigen stem.

De Amerikaanse president John F. Kennedy wordt aanzien als een van de grootste redenaars uit het moderne tijdperk. Citaten als “Ask not what your country can do for you — ask what you can do for your country” en ‘“Ich bin ein Berliner” staan in het collectief geheugen gegrift. Mocht JFK niet zijn doodgeschoten op die fatale novemberdag in 1963, zou die erfenis vast nog groter zijn.

De Britse krant The Times geeft de wereld nu een inkijk in hoe die retorische nalatenschap zou hebben geklonken. Ze zette een groep geluidsingenieurs aan de slag met de speech die JFK zou geven aan het Dallas Trade Mart. Enkele minuten voor hij de openingszin kon uitspreken, werd hij doodgeschoten in zijn limousine. De onderzoekers gingen aan de slag met de tekst van die speech en met de opnames van 831 toespraken, voor publiek en op de radio.

De volledige speech kan u hier beluisteren.

Voor 'JFK Unsilenced' deelden de ingenieurs die toespraken op in maar liefst 116.777 geluidsstukjes. Die werden dan nog eens in twee gesplitst en geanalyseerd op toonhoogte en kracht. De spraakklanken van elk slechts 0,04 seconden werden vervolgens getest op hun combinatiemogelijkheden met andere klanken. In het Engels is bijvoorbeeld de 'w' in 'weapons' niet dezelfde als die in 'words'.

"Het Engels kent maar 40 tot 45 klanken, dus eens je die set bij elkaar hebt, kan je eigenlijk elk Engels woord genereren", verduidelijkt geluidstechnicus Chris Pidcock in The Times. "Het probleem is dat zoiets nog niet natuurlijk klinkt omdat klanken in elkaar overvloeien en dus niet onafhankelijk van elkaar bestaan." De database moest daarom nog worden uitgebreid.

Een bijkomende moeilijkheid bleken de unieke intonatie en stemkenmerken van Kennedy. De opnames van zijn originele stem zijn, uiteraard, allemaal oud en analoog opgenomen. "Het leek alsof er telkens een andere persoon aan het woord was", zegt Pidcock daarover.

Dit beeld van JFK werd genomen ongeveer een minuut voor hij in Dallas werd doodgeschoten. Beeld AP
Dit beeld van JFK werd genomen ongeveer een minuut voor hij in Dallas werd doodgeschoten.Beeld AP

Om het eindresultaat - een ronkende toespraak van zo'n twintig minuten lang - natuurlijker en vlotter te maken, werd een nieuw computersysteem gebruikt. Daarmee leerde de computer zichzelf intonatie, toonhoogte, ritme en klemtonen van John F. Kennedy aan. Die techniek van machinaal leren zal in de toekomst ook toegepast worden om patiënten die door hun ziekte niet meer kunnen praten hun stem terug te geven.

Een huzarenstukje, zonder twijfel, al klinkt het resultaat niet honderd procent natuurlijk. De woorden en zinnen rollen vrij vlot, maar de intonatie voelt soms onnatuurlijk aan. Wie het fragment zonder voorkennis beluistert, zal niet verbaasd zijn dat er knip- en plakwerk bij kwam kijken.

"Dat heeft vooral te maken met het bronmateriaal. Op die analoge opnames zit best veel ruis. Dan is het moeilijk om een echte, natuurlijke stem te bekomen", zegt Francis wyffels, expert Artificial Intelligence (AI) bij de Universiteit Gent. "Probeer hetzelfde met opnames uit een moderne radiostudio, en dat zal al veel makkelijker zijn. De kans is groot dat we nooit een volledig geloofwaardige versie zullen horen van deze Kennedy-toespraak."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234