Maandag 24/02/2020

Verkiezingen VS

"Jefferson en Trump zouden over alles bekvechten"

Het landgoed van Thomas Jefferson in Monticello, Virginia.Beeld Jef Boes / Tim Coppens

Thomas Jefferson (1743-1826) geldt als de meest verlichte president van de VS en volgens veel Amerikanen zou hij zich met Trump omdraaien in zijn graf. Daarom trokken we naar Monticello, Jeffersons prachtige landgoed in Virginia: om te praten met Amerikanen die de domper van afgelopen dinsdag komen verwerken.

Monticello is een plaats van uitzonderlijke schoonheid, zeker in de herfst als de bomen geel, rood en bruin kleuren. Thomas Jefferson, de derde president van de VS en auteur van de onafhankelijkheidsverklaring, droomde er al op jonge leeftijd van om hier te wonen, op deze heuvel in Virginia die uitkijkt op de Blue Ridge Mountains.

Hariet Reso, een grappige, scherp denkende vijftiger, leidt ons rond in het huis dat Jefferson in Europese stijl liet bouwen, het enige presidentiële huis dat op de werelderfgoedlijst van Unesco staat.

Jefferson is misschien wel de meest invloedrijke en zeker de kleurrijkste president uit de Amerikaanse geschiedenis is. Het was Jefferson die in 1776 de onafhankelijkheidsverklaring schreef met onder andere de simpele maar krachtige zinsnede that all men are created equal. Jefferson geldt tevens als een groot bewonderaar van Frankrijk en Italië, van verlichtingsdenkers als Francis Bacon, Isaac Newton en John Locke, een gepassioneerde lezer en muziekliefhebber maar ook een groot wijnkenner, botanist, diplomaat, schrijver, wetenschapper en charmeur.

Beeld Jef Boes / Tim Coppens

"Een zeer verfijnde en inventieve man", zegt Hariet. Hoe meer zij over Jefferson vertelt, hoe duidelijker wordt dat deze figuur de antipode is van de nieuwe president-elect Donald Trump. Van Trump zijn voorlopig nog geen aanwijzingen dat hij een kunstminnende kenner is van grote humanistische denkers en liefhebber van elegante volzinnen. 

Hariet Reso.Beeld Jef Boes / Tim Coppens

Hariet zegt dat ze vanuit haar functie bij de Jefferson Foundation geen al te snedige politieke uitspraken kan doen. Maar ze schudt wel graag een van Jeffersons mooie zinnen uit haar mouw die ze toepasselijk vindt voor deze tijden. 'If a nation expects to be ignorant and free, it expects what never was and never will be.' Als een natie tegelijk onwetend en vrij wil zijn, verwacht ze wat nooit geweest is en wat nooit zal zijn. Een betere ontmaskering van Trumps slogan Make America Great Again, kregen we deze reis nog niet aangeboden.

Als andere bezoekers horen dat we journalisten uit België zijn, willen sommigen graag hun frustratie delen over president-elect Trump. "Heel Europa denkt nu zeker dat wij gek zijn geworden", zegt een vrouw die even naast ons komt staan. "Maar jullie moeten weten dat slechts de helft van de Amerikanen gek is. De andere helft heeft de verkiezingen verloren."

Nogal wat mensen die we spreken, zijn naar Monticello gekomen om na een dramatische verkiezingsnacht even van de prachtige natuur te genieten of te bezinnen. "Ik ben hier met mijn twee kinderen om de geschiedenis van ons land aan te voelen", zegt Dawn. "En ook om de craziness van deze verkiezingen te kunnen plaatsen. U moet weten dat ik aan mijn kinderen thuisonderwijs geef. We praatten heel veel over de verkiezingen en mijn man en ik hebben eerlijk uitgelegd waarom we geen van beide kandidaten presidentswaardig vonden. Maar nu Trump verkozen is, weet ik even niet meer wat te zeggen aan mijn kinderen. Vandaar dat we hier zijn: om terug even vaste grond onder de voeten te hebben en de principes aan te voelen waarop dit land gebouwd is. Ik denk dat ik de schok van Trumps verkiezing beetje bij beetje tijdens zijn presidentsschap zal absorberen."

Eenzelfde geluid bij Richard uit Wisconsin, een staat die jarenlang Democratisch was maar dinsdag onverwacht door Trump werd veroverd. "Dit bezoek is zeer zinvol voor mijn vrouw en mij. Wij zijn erg gefrustreerd door het kiesresultaat. Maar wat kunnen we doen? Deze trip doet goed, want het versterkt mijn idee dat dit land op de juiste fundamenten is gebouwd. Maar tegelijk maakt dit alles me rusteloos. Want ik vrees dat sommige van die principes de komende jaren onder druk zullen komen te staan: vrijheid van religie, tolerantie. Jefferson en Trump zouden over alles bekvechten."

Richard uit Wisconsin.Beeld Jef Boes / Tim Coppens

We vragen Richard of hij bang is voor de toekomst. "Bang niet neen, wel bezorgd. Zeker ook omdat Trump de nieuwe rechter van het Hooggerechtshof zal benoemen waardoor Republikeinse rechters nu met vijf tegen vier in de meerderheid zijn. Zowel de president, het Huis van Afgevaardigden, de Senaat en het Hooggerechtshof zijn binnenkort pro-Trump. Amerika wordt diep conservatief."

Gary en Lynn Armstrong.Beeld Jef Boes / Tim Coppens

Niet alle bezoekers van Monticello maken zich zorgen. Het koppel Gary en Lynn Armstrong uit New York zeggen dat de Amerikaanse instellingen behoorlijk shock-proof zijn. "De belangrijkste les die ik uit Thomas Jefferson trek, is dat wij in een democratie leven waarna er na een stemming altijd een vreedzame transitie van de macht komt. Onze democratie en onze instellingen kunnen dit aan. Dit land blijft op koers." Lynn: "We blijven positief en weten dat het uiteindelijk God is die dit land in de goede richting zal leiden."

Op weg naar de uitgang komen we Richard Hendley tegen, de jonge tuinman van Monticello. "Oh, ik weet niet zoveel over politiek", verontschuldigt hij zich terwijl hij wat onkruid bij elkaar harkt. Richard vertelt dat hij deze baan pas sinds maart heeft maar dat hij het fascinerend vindt om met zijn handen dezelfde grond om te woelen die de slaven van Jefferson tweehonderd jaar geleden ook omwoelden. Want hoewel Jefferson een van de geniën is van de verlichting, was hij eigenaar van honderden slaven en durfde hij het als president niet aan om de slavernij af te schaffen.

"Ik heb voor Hillary gekozen", zegt Richard. "Het was de eerste keer dat ik ging stemmen omdat ik niet wou dat Trump president zou worden. Veel mensen zijn nu boos en de toekomst is onzeker. Maar weet je: de toekomst is altijd onzeker. Wat er gebeurt in het Witte Huis ligt buiten mijn controle en ik hou me liever bezig met zaken die wél binnen mijn controle liggen. Maar ik verhul niet dat ik me zorgen maak over Trumps persoonlijkheid, zijn kwalificaties, zijn verleden en zijn moraal. Ook zijn houding tegenover minderheden en vrouwen is angstaanjagend. Maar op dit moment, ik weet het niet. Weet je: Amerika heeft gesproken en daarmee moeten we het doen." 

Richard Hendley.Beeld Jef Boes / Tim Coppens

Stilte, Richard denk nog even na. "Maar als blanke man heb ik natuurlijk gemakkelijk praten. Als ik een immigrant zou zijn, zou ik me veel meer zorgen maken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234