Donderdag 17/10/2019

Processierups

Jeuk, pijn, bultjes: deze rups kwelt Rock Werchter

Met een hoogtewerker brandt een brandweerman op het festivaltterrein rupsennesten weg. Beeld BELGA

Rock Werchter begon met een valse noot toen een deel van het festivalterrein werd ontruimd omdat in een aantal bomen processierupsen werden aangetroffen. Die harige beestjes zijn een garantie op jeuk. Drie ploegen van de brandweer kwamen de rupsen verbranden. Terwijl zitten verdelgers in Antwerpen en Limburg met de handen in het haar, want de rupseninvasie is zo groot dat niet aan alle oproepen gevolg kan worden gegeven.

Het rupsenprobleem op Rock Werchter situeerde zich bij de bomen bij het podium The Barn. Met een hoogtewerker gingen brandweermannen de rupsennesten te lijf met een brander, wat voor de gemiddelde festivalganger toch ietwat risky business leek, gezien de kurkdroge festivalweide. Maar hé, dit is de brandweer. “Ik vind dit toch hoogst eigenaardig”, zegt Wim Veraghtert van Natuurpunt. “De overlast met processierupsen is al twee weken nieuws en bij de start van Rock Werchter wordt plots ontdekt dat er nesten zitten in bomen op het festivalterrein. Zelfs wanneer de beestjes zijn verdelgd en het terrein weer wordt opengesteld, is de kans op jeuk in die omgeving 100 procent. Wees maar zeker dat die haartjes overal in het rond liggen. Het is misschien verleidelijk om je daar de komende dagen in de schaduw neer te vleien, maar ik zou het toch ten stelligste afraden.”

Handschoenen zijn geen overbodige luxe: de haartjes van de eikenprocessierups zijn een garantie op bultjes en jeuk. Beeld ANP

Rock Werchter kon snel een beroep doen op de brandweer, maar in Antwerpen en Limburg, de provincies waar de eikenprocessierups zich het meest thuis voelt, is de overlast serieus geëscaleerd. Bestrijdingsfirma’s kunnen de vraag nauwelijks bijhouden. “Niet normaal wat we dit jaar meemaken”, zegt Eline De Roover van de firma Lauwereys uit Pulle. “Wij verdelgen rupsen in Zoersel, Lint en Borsbeek. Normaal in nog meer gemeenten, maar we kunnen de oproepen niet bijhouden. Om u een voorbeeld te geven: de voorbije week kregen we 40 oproepen per dag. Alleen al uit Zoersel. We kunnen soms niet anders dan doorverwijzen naar collega’s, maar ook die hebben de handen vol. In de wijde regio is 80 procent van de inlandse eiken aangetast. We moeten klanten teleurstellen, mensen die met de start van de zomervakantie hun tuin rupsenvrij willen zodat hun kinderen er kunnen in spelen.”

Klimaat

Het lijkt of de plaag van de eikenprocessierups met het jaar groter wordt, maar dat blijkt perceptie. “In het begin van de twintigste eeuw werd al melding gemaakt van grote rupsenplagen”, zegt Veraghtert. “Eind jaren zeventig stonden de kranten vol toen in de regio Turnhout hele dreven met eiken werden kaal gevreten. Vorig jaar en in 2017 was er sprake van een grote plaag en dat is dit jaar ook het geval. In Antwerpen kent het probleem nu een ongeziene climax en intussen helpt de civiele bescherming er zelfs een handje. In Limburg was het in 2007 nog erger dan dit jaar. Toen werd het leger ingeschakeld om nesten te verdelgen.” Luc Crèvecoeur, bestrijdingscoördinator van het Provinciaal Natuurcentrum Limburg vermoedt dat de klimaatverandering ook een rol speelt. “Het probleem deint uit naar het noorden; in Nederland is op een recordaantal plaatsen sprake van een rupsenplaag.”

“De rups gedijt het best op zandgronden”, zegt Veraghtert. “Daarom dat de provincies Antwerpen en Limburg er het felst mee te maken hebben. Ook in een stuk van Vlaams-Brabant komt rupsennesten vaak voor, maar in het Pajottenland is de vlinder totaal afwezig. In het Oost-Vlaanderen, in Wachtebeke en Moerbeke-Waas hebben ze ook rupsen, maar dan alleen in dat gebied.” Volgens Veraghtert gaat de rupsenplaag in golfbewegingen. “We weten alleen niet zeker of we dit jaar op het hoogtepunt zitten of misschien volgend jaar. Het enige wat we zeker weten is dat het straks weer veel minder wordt. De mot uitroeien, is niet mogelijk.” Crèvecoeur: “Tijdens de Olympische Spelen in 2012 dook de eikenprocessierups voor het eerst op in Londen. Dat werd toen toegeschreven aan het feit dat de organisatie bomen uit Nederland hadden geïmporteerd. De Engelsen hebben alles uit de kast gehaald om de beestjes te bestrijden. Tot ze allemaal weg waren. Zoveel jaren later zijn er nu ook meldingen van de eikenprocessierups buiten de Britse hoofdstad. Neen, de eikenprocessierups is een blijvertje.”

Wie in contact komt met de haartjes van een processierups, krijgt uitslag en bultjes met bijhorende jeuk. Niet echt gevaarlijk, maar wél verschrikkelijk irritant. “Probleem is dat de haartjes van de rups tot zeven jaar lang voor irritatie kunnen zorgen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234