Maandag 17/01/2022

InterviewDe Vragen van Proust

Jeroen Perceval: ‘Velen denken: vijf, zes pinten op een avond of een flesje wijn, dat is toch niks. Maak jezelf niets wijs. Je bent je al jaren aan het verdoven’

Jeroen Perceval: ‘Sociale media zijn momenteel het grootste verslavingsprobleem.’ Beeld Stefaan Temmerman
Jeroen Perceval: ‘Sociale media zijn momenteel het grootste verslavingsprobleem.’Beeld Stefaan Temmerman

Schrijver Marcel Proust beantwoordde ze ooit in een vriendenboekje, nu geeft De Morgen er een eigenzinnige draai aan. Tweeëntwintig directe vragen, evenveel openhartige antwoorden. Vandaag: acteur Jeroen Perceval (43). Wie is hij in het diepst van zijn gedachten?

Ann Jooris

1. Hoe oud voelt u zich?

“Ik voel mij over het algemeen 33. De leeftijd waarop je toch volwassen begint te worden maar ook nog jong kunt zijn. Waarop je het gevoel hebt dat je in je leven nog alle richtingen uit kunt.”

2. Wat vindt u een kenmerkende eigenschap van uzelf?

“Ik ben een nieuwsgierige koppigaard. Ik blijf doorgaan. Ik weet heel goed wat ik wil. En wat dat is? Mijn goesting doen. (lacht) En dat kan positief of negatief uitdraaien.”

“Als kind dacht ik: volwassen worden is het saaiste wat er is. Toch is het volwassen leven ook best een avontuur. Het is natuurlijk minder naïef dan het kinderleven. Je moet je verwondering en je open geest wel behouden, niet dichtslibben in je eigen meningen. Dat vergt oefening, want hoe ouder je wordt, hoe meer ervaringen je conditioneren of zelfs kunnen doen dichtklappen.”

Jeroen Perceval: ‘De wittebroodsweken tussen mij en de drugs waren van korte duur. Na een tijd was er alleen maar drama.’ Beeld Stefaan Temmerman
Jeroen Perceval: ‘De wittebroodsweken tussen mij en de drugs waren van korte duur. Na een tijd was er alleen maar drama.’Beeld Stefaan Temmerman

“Maar je kunt veel helen. Ik doe dat door te mediteren, sporten, lezen, naar verhalen te luisteren, mij met kunst, schoonheid, muziek te vullen. Niet door instant gratificatie te zoeken via Instagram of sociale media waarbij je geest vol bullshit wordt geladen. Als ik te veel met sociale media bezig ben, ontneemt me dat veel levenslust. Ik word er depressief van.”

“Sociale media zijn momenteel het grootste verslavingsprobleem. Veel mensen zijn niet meer in staat om even een uur alleen in de stilte voor zich uit te zitten staren. Je vervelen, jezelf voelen, daar leer je veel meer van bij dan van de hele tijd bezig te zijn met scrollen en likes en volgers. Terwijl je anderhalf uur zit te scrollen, zou je een goed boek kunnen lezen. Ons primitieve brein is niet klaar om met die nieuwe technologie om te gaan. Ik denk dat het gebruik van sociale media op een dag gereglementeerd zal moeten worden, net zoals roken.”

3. Wat drijft u?

“Een honger naar schoonheid. De wereld proberen te begrijpen, vat krijgen op de werkelijkheid door zelf een werkelijkheid te scheppen. Iets creëren met de banaliteit van de dagelijkse pijn in plaats van mijzelf te verdoven door te consumeren.”

4. Vindt u het leven een cadeau?

“Als je bedenkt dat er uit de miljarden mogelijkheden menselijk leven ontstaan is, denk ik dat we heel dankbaar mogen zijn. En ik mag zeker dankbaar zijn. Ik heb een topleven. Ik ben geboren in België, een land met sociale zekerheid. Binnen een gezin met vrij goede voorbeelden. Ik heb ook mijn moeilijkheden gehad, maar heb best een cadeau gekregen. Er zijn zo veel mensen die tegen hun zin gaan werken. Die geboren worden in een gezin waar ze misbruikt of geslagen worden of waar er armoede heerst.”

“Ik denk dat het leven een oefening is om op een gegeven moment je eigen licht te vinden. Het leven is een spirituele reis en de mens is een spiritueel wezen in een menselijk lichaam. Wij moeten onze lessen leren, denk ik. Die lessen zijn cadeaus. Op het moment zelf lijkt dat niet zo, maar achteraf wel. Je moet het leven echt wel aangaan. Als je het niet aangaat, blijf je steken. Je moet op een dag echt wel zeggen: ‘Oké, ik doe er iets mee.’”

“Soms draag je natuurlijk een portie pijn mee en dan kan het soms moeilijk zijn om de dag door te komen. Maar ik moet zeggen dat die dagen de laatste tijd in de minderheid zijn, of dat ik er in ieder geval beter mee kan omgaan.”

5. Wat was de moeilijkste periode in uw leven?

“De moeilijkste periode voor mij was het resultaat van de ziekte ‘verslaving’. Waardoor ik in een hel ben beland die mij zo beangstigd heeft dat ik nu al achttien jaar niets meer gebruik. Dus dat is positief, dat was mijn cadeau van het leven.”

“Veel tieners weten niet hoe ze met zichzelf moeten omgaan. Bij mij is dat destructief geworden. Natuurlijk is dat begonnen met de hemel. Ik begon te gebruiken en ineens kon ik praten, was ik relaxed, was alles prachtig. Het leven was ‘wow’. Ik oversteeg mijzelf. De drugs werkten, maar mijn leven werkte opeens niet meer. Algauw werd ik van school gestuurd. Ik behaalde geen diploma. Ik belandde in instellingen. De wittebroodsweken tussen mij en de drugs waren van korte duur. Na een tijd was er alleen maar drama.”

“Daarna zit je nog heel lang in de ontkenning. Tot er een dag komt waarop je niet langer kúnt ontkennen. Omdat je ziek wordt als je niet gebruikt. Omdat je letterlijk op straat leeft omdat je uit je huis bent gezet. Omdat je moet bedelen en stelen. Omdat je gebruikt om niet meer te voelen. Als ik daar nu op terugkijk, was ik een verloren ziel die bezeten was door hongerige demonen. Een soort zombie. Mijn geluk is geweest dat ik verplicht gecolloqueerd ben. Dat was mijn wake-upcall.”

“Ik zie het als een transformatieproces. Wat mij nu definieert, is dat ik al achttien jaar niks meer gebruik. Geen dope, geen drank, niks. Ik maak dingen, ik schrijf dingen. Ik ben er voor mijn vrouw en mijn kinderen. Ik probeer mensen te helpen. Ik heb die periode nodig gehad zoals anderen een andere crisis nodig hebben om helderder te zien. Op een bepaalde dag komt Karma op je deur kloppen met de rekening. En dan is het aan jou.”

6. Waar hebt u spijt van?

“Ik heb van niks spijt. Ik zou spijt hebben mocht ik nu op mijn veertigste nog altijd stil blijven staan omdat ik te veel dope pak en zuip.”

“Ik drink dan ook geen druppel alcohol meer. Ik geloof niet in verslaafden die denken dat ze af en toe kunnen gebruiken of drinken. Maak jezelf niets wijs. Zodra je de grens van de ziekte hebt overgestoken, is het geheelonthouding óf instellingen en de dood. Ik ben blij dat ik dat weet. Anders zat ik hier niet meer.”

“Soms verlang ik nog eens naar de roes. Om nog eens helemaal stoned door de stad te cruisen. Maar dat is heel soms, ik mag daar niet te lang over nadenken. Ik zou ook heel graag hier elke dag twee pintjes komen drinken, maar dat gaat niet, ik kan dat niet. Ik ben blij dat ik dat weet. Heel veel mensen weten dat niet. Die denken dat ze dat kunnen. Elk weekend van donderdag- tot zondagavond zijn ze potdicht. Ze hebben drie dagen herstel nodig en hebben maar één productieve dag per week. Er zijn zo veel weekendverslaafden. Zo veel mensen die denken: vijf, zes pinten op een avond of een flesje wijn, dat is toch niks. Maak jezelf niets wijs. Je bent je al jaren aan het verdoven. Verdoven is stilstand. Natuurlijk begrijp ik het ook. Het leven kan rauw zijn en voor velen biedt een beetje verdoving op het einde van de dag wat soelaas.”

“Ik praat hierover omdat ik het gevoel heb dat ik daarmee anderen kan inspireren. Ik wil gewoon zeggen aan de mensen dat het kan. Het leven heeft zoveel te bieden, echt zoveel. En natuurlijk, zodra je stopt begin je echt te voelen. Je krijgt te maken met pijn, maar die pijn doet je groeien omdat je er niet meer van wegvlucht. Door die pijn komt er weer licht. Of zoals Leonard Cohen schreef: ‘There is a crack in everything, that’s how the light gets in.’”

“Daarom help ik ook mensen die van hun verslaving af willen. En daar haal ik heel veel kracht uit. Toen ik vroeger telkens weer in instellingen of in afkickcentra of in psychiatrieën belandde, zag ik alleen maar mensen die hervielen. Ik dacht dat dat niet bestond, een junkie die stopte. Ik dacht dat je nooit kon stoppen. Tot ik op een dag in een groep belandde waar ik nu al achttien jaar naartoe ga. Aan dat programma heb ik mijn leven te danken.”

‘Schrijven heeft mij altijd rust gebracht. Het was mijn eigen veilige wereld.’ Beeld Stefaan Temmerman
‘Schrijven heeft mij altijd rust gebracht. Het was mijn eigen veilige wereld.’Beeld Stefaan Temmerman

“Ik ontmoette daar ineens mensen met de zwaarste verhalen die al tien jaar clean waren, die een gezin hadden, liefdevol waren. De grootste gangsters die overvallen hadden gepleegd. Het kan dus. Maar ten eerste moet je verslagen zijn. Je moet toegeven dat je het niet meer weet. En je moet geholpen willen worden. Zolang je in de ontkenning leeft, kun je niet geholpen worden. Je moet verslagen zijn, met je bakkes op de grond liggen, littekens hebben. Dan pas.”

7. Welke kleine dingen kunnen u blij maken?

“Mijn dochter die mij omhelst. De zon die ’s morgens door de bomen de wereld verlicht. Een kus van mijn vriendin. Wat nog? De kat. Een goed dutje. Voilà.”

8. Wat is uw zwakte?

“Mijn ongeduld. Ik ben wel heel geduldig met mijn dochter, dat wel. Maar ik hou van duidelijkheid. Ik hou niet van mensen die rond de pot draaien. In die zin hou ik best wel van Hollanders en Antwerpenaren. Die zeggen tenminste wat ze denken.”

9. Wat is uw grootste angst?

“Dat mijn kinderen iets overkomt. Ik zie mijn dochters zo graag. Ik ben nog nooit kwaad op hen geweest. Ik kan dat niet. Ik probeer mijn kinderen te laten zijn wie ze zijn. Hun kracht te stimuleren, hen niet te vormen naar het beeld dat ik heb. Hun eigen authentieke zelf te laten ontwikkelen. Natuurlijk wil ik er geen verwende pussy’s van maken. Het leven loopt niet altijd zoals je wilt. Niet iedereen zal langs de lijn voor je staan supporteren. Het is nu en dan een eenzame tocht. Je moet af en toe tegen een stoot kunnen en doorgaan. Dat wil ik hun ook wel bijbrengen.”

BIO

• geboren in 1978

• acteur, toneel- en filmschrijver, regisseur en muzikant (artiestennaam kRaMer)

• zoon van regisseur Luk Perceval

• speelde o.a. in de films Rundskop, Borgman en Dagen zonder lief, en in de series Duts en Over water

• schreef samen met Robin Pront de internationaal gelauwerde film D’Ardennen, waarin hij een hoofdrol vertolkte naast Kevin Janssens en Veerle Baetens

• zijn regiedebuut Dealer is vanaf 10 november in de bioscoop te zien

10. Wanneer hebt u het laatst gehuild?

“Nog maar een paar dagen geleden. De dagelijkse pijn kan soms te groot worden en dan moet je even ontladen. Zonder zelfmedelijden. Dat zijn kwetsuren die iedereen wel heeft en plots de kop opsteken. Omdat de sterren op een bepaalde manier aan de hemel staan, of weet ik veel.”

11. Bent u ooit door het lint gegaan?

“Echt door het lint gaan, dat is zeker twintig jaar geleden. Dat was niet zo elegant, daar kan ik het beter niet meer over hebben.”

12. Wat hing er aan de muur van uw tienerkamer?

“Ik had heel mijn behang volgetekend en volgeschreven met gedichten. Mijn kamer was een soort kraakpand. Volgetagd. Ik heb er nog een foto van. De slechtste poëzie ooit.” (lacht)

“Schrijven heeft mij altijd rust gebracht. Het was mijn eigen veilige wereld.”

13. Voelt u zich schatplichtig aan iemand?

“Ik ben zeker schatplichtig aan mijn ouders, die het beste hebben gedaan wat ze konden. Aan mijn grootouders en mijn nonkels, die mij geholpen hebben. Ook aan mijn broer, die er altijd voor mij was, ook op de ergste momenten. Tot hij op een gegeven moment niet anders kon dan een dubbel slot en een ijzeren balk op zijn deur te laten plaatsen.”

“Aan al die mensen ben ik schatplichtig. En aan alle mensen van wie ik muziek heb beluisterd, boeken heb gelezen, films heb gezien. Alle grote geesten die mij hebben beïnvloed. Leraars die mij hebben geïnspireerd. Aan Ted Jackson, een van mijn beste vrienden van vroeger, een schilder in Amsterdam die nu is heengegaan, ben ik heel schatplichtig. Aan Udi Lyon, een boeddhist die mij veel heeft bijgeleerd over meditatie, ben ik schatplichtig. Alle vriendinnen die mijn pad hebben gekruist. Al mijn vrienden. Ze hebben mij allemaal iets geleerd, hebben mij allemaal een spiegel voorgehouden. En alle mensen voor wie ik iets kan betekenen, die mij leren helpen. In plaats van altijd maar bezig te zijn met mijn eigen kleine egootje.”

‘Ik ben pro woke, zolang het niet fascistoïde wordt. Ga dan maar ergens grijze figuurtjes inkleuren, dan kan er niets gebeuren.’ Beeld Stefaan Temmerman
‘Ik ben pro woke, zolang het niet fascistoïde wordt. Ga dan maar ergens grijze figuurtjes inkleuren, dan kan er niets gebeuren.’Beeld Stefaan Temmerman

“Uiteindelijk ben je als mens een samenstelling van indrukken. Ontmoetingen, daar gaat mijn film (‘Dealer’, zijn regiedebuut, red.) vooral over. Over hoe ontmoetingen of een gebrek eraan je leven kunnen veranderen. Want als je verslaafd bent, zit je volledig in het isolement van de waanzin. Dan geloof je alleen nog maar in je eigen wil en je eigen gelijk. Je sluit je op met je dope of je drank. En als je wakker wordt, denk je maar aan één ding: scoren (drugs of geld voor drugs bemachtigen, red.) en je weer opsluiten en scoren en je weer opsluiten. Want je schaamt je voor jezelf. Vandaar zijn connecties met gezonde mensen superbelangrijk in het leven. Connecties werken helend. Mensen die niemand hebben, sterven snel, dat is bewezen.”

14. Hebt u ooit een religieuze ervaring gehad?

“Elke dag bij het ontwaken. En door te mediteren. Voor elke verjaardag kreeg ik van mijn vader, die zelf aan yoga deed, een boek over meditatie. Tijdens mijn gebruik ben ik begonnen met oefenen, maar dat marcheerde natuurlijk voor geen zak. Pas tijdens mijn herstel begon ik de waarde van meditatie te begrijpen in het niet-begrijpen.”

“Ik wil daar niet te veel over lullen, maar ik heb veel geleerd door te zitten en te observeren en alle gevoelens te doorstaan. Ons bewustzijn, dat is het cadeau dat wij mensen hebben gekregen om het goddelijke in ons te observeren. In die zin zijn wij de ogen van God. Wij zijn spirituele wezens. Een mens kan in de gevangenis zitten en door meditatie toch de meest vrije mens ter wereld zijn.”

15. Welk boek heeft voor u een bijzondere betekenis?

“Een boek dat mij de ogen heeft geopend, is De kunst van het geluk van de dalai lama. Over hoe je verantwoordelijk bent voor je eigen geluk, voor hoe je de dingen waarneemt. Je gedachten zijn niet de ultieme waarheid, je moet ze niet al te serieus nemen. Gedachten zijn máár gedachten, die opkomen en vergaan in de stilte.”

16. Waarover bent u de laatste tijd dieper gaan nadenken?

“Over spirituele principes die een leidraad zijn in moeilijke situaties in het leven. Verdraagzaamheid, vertrouwen, nederigheid, liefdevolheid. Soms weet je niet hoe te reageren als mens, en dan kunnen die principes een houvast bieden. In plaats van iemand meteen op z’n bakkes te willen slaan, kun je beter een stap achteruitzetten en aan zelfreflectie doen.”

“Neem nu al die artiesten die voor het minste gecanceld worden, ik vind dat fucking hypocriet. Kijk toch eerst naar je eigen leven voor je iemand veroordeelt. Iedereen wil nu de heilige uithangen. Waar gaan we naartoe? Dat witte patriarchaat is niet vol te houden, volledig akkoord. Er moet een slingerbeweging zijn, maar heb ook een beetje vertrouwen dat het op een dag aan jou is. Mits getalenteerd. In plaats van voortdurend anderen met de vinger te wijzen. Neem jezelf alsjeblieft niet té serieus. Blijf de menselijkheid van iedereen inzien.”

“Ik denk trouwens dat kunst subversief móét zijn. Bepaalde scènes van Tarantino zouden niet meer gespeeld mogen worden wegens seksistisch. Als je alles gaat schrappen wat niet politiek correct is, hoe kun je de wereld dan nog een spiegel voorhouden? Dan gaan we naar de middelmatigheid van de middelmatigheid, what the fuck. Ik ben pro woke, zolang het niet fascistoïde wordt. Ga dan maar ergens grijze figuurtjes inkleuren, dan kan er niets gebeuren.”

17. Wat vindt u erotisch?

“Veel. (lacht) De hals van een vrouw, haar handen, haar lichaam. Een vrouw die niet op haar mondje is gevallen. Intelligentie vind ik erotisch. Goede smaak. Een vrouw die zich niet inhoudt. Mijn vriendin dus.”

“Wat nog? Ook kunstwerken en films kunnen erotiek oproepen. Zoals die film van Wong Kar-Wai, In the Mood for Love (2000). Die man en die vrouw raken elkaar de hele film niet aan. Op het einde ontplof je gewoon van de spanning. Dat is toch ongelooflijk? Of een goed gesprek met iemand waarbij je voelt dat alles mogelijk is, maar er toch niet op ingaan. Of ik dat vaak meemaak? Daar ga ik niet op antwoorden.” (lacht)

‘De belangrijkste relatie in je leven is de relatie met jezelf. Denk niet dat iemand anders je geluk gaat fixen.’ Beeld Stefaan Temmerman
‘De belangrijkste relatie in je leven is de relatie met jezelf. Denk niet dat iemand anders je geluk gaat fixen.’Beeld Stefaan Temmerman

18. Hoe definieert u liefde?

“Liefde, erotiek en lust zijn enorme krachten in het leven, maar kunnen ook destructief zijn. Lust kan ervoor zorgen dat je op de foute mensen valt. Ik geloof persoonlijk niet in verliefdheid. Je kunt op de meest foute personen verliefd worden. Gewoon omdat je op elkaar geilt. Verliefdheid is iets chemisch. Opeens gebeurt er iets in je hersenen en je bent verliefd. Je wordt soms helemaal zot en geobsedeerd door een griet of door een man met wie je, als je er rationeel over nadenkt, normaal gezien niet samen zou willen zijn.”

“Ik geloof meer in rising in love. Wat gebeurt er na de verliefdheid? Is het dan nog leuk met elkaar, vul je elkaar goed aan, leer je iets van elkaar, voel je jezelf echt op je gemak bij die persoon? Echte liefde kan ook alleen maar als je jezelf graag genoeg ziet. Als je je niet kapot ergert aan jezelf, want dan ga je je ook kapot ergeren aan de ander.”

“In die zin kan verliefdheid verslavend zijn. Je hopt van de ene verliefdheid naar de andere. Dat kan zalig zijn, die kicks, dat samen diep gaan. Maar op een dag word je 50 of 60 en dan zal dat niet meer lukken. Dus op een gegeven moment moet je echt wel proberen om die echte liefde te vinden.”

“De belangrijkste relatie in je leven is de relatie met jezelf. Denk niet dat iemand anders je geluk gaat fixen. Als je dat denkt, vergeet het. Foute pad. Foute basis. Alles begint met een beetje zelfliefde, en vooral met zelfaanvaarding. Dat je máár een mens bent. Dat je geen fucking Instagram-account bent. (op dreef) Je bent geen fucking topmodel op een strand. Het leven is veelal heel banaal. Goede kunst toont je de waarde van die banaliteit. Van hier nu te zitten terwijl het buiten regent, een goed gesprek te hebben en fijne mensen te ontmoeten.”

19. Wat is de speciaalste plek waar u ooit de liefde bedreven hebt?

“Op de spoed. Maar ik weet niet of ik dit wil vertellen. (lacht luid) Met een verpleegster? Nee, dat niet, dat niet. Dju, dat was nog beter geweest. Met iemand anders die op de spoed was beland, ja. Dat is een goed verhaal. Meer kan ik daar niet over zeggen.”

20. Hoe zou u willen sterven?

“Het liefst heel bewust. Met al mijn geliefden rond mij. Ook al ben ik ziek, vrij sereen. Niet naar adem happend en angstig. Vrij zoals een boeddhist. Meditatie is eigenlijk een levenslange voorbereiding op de dood, de ultieme oefening in loslaten.”

21. Wat zou u wensen als laatste avondmaal?

“Vegetarische spaghetti met een lekkere soep ervoor en vanille-ijs erna.”

22. Welke droom hebt u nog?

“Dat mijn kinderen gezonde, gelukkige, zelfstandige wezens worden in deze wereld. Gelukkig oud worden met mijn geliefden rond mij en hopelijk nog wat films maken en wat schoonheid creëren. Om verder mijn goesting te kunnen blijven doen.” (lacht)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234