Donderdag 29/07/2021

NieuwsJezidi

Jezidi vragen dat Belgische IS-leden terechtstaan voor genocide

Mensenrechtenactiviste Nadia Murad: ‘Het kan te laat lijken om de genocide aan te kaarten, maar geloof mij: erkenning en actie zijn crucialer dan ooit.’ Beeld BELGAIMAGE
Mensenrechtenactiviste Nadia Murad: ‘Het kan te laat lijken om de genocide aan te kaarten, maar geloof mij: erkenning en actie zijn crucialer dan ooit.’Beeld BELGAIMAGE

Terwijl de regering werkt aan de terugkeer van IS-vrouwen, zet de oppositie druk om de genocide op Jezidi te erkennen en actie te nemen voor de slachtoffers. Nobelprijswinnares Nadia Murad sprak de Kamer toe: ‘Belgen deden mee aan de misdaden.’

“Het kan te laat lijken om de genocide aan te kaarten, maar geloof mij: erkenning en actie zijn crucialer dan ooit”, zei Nadia Murad aan de Kamer. De mensenrechtenactiviste kreeg in 2018 de Nobelprijs voor de Vrede en schreef een boek over wat IS aanrichtte in haar Iraakse dorp Kocho en met haar.

De jihadisten vermoordden Murads moeder en zes broers. “Ik heb negentien neven en nichten die opgroeien zonder vader, gedood omdat ze Jezidi waren.”

Toen IS in augustus 2014 de Jezidi-dorpen binnenviel, vermoordde de terreurgroep de mannen en maakte het de vrouwen en kinderen tot slaven. De Jezidi zijn een gemeenschap met een oude religie, waar ze al eeuwen voor vervolgd worden, met als laatste en meest drieste orgelpunt, de misdaden van IS.

Naar schatting 2.800 vrouwen en kinderen zijn nog altijd vermist, vermoedelijk nog in handen van IS, bijvoorbeeld in het Syrische kamp Al Hol, of in dorpen waar IS-families hen vasthouden.

Kamerleden Georges Dallemagne (cdH) en Koen Metsu (N-VA) brachten in december in Irak, in bijzijn van De Morgen, een bezoek aan Baba Sheikh, de spirituele leider van de Jezidi’s. Daar ontstond het idee voor een resolutie die de genocide erkent.

Van links naar rechts: Koen Metsu, Georges Dallemagne, Baba Sheik en tolk Behnam Mansour Shany. Beeld Bruno Struys
Van links naar rechts: Koen Metsu, Georges Dallemagne, Baba Sheik en tolk Behnam Mansour Shany.Beeld Bruno Struys

Identiteit uitroeien

Lamya Haji Bashar, samen met Murad laureate van de Sakharovprijs in 2016, komt eveneens uit het dorp Kocho. Tijdens de hoorzitting in de Kamer vertelde ze gruwelijk gedetailleerd hoe IS haar scheidde van haar moeder en samen met haar zus overbracht naar een groot pand met andere Jezidi-vrouwen in Raqqah, in Syrië. Bashar was toen 16 jaar oud.

“Elke dag kwamen IS-strijders om een vrouw te kiezen zoals op een markt. Een van de strijders was een Saoedi. Hij nam mij en mijn zus mee en bracht ons naar Aleppo. Daar heeft hij drie dagen lang van ons misbruik gemaakt voor zijn eigen plezier. Hij en andere strijders deden onnoemelijke dingen met ons.”

Zoals zo vele Jezidi-meisjes en vrouwen werd ze doorverkocht van de ene naar de andere strijder. Verkrachting als een oorlogswapen. Elk kind uit zo’n verkrachting is geen Jezidi, maar een IS-welp.

“Ze wilden onze identiteit uitroeien en dat doe je door systematische verkrachting”, aldus Bashar.

In de hoorzittingen betwijfelt geen enkele juridische expert dat het om genocide gaat. Verschillende parlementen, zoals het Franse en het Britse, gingen ons al voor in de erkenning. Dit voorjaar heeft een onderzoeksteam van de VN uitvoerig bewijsmateriaal overgemaakt aan de VN-veiligheidsraad.

Toch is de erkenning door het Belgische parlement nog belangrijk, zo getuigden de Jezidi in de Kamer, maar daar mag het niet bij blijven.

“We willen dan ook dat België verder gaat dan enkel het erkennen”, zegt Metsu. Omdat ongeveer 200.000 Jezidi’s nog in vluchtelingenkampen wonen, vraagt de N-VA-cdH-resolutie de regering om de Jezidi te helpen om terug te keren naar hun dorpen en steden. Daarom moet de regering ook werk maken van de wederopbouw en humanitaire bijstand, maar ook ervoor zorgen dat de genocide niet onbestraft blijft.

“Het genezingsproces begint met erkenning en gaat verder met gerechtigheid”, zei Nadia Murad. “Vervolging is een prioriteit voor de Jezidi-gemeenschap.”

Betrokkenheid van Belgen

De Fransman Patrick Desbois heeft met zijn vereniging getuigenissen in Irak verzameld die wijzen op de rechtstreekse betrokkenheid van Belgische jihadisten bij de genocide. Hij heeft op video vastgelegd hoe een Jezidi-vrouw Tarik Jadaoun aanduidt als de man die haar twee weken bij hem hield en verkrachtte. Jadaoun zit vast in Irak, waar hij ter dood veroordeeld is.

“Elke vrouw, elk meisje dat we spraken tijdens die interviews citeerde de namen van Belgen”, zegt Desbois. “Zeer veel Belgen hebben een verantwoordelijke rol in de genocide gespeeld.”

“Belgen deden mee aan die misdaden”, aldus Murad. “België heeft een verantwoordelijkheid tegenover Jezidi.”

Het zit Jezidi’s in Europa al langer dwars dat EU-lidstaten steeds meer werk maken van het repatriëren van EU-onderdanen. De Belgische regering besliste dit voorjaar om er alles aan te doen om kinderen met Belgische link te repatriëren, wat kan betekenen dat ook hun moeders terugkeren uit de kampen. Begin deze maand trok een Belgische delegatie naar Syrië om DNA en interviews af te nemen. De vrouwen riskeren enkel berechtiging voor afreizen naar IS.

“Het is onfair tegenover de overlevers om die vrouwen over te brengen alsof ze niks misdaan hebben”, zegt Pari Ibrahim, oprichtster van de Free Yezidi Foundation. “Ze sloten Jezidi-vrouwen op, schminkten hen en deden hun haar voor een verkrachting. Sommigen werkten in de Hizbeh, de religieuze politie. Ze waren deel van een genocidale organisatie en dat mogen we niet vergeten.”

De resolutie vraagt de regering om het gerecht aan te moedigen om Belgische daders van misdaden tegen de Jezidi’s te identificeren en te vervolgen. Metsu en Dallemagne hopen nog voor het zomerreces een meerderheid te vinden, net op tijd voor de herdenking in augustus, 7 jaar na de gruwel, die voor veel Jezidi-vrouwen en kinderen nog altijd duurt.

“Er zijn nog tal van meisjes in de klauwen van de IS-strijders”, zegt Bashar. “Probeer je eens in te beelden wat het moet zijn om 7 jaar lang dagelijks slagen, verwonding, verkrachting en vernedering te ondergaan.”

Jezidi op de vlucht in augustus 2014  Beeld REUTERS
Jezidi op de vlucht in augustus 2014Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234