Donderdag 30/06/2022

InterviewChristan Denoyelle

Jeugdrechter trekt aan alarmbel: ‘Wat gaat Vlaanderen doen met de jongeren die overal uit de boot vallen?’

Antwerps jeugdrechter Christian Denoyelle. Beeld Thomas Sweertvaegher
Antwerps jeugdrechter Christian Denoyelle.Beeld Thomas Sweertvaegher

Meer jongeren onder toezicht, meer gedwongen opnames. De coronapandemie heeft zich laten voelen op de Antwerpse jeugdrechtbank, zo blijkt uit het jaarverslag. Jeugdrechter Christian Denoyelle trekt aan de alarmbel. ‘Wat gaat Vlaanderen doen met de jongeren die overal uit de boot vallen?’

Bruno Struys

Het aantal jongeren onder toezicht is in het arrondissement Antwerpen gestegen, tot ver boven het optimale aantal per jeugdrechter. Hoe komt dat?

“Vermoedelijk corona. De strijd tegen het virus betekende een stop op de hulpverlening. Alles moest zoveel mogelijk online. 2020 was een tijdelijke knik in de cijfers, die voor enkele jongeren slechts uitstel betekende, maar de pandemie had ook een ernstige impact op het mentaal welzijn van jongeren. Dat zal de komende jaren voortduren. Meer spanningen, meer druk op de ketel, dan komen er ook meer probleemsituaties. Vaak kijken we dan naar justitie, maar wij zitten pas helemaal op het einde van een keten.

“Het meest in het oog springend vind ik de stijging van gedwongen opnames van jongeren in de psychiatrie. Als het te gevaarlijk is voor zichzelf en hun omgeving, moeten we ze, om het met een oud woord te zeggen, ‘colloqueren’.

“Ze komen dan op een afdeling van het ziekenhuis waar je niet buiten kan. In de kinder- en jeugdpsychiatrie bestaat dat amper, dus in de praktijk komen die jongeren van 14, 15 of 16 jaar terecht op afdelingen van volwassenen. Dat is niet goed.”

Het gros van de jongeren in de gemeenschapsinstelling in Everberg, die zware feiten hebben gepleegd, komt uit Antwerpen. Dan is er toch iets mis in uw gerechtelijk arrondissement?

“Niemand weet eigenlijk goed waarom Antwerpen meer ‘Everbergers’ heeft. Wij denken dat het te maken heeft met de grootstedelijke context. Antwerpen scoort minder goed op de kinderarmoede-index, er zijn hier meer impulsen voor jongeren, meer culturen bij elkaar en de haven is een bron voor drugs.

“Antwerpen voert ook de war on drugs, dan krijg je ook meer dossiers rond drugs. Dit arrondissement werkt ook anders. De jeugdrechters zijn in Antwerpen 7 dagen op 7 beschikbaar en 24 uur op 24 is er iemand van het parket. Zo kan je een lik-op-stukbeleid voeren, terwijl er elders minder jeugdrechters zijn en ze pas na het weekend jongeren voor de rechter kunnen leiden.”

Jullie benadrukken dat de meeste dossiers bij jeugdrechters draaien om jongeren in een verontrustende opvoedingssituatie, maar jullie jaarrapport toont toch vooral een toename van jeugddelinquenten?

“Dat is niet abnormaal. Als je jongeren in een Verontrustende OpvoedingsSituatie (VOS) laat rotten, en zeker de jongens, dan durven die wel eens criminaliteit uithalen. Wat wij een MOF noemen, een jongere die een als Misdrijf Omschreven Feit pleegde, is zelden enkel en alleen een MOF. Vaak gaat het op school en thuis ook niet goed.

“Een jeugdrechter moet min of meer hetzelfde optreden, of er nu een misdrijf is of niet. We moeten versterken wat goed gaat en de risico’s beperken. Vaak ligt het in beide gevallen niet enkel aan de jongere, maar ook aan de ouders, aan een verkeerde groepsdynamiek of de leefomgeving. Je moet de jongere niet goedpraten, maar wel werken aan de elementen die recidive kunnen voorkomen.”

Vindt u het dan een slecht idee om de kwetsbare jongeren te scheiden van de daders? Vlaanderen wil de eerste categorie voortaan enkel onderbrengen in de privé-instellingen, en wie een delict pleegde in de gemeenschapsinstellingen.

“Dat is een goed, maar ook een beetje naïef idee, net omdat het onderscheid tussen delictplegers en kwetsbare jongeren niet zo hard is. Als je een ‘VOS-jongere’ bent die eens een jointje rookt, of zich boos maakt op een opvoeder en die bedreigt met een mes, ben je dan een ‘MOF’? Het hele systeem is raar, want het focust op delicten.”

Jullie voorspellen zelfs dat jongeren die enkel in een kwetsbare positie zitten noodgedwongen het label van een delictpleger zullen krijgen om ze toch in een gemeenschapsinstelling te krijgen.

“We zeggen dat daar een reëel risico voor is bij te weinig aanbod. Er is een grote schaarste. Op dit ogenblik zijn er heel weinig plaatsen in private instellingen die kunnen omgaan met jongeren die een grote mate aan geslotenheid nodig hebben.”

Het agentschap Opgroeien zegt toch dat er tegen september meer dan 100 plaatsen met veilig verblijf zijn en tegen 2023 moeten dat er 150 zijn. Volstaat dat dan niet?

“Hoe definieert het agentschap veilig verblijf? Dat is nog niet zo duidelijk. Vorige week contacteerde zo’n instelling met veilig verblijf mij: ‘Dat kind zit hier officieel al maanden, maar ze is voortdurend weg. Kan je ze naar een Gemeenschapsinstelling sturen?’ Vanaf september is dat definitief niet meer mogelijk. Het gaat om de mindset van de hulpverleners en de accommodatie in de gemeenschapsinstellingen.”

Lopen ze dan niet weg uit de gemeenschapsinstellingen?

“Veel minder. Als het daar gebeurt, moeten het ongelofelijke acrobaten zijn die over vier meter omheining geraken. Ofwel ontsnappen ze als ze eens op weekendbezoek mogen, maar dan is het de verantwoordelijkheid geweest van die jeugdrechter om dat weekendbezoek toe te laten. Voor mij moeten ze niet allemaal naar de gemeenschapsinstellingen, maar deze hebben een opnameplicht. Dus als er een plaats vrij is, dan moeten ze die jongere aannemen. Wat gaat Vlaanderen doen met de jongeren die overal uit de boot vallen?”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234