Woensdag 28/07/2021

Jeltsin slaat weer toe

Aan de vooravond van de start van de impeachment-procedure van Bill Clinton wist de president van de VS het hangijzer van de dag te veranderen door het afvuren van raketten. De dag voor de start van Boris Jeltsins impeachment-procedure domineerde de Russische president het nieuws door nog maar eens een van zijn premiers de laan uit te sturen. Beide stunts waren uiterst doeltreffend, de Russische manier is goedkoper.

Jevgeni Primakov werd wandelen gestuurd, niet omdat hij van economie geen kaas had gegeten, maar omdat hij niet opkwam in de strijd van zijn baas tegen de communistische aanklagers. Tot voor kort had hij de communisten in de Doema gewaarschuwd dat hij zou aftreden als eerste minister zodra ze het waagden Jeltsin te vervolgen. Deze week echter veranderde de ambitieuze ex-spionnenbaas van mening en zei de Doema dat hij zou blijven, impeachment of niet, wat Jeltsin deed besluiten hem eruit te gooien.

Op een manier zal ik Jevgeni missen, hij was de duivel die we kenden. Toen we hem vorig jaar met een team correspondenten gingen interviewen, hekelde hij mijn columns een volle 10 minuten als 'glupo' (dwaas), blijkgevend van een lichtgeraaktheid die ik hartverwarmend vond. Maar het is goed voor Rusland en de wereld dat hij moest opstappen, het oude maatje van Saddam was te bedreven in kwaaddoen.

Uit Primakovs graf kwam opvolger Sergei Stepashin, het hoofd van de KGB die verantwoordelijk was voor het geblunder in Tsjetsjenië en de politiechef die er niet in slaagde generaal Anatoli Koentsjevitsj' zenuwgasdeals met Syrië te ontmaskeren. Hij is de vierde premier in ongeveer een jaar en post aan zijn adres zou beter de vermelding "of huidige ambtsbekleder" dragen.

Maar belangrijker dan Jeltsins keuze van de leider-van-het-seizoen is welke partij de Doema-verkiezingen zal winnen midden december. Voor wie moeten wij supporteren? De communisten, die de meerderheid hebben, gebruiken impeachment als een hefboom. De democratische hervormers van de Jabloko-partij concentreren zich op het aanzwengelen van de economie. Als zij hun aanwezigheid in de Doema kunnen optrekken boven de 10 procent, zullen zij de nieuwe president kunnen aandragen bij de verkiezingen volgend jaar. Daar kan je voor gaan.

Maar hier zit een knelpunt: alhoewel Jabloko zich verzet tegen vier impeachment-aanklachten, ondersteunt het een vijfde, die waarbij Jeltsin op de vingers getikt wordt voor de bloedige oorlog in Tsjetsjenië. Als die door de stemming komt, kan Jeltsin het parlement niet ontbinden en kunnen de communisten weigeren om zijn premier goed te keuren. Resultaat: patstelling en crisis. Nog maar zes jaar geleden leidde dit tot de beschieting van het parlement. We moeten dan ook hopen dat de impeachment-procedure mislukt.

Wat wil Jeltsin eigenlijk? Hij wil (1) de controle, politiek en fysiek, behouden, tot zijn laatste dienstdag; (2) de communisten verslaan, dé tegenstanders gedurende afgelopen 10 jaar, en (3) zijn land de voor de geplande verkiezingen nodige stabiliteit garanderen. Dit zijn eervolle doelstellingen en we zouden hem hierin moeten steunen. Helaas wil hij waarschijnlijk ook (4) de welvaart van zijn familie en van verrijkte oligarchen die hem steunen, garanderen, en (5) Rusland zijn supermachtspositie van weleer in het wereldbestel laten innemen. Deze gevaarlijke aanspraak moeten we natuurlijk grondig afkeuren.

Bovenal moeten de Amerikanen, die nu noodgedwongen moeten wegkijken van het economische naar het militaire gebeuren, ervoor zorgen dat het Witte Huis zich bewust wordt van zijn grootste stommiteit: een onstabiel, Navo-vijandig, op Tsjetsjenië gefixeerd Rusland inzetten als bemiddelaar om van Servië een deal los te weken. Wij hebben helemaal geen tussenpersoon nodig. Als Milosevic de bommencampagne wil doen ophouden, weet hij welk nummer te draaien. Als wij hem een bericht willen zenden, kunnen we dat via de radiogolven. Een tussenpersoon kan alleen garanderen dat de kernproblemen uitgesplitst worden en we er daardoor niet in slagen onze soldaten te beschermen tegen de wapens van die naties die bewezen hebben te willen strijden voor hun rechten. Doe geen zaken via de snoeverige bondgenoot van Servië. Onderhandel rechtstreeks.

William Safire © The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234