Maandag 24/01/2022

Jezus als sexy popster

Mag je je vrolijk maken over de Palestijns-Israëlische kwestie? De Nederlandse schrijver P.F. Thomése draait er zijn hand niet voor om. Samen met een aantal collega-schrijvers maakte hij een vijfdaagse Palestinareis. En hij kwam terug met hoogst oneerbiedige observaties. In Grillroom Jeruzalem zet hij beide kampen zonder gêne in hun hemd.

Stilaan ontpopt P.F. Thomése zich tot de veelzijdigste schrijver van Nederland. Bovendien dijt zijn oeuvre tegen een verschroeiend hoog tempo uit. Van het uiterst waardige en aangrijpende Schaduwkind (een in memoriam voor zijn gestorven dochtertje), zijn roadroman J. Kessels, The Novel, hilarische reisverhalen als Greatest Hits, de politieke satire Vladiwostok!, de autobiografieën in Nergensman tot de recente fraaie roman De weldoener. Elke keer weer bespeelt Thomése een ander register en switcht hij heen en weer tussen "de ernstige schrijver-denker" en "de glunderende speelvogel", zoals Humo het onlangs treffend omschreef.

In het schijnbaar los uit de pols geschreven Grillroom Jeruzalem zien we Thomése alweer in optima forma. Het is een onbedaarlijk grappig en lenig boek over een uiterst ontvlambaar onderwerp: de Palestijns-Israëlische kwestie. Op uitnodiging van de (alweer ter ziele gegane) pro-Palestijnse organisatie United Civilians for Peace laat Thomése zich eind december 2010 meetronen om als 'waarnemer' een vijfdaagse reis naar Israël en de Palestijnse gebieden te maken. Collega-schrijvers Rosita Steenbeek en Jan Siebelink ("excentrieke publieksfavorieten"), alsook priester-schrijver Antoine Bodar vergezellen hem. Een gemêleerd gezelschap, het moet gezegd, dat Thomése goedmoedig op de hak neemt. Daarbovenop is er een NCRV-cameraploeg die hun handel en wandel vastlegt, om er een pittig emotioneel slaatje uit te slaan. "Voor welk karretje worden wij gespannen? Wiens of wier ezeltje zullen wij zijn?", vraagt Thomése zich af.

Thomése weet eigenlijk niet goed waarom hij aan de trip deelneemt. "Maar nu het onomkeerbaar is geworden, onderga ik geamuseerd deze ongezochte bedevaart naar het Heilige Land. Ik ben terechtgekomen op het dichtstbeschreven stukje aarde en koester niet de illusie dat ik er nog iets aan toe te voegen heb." Toch lukt dat wonderwel. Vooral omdat Thomése hoogst onbevangen en oneerbiedig kijkt naar wat men hem voorschotelt. Als atheïst krijgt hij helemaal de kriebels van al dat opzichtige "godsdienstexhibitionisme" én het onophoudelijk claimen van de geschiedenis: "Gek is dat, hoe alles hier meteen millennia teruggaat, verbonden blijkt met de diepste vervloekingen" in "een sinds mensenheugenis woedende propaganda-oorlog." Daar plaatst hij "een vleugje frisse onwetendheid", ja, zelfs "onnozelheid" tegenover. En cynische, tussen neus en lippen gedebiteerde grappen vol provocatie, waarbij - letterlijk - geen heilig huisje overeind blijft.

De Palestinagangers krijgen een strak "voorgekookt" programma voor de kiezen: een ontmoeting met 'geestelijke leiders' (christelijke Palestijnen), de hotspots van religieus Jeruzalem (van de klaagmuur tot de Heilige Grafkerk en Golgotha), het graf van Arafat, de Gazastrook uiteraard, vluchtelingenkampen in Bethlehem, de befaamde muur en een gesprek met een zelfingenomen Nederlandse zaakgelastigde. Een stoomcursus Palestijnse kwestie, quoi, telkens gechaperonneerd door een getuigenis on the field.

Thomése kampt bizar genoeg met een déjà vu wanneer hij er rondloopt: "Ik heb de hele tijd het idee dat ik dit allemaal al eens heb gezien. Thuis, op televisie. Dat ik in de herhaling ben terechtgekomen, een oude uitzending die men nog had liggen." 'Israël' is verworden tot "het plichtmatig uitgevoerd nummertje op nieuwsredacties", "een dagelijkse journalistieke stoelgang". Een vluchtelingenkamp? Amper te onderscheiden van "een gewone wegrottende nieuwbouwachterbuurt". En die Israëlische nederzetting? Door de wachttorens en de muur lijkt die dan weer precies op "een vluchtelingenkamp". Thomése mag dan ietwat spotziek zijn, hij heeft wél een alziend oog voor de ongerijmdheden van de Israëlische bezettingspolitiek en de diepgewortelde wederzijdse haat.

Bijzonder goed op dreef is hij wanneer ze het epicentrum van de religieuze scherpslijperij bereiken: de oude stad in Jeruzalem. "Er is een zindering over ons gezelschap gekomen (...) Een raar soort opwinding, alsof Jezus een sexy popster is en wij eindelijk naar zijn optreden mogen. Live in Jerusalem, en wij hebben kaarten." Maar even snel kan de schrijver de tragische ernst vatten, in een stad die enkel nog naar de dood riekt: "Dat is wat ze hier het allerliefste doen in deze heilige necropolis: doodgaan en tot het einde der tijden wachten op God, Allah, de Onnoembare."

En zo slaat Thomése in het satirische Grillroom Jeruzalem met uitgestreken gezicht voortdurend nagels met koppen. Al geloof ik niet dat ze hem nog snel zullen uitnodigen voor een schrijversexcursie. Deze hoogst pientere auteur hou je niet zomaar aan het handje.

INFO:
P.F. Thomése
Grillroom Jeruzalem
Uitgeverij Contact, 128 p., 10 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234