Zondag 17/10/2021

InterviewAhmed Bin Mubarak

Jemenitische buitenlandminister over burgeroorlog: ‘Iran is de essentie van het probleem’

Een Jemenitische regeringssoldaat in de buurt van Marib, waar 2 miljoen vluchtelingen wonen. Beeld AP
Een Jemenitische regeringssoldaat in de buurt van Marib, waar 2 miljoen vluchtelingen wonen.Beeld AP

‘Als de opmars van de Houthi’s doorgaat, zit Europa met een vluchtelingenprobleem’, waar­­schuwt minister Ahmed Bin Mubarak tijdens een gesprek in Brussel. ‘Ook al stopt de oorlog morgen, de gevolgen zullen nog generaties lang voelbaar zijn.’

Wat voorafging

In Jemen woedt sinds 2015 een burgeroorlog. Onder meer de sjiitische Houthi’s kwamen in opstand tegen de regering van Abd Rabbuh Mansur Hadi. De Jemenitische regering is erkend door de VN en krijgt steun van Saudi-Arabië. Hoewel de regering de controle heeft in bepaalde regio’s, werken de president en de minister van Buitenlandse Zaken uit veiligheidsoverwegingen vanuit Riyad. De Houthi’s krijgen steun van Iran. Volgens het World Food Programme van de VN lijden er in Jemen 16,2 miljoen mensen honger.

De burgeroorlog in Jemen blijft een van de vreselijkste maar tegelijk ook meest onder­belichte brandende conflicten in de wereld. Al ruim zes jaar vechten sjiitische Houthi-rebellen tegen Jemenitische regeringstroepen. De extreem gewelddadige oorlog in Jemen is als een versie van de geopolitieke strijd in het Midden-Oosten op microformaat: de Houthi’s hebben de steun van Iran, de regering krijgt hulp uit Saudi-Arabië. Miljoenen Jemenieten blijven intussen ontheemd achter, velen verkeren in acute nood, door coronabesmettingen wordt de humanitaire situatie nog schrijnender.

null Beeld DM
Beeld DM

80 procent van de Jemenieten heeft humanitaire hulp nodig, zegt buitenlandminister Ahmed Bin Mubarak. “Wat er in Jemen gebeurt, komt niet door een natuurlijke ramp, maar door een oorlog veroorzaakt door mensen. Zonder de oorzaken van de humanitaire crisis aan te pakken duren het lijden van het Jemenitische volk en de nood aan humanitaire hulp voort. Voor de internationale gemeenschap is het onmogelijk bijna 24 miljoen mensen jarenlang van de nodige hulp te voorzien. Er is een politieke oplossing nodig. De oorlog beëindigen kan enkel door het conflict te begrijpen.”

Probeert u het eens uit te leggen.

“Cruciaal is het besef dat de voornaamste veroorzakers van dit probleem de Houthi’s zijn. Samen met de Iraanse leiders, die de Houthi’s ­financieel ondersteunen, en daarmee hun ­invloed in de regio willen uitbreiden.”

U zegt dat natuurlijk als vertegenwoordiger van de Jemenitische regering.

“De Iraniërs hebben verschillende keren opgeschept dat ze vier Arabische hoofdsteden besturen: Beiroet, Damascus, Bagdad en Sanaa. Dit is de essentie van het probleem. Wij zijn geen oorlog begonnen tegen de Houthi’s, het is omgekeerd. Iran is de essentie en de voornaamste oorzaak van het probleem. Als Iran zijn politiek met betrekking tot Jemen wijzigt, dan kunnen ze eventueel een deel uitmaken van de oplossing.”

Ahmed Awad Mubarak bij zijn aantreden als minister van Buitenlandse Zaken in 2014. Beeld BELGAIMAGE
Ahmed Awad Mubarak bij zijn aantreden als minister van Buitenlandse Zaken in 2014.Beeld BELGAIMAGE

Uw regering wordt gesteund door Saudi-Arabië. Wat is hun rol?

“De oorlog in Jemen is geen oorlog tussen Jemen en Saudi-Arabië, dit is een van de grootste misvattingen. Het zijn de Houthi’s die deze oorlog zijn gestart door hun dagelijkse schendingen en misdaden ten opzichte van de Jemenieten. Pas maanden na de oorlog die de Houthi’s waren gestart, intervenieerde de coalitie van Arabische landen in Jemen, in steun van de legitieme regering.”

Dus u pleit Saudi-Arabië volledig vrij?

“Ik herhaal: het is geen oorlog tussen Jemen en Saudi-Arabië. Dus door de Arabische coalitie of Saudi-Arabië uit te sluiten zal dit probleem niet worden opgelost. Want aan de andere kant heb je Iran dat wapens aan de Houthi’s levert en zijn macht en invloed probeert uit te breiden.”

Is een verzoening met de Houthi’s mogelijk? Het gaat om een invloedrijke groepering, met veel aanhang onder Jemenieten.

“De Houthi’s geloven dat enkel een Hasjemiet over Jemen zou mogen regeren, dat wil zeggen iemand van de familie van de profeet Mohammed. En zij beschouwen zichzelf als Hasjemieten en dus als rechtmatige heersers van Jemen. Deze benadering leidt tot discriminatie, uitsluiting en superioriteitsgevoelens.

“De Houthi’s zijn een onderdeel van de Jemenitische bevolking, akkoord. Daarom zijn ze welkom om deel uit te maken van het Jemen van morgen, zolang ze de grondwet respecteren en gelijke rechten voor elke burger vooropstellen. In Jemen is er geen sprake van een sjiitisch-soennitisch conflict. We hebben enkel een probleem met de ideeën van de Houthi’s: met hun discriminerende ideologie en hun gevoel dat ze een goddelijk recht hebben de macht over te nemen en Jemen terug te katapulteren naar de periode voor 1962 toen de Republiek werd gesticht.”

Ondertussen is er een hongersnood in Jemen.

“De confrontatie met de honger, het leed, de pijn van de slachtoffers in Jemen is zeer hard. Wie we niet over het hoofd mogen zien, zijn de tienduizenden kindsoldaten die worden gerekruteerd en ingezet. De Houthi’s hebben 30.000 kinderen naar het front gestuurd. Nog gevaarlijker is het brainwashen, want ze veranderen het onderwijssysteem en richten zomerkampen op. Dit jaar is hun doel om 600.000 kinderen te rekruteren. Ze worden gedwongen elke ochtend leuzen als ‘Dood aan Amerika’, ‘Dood aan Israël’, ‘Vervloekt zijn de Joden’ en ‘De overwinning voor de islam’ te scanderen. Tijdens wiskundelessen doen ze sommen waarbij ze het aantal tanks en kanonnen optellen. Ze zetten de Jemenitische bevolking aan tot geweld door hen te leren vechten en wapens te gebruiken.”

Hoe ziet u de toekomst?

“Ook al stopt de oorlog morgen, de gevolgen zullen generaties lang voelbaar zijn. Groepen als Al Qaida die met hun ideeën de wereld bedreigden, werden eerst onderschat. Uiteindelijk werd de ideologie van Al Qaida een catastrofe voor de wereld, dit zal ook zo zijn met de Houthi’s. Ondanks de oorlog en de daarmee gepaarde instabiliteit in Jemen zien we weinig Jemenitische vluchtelingen in Europa. Stel dat de Houthi’s hun opmars richting de stad Marib inzetten, waar 2 miljoen vluchtelingen verblijven, en daarbij een einde zou komen aan hun laatste veilige oord, dan gaan deze vluchtelingen richting de zeeën en dan zit ook Europa met een serieus probleem. De Jemenieten hopen op een betere toekomst, daarom blijven ze in hun land, maar als de hoop verdwijnt, dan krijgen we grote problemen. De Jemenieten willen vrede en kijken daar naar uit. We willen niet enkel humanitaire hulp, maar ook dat de deuren van ontwikkeling en ontwikkelingsgerichte investeringen zouden opengaan, en er is nood aan degelijk onderwijs om onder andere het radicalisme tegen te gaan.”

Ontheemde Jemenieten krijgen in Hajjah humanitaire hulp van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN.  Beeld AFP
Ontheemde Jemenieten krijgen in Hajjah humanitaire hulp van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN.Beeld AFP

U bent zelf gekidnapt door de Houthi-rebellen en werd twaalf dagen vastgehouden.

“Dat was een heel moeilijke periode. Ik werd gekidnapt omdat ik de grondwet grondig aan het aanpassen was. In feite werd daarmee ook de grondwet gekidnapt. Ik was toen als stafchef van president Abd Rabbuh Mansur Hadi verantwoordelijk voor de ontwerptekst. Ik werd bedreigd, geïsoleerd van de buitenwereld en urenlang ondervraagd, ook ’s nachts. Ook namen ze urenlange interviews met me af, maar deze opnames werden nooit ­uitgezonden. Ik werd verplicht hun religieuze ­literatuur door te nemen. Ik werd in die periode naar acht verschillende plekken overgebracht. Een van die plekken werd onder vuur genomen, er werd hevig gevochten, maar ik overleefde het uiteindelijk.”

Had u in die periode contact met uw gezin?

“Eén keer heb ik contact gehad met mijn vrouw en dat veranderde mijn leven. Ik had de Houthi’s laten weten dat ik niet zou spreken zolang ik mijn vrouw niet had gehoord. Uit­eindelijk stemden ze toe. Ze was zeer standvastig: ‘Wees geduldig, wees de Ahmed die we kennen, maak je geen zorgen.’ Die woorden gaven me de kracht om de situatie te overwinnen en de moed om

vol te houden. Als stafchef van de president had ik veel invloed. De lokale, regionale en internationale druk nam toe, de provincies waar mijn roots liggen, Shabwar en Hadramawt, stopten op een gegeven moment zelfs de olietoevoer om mijn vrijlating te bespoedigen. Uiteindelijk kreeg ik de keuze: ofwel in de gevangenis blijven ofwel verbannen worden. Ik koos voor het laatste. Sindsdien werk ik in Riyad (hij noemt het niet graag een ballingschap, red.).”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234