Donderdag 14/11/2019

Jezidi's

Jezidi-vrouwen met IS-kinderen niet welkom in Iraakse gemeenschap: ‘Ze vertrekken best naar het buitenland’

Jezidi-vrouwen bakken brood in een van de tientallen kampen in Iraaks Koerdistan. Beeld Judit Neurink

Vijf jaar geleden, op 3 augustus 2014, viel IS de Iraakse provincie Sinjar binnen en ontvoerde duizenden jezidi’s. Bijna de helft van hen is nog zoek, en dat komt vooral doordat de kinderen die jezidi-vrouwen kregen van hun IS-verkrachters niet welkom zijn in hun gemeenschap in Irak.

“De beste oplossing is dat ze naar het buitenland gaan.” Directeur Ali Kheder Alyas van het Bureau van de Hoge Religieuze Raad van Jezidi’s spreekt met enige tegenzin over de jezidi-vrouwen die kinderen kregen van hun verkrachters bij de terreurbeweging IS. Het is een van de problemen waarmee de jezidi-gemeenschap in Irak kampt, vijf jaar nadat IS de provincie innam. Van de meer dan zesduizend jezidi’s die toen werden gekidnapt, worden er ruim 2.500 vermist. Onder hen zijn vrouwen met kinderen van hun ontvoerders.

Inval in Sinjar

Toen IS op 3 augustus 2014 Sinjar binnenviel, zetten haar strijders vrouwen en kinderen in vrachtwagens en reden hen naar de IS-hoofdstad Mosoel. Daar werden ze als (seks)slaaf verkocht aan IS-strijders en gedwongen zich tot de islam te bekeren. Vrijwel alle vrouwen zijn meerdere keren doorverkocht en herhaaldelijk verkracht. Jezidi-jongens werden door IS getraind en gehersenspoeld, en ingezet aan het front. Vooral deze jongeren meldden zich na de val van IS in Syrië, en slechts een paar vrouwen; vooral omdat radicale IS-vrouwen in het kamp Al-Hol dat voorkwamen.

Het is een gevoelig onderwerp. Kheder vraagt zich ietwat wanhopig af waarom de media erop zijn gesprongen. Er zijn zoveel andere problemen, verzucht hij, zoals de zoektocht naar de vermisten, de slechte situatie van de honderdduizenden gevluchte jezidi’s die al vijf jaar in kampen in Iraaks Koerdistan zitten, de jongeren die geradicaliseerd terugkeerden. “En hoeveel van die vrouwen met kinderen van IS zijn er nu helemaal? Hooguit enkele tientallen”, zegt hij in het kantoor van de raad in het Iraakse stadje Sheikhan, waar zojuist de stroom is uitgevallen.

Hoe groot het taboe is, blijkt wanneer geen van deze vrouwen bereid is erover te praten. Zij die terug zijn bij familie in Koerdistan lieten hun kinderen van IS-mannen achter in Syrië, of die verdwenen in weeshuizen in Mosoel, Bagdad en Koerdistan. Een enkeling heeft in het geheim nog contact met haar kind.

Veiligheid

Jezidi-vrouwen die in Syrië nog worden aangetroffen tussen de IS-families in het kamp Al-Hol, worden gewaarschuwd voor ze naar Irak worden gebracht, vertelt Bahar Ali van de Emma-stichting. Die helpt jezidi-vrouwen na hun terugkeer. “Ze horen dat de samenleving de IS-kinderen niet wil, dat ze geïsoleerd zullen raken. Ze moeten kiezen tussen de veiligheid van het kind en zichzelf.”

Volgens Bahar Ali is het aantal vrouwen met IS-kinderen veel hoger dan Kheders schatting. Op basis van het feit dat veel vruchtbare tieners waren ontvoerd, gaat zij voorzichtig uit van rond de driehonderd gevallen. Maar omdat vrouwen weten dat ze afstand zullen moeten doen van hun kinderen, melden ze zich niet als jezidi en blijven verborgen tussen de IS-families.

Het probleem is dat jezidi’s geen gemengde huwelijken toestaan, zegt de Nederlands-Koerdische Bahar Ali in het kantoor van de stichting in de Koerdische stad Duhok. Dus accepteren ze geen kind van een moslimvader. “En zeker geen kind van degenen die hun geliefden vermoordden.” IS doodde in 2014 duizenden jezidi-mannen en oudere vrouwen. Tot nu toe zijn 73 massagraven gevonden.

Gespleten gemeenschap

De kwestie splijt de gemeenschap, zegt ze. “Een minderheid zegt: dit zijn toch ook onze kinderen.” In april kwam de Hoge Religieuze Raad met een verklaring dat alle kinderen welkom zouden zijn, net zoals ze in 2014 bepaalde dat alle ontvoerde vrouwen teruggenomen moesten worden. Maar die verklaring werd na protesten bijgesteld: dat gold niet voor kinderen met een IS-vader.

Ali Kheder benadrukt dat er een formele kwestie speelt: volgens de Iraakse wet is het kind van een onbekende vader automatisch moslim. “We voelen ons oncomfortabel om kinderen te accepteren die moslim zijn. Voor gemeenschappen in het Midden-Oosten geldt dat ze geen kinderen adopteren van buiten hun geloof.”

Daarom is de enige oplossing voor moeder en kind om naar Europa te gaan, zegt hij. “Daar zijn onze gemeenschappen liberaler. Het ligt aan de vrouwen of ze dat accepteren, niet aan de Raad.” 

Kind achterlaten

Maar volgens Bahar Ali zijn Europese landen niet happig en is het moeilijk om in Irak de benodigde papieren voor het kind te krijgen. De kinderen zijn zo taboe geworden dat hun toch al getraumatiseerde moeders niet meer over hen kunnen praten. “Dat levert nog een extra trauma op. Ik weet van vrouwen dat ze zo’n kind hebben, maar mag dat zelfs mijn personeel niet vertellen. De meeste vrouwen zijn niet gelukkig en hebben grote spijt dat ze hun kind achterlieten.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234