Maandag 21/06/2021

Jeff Bezos is concurrenten 10.000 jaar voor

‹ Na zijn overname van 'The Washington Post' mag Jeffrey Bezos zich stilaan de meest succesvolle en inspirerende ondernemer van de 21ste eeuw noemen.

‹ Maar de Amazon.com-baas is wel erg maniakaal bezig met efficiëntie. ‹ De arbeidsomstandigheden in zijn distributiecentra lijken soms bijna 19de-eeuws.

Recenter is Jeffrey P. Bezos' droom om een herbruikbare pendelraket te ontwikkelen die in de toekomst miljoenen mensen naar ruimtehotels en -pretparken moet vliegen. Blue Origin heet dat avontuur.

Wellicht nog sprekender is Bezos' project om in een berg in Texas een gigantische klok te installeren die tienduizend jaar lang met precisie de tijd moet aangeven. In de berg bevinden zich vijf feestkamers om respectievelijk de jaartallen, decennia, eeuwen, millennia én de tienduizendste verjaardag te vieren. "Die klok heeft een belangrijke symbolische waarde", zegt hij. "Wij mensen hebben het potentieel om zeer gevaarlijke uitvindingen te doen en het is pas als we ver in de toekomst kijken dat we onszelf kunnen beschermen tegen zelfvernietigende daden. Maar wie op lange termijn denkt, kan ook veel meer realiseren. Als ik jou vraag om in vijf jaar de honger uit de wereld te helpen, zeg je: 'Onmogelijk, daar begin ik niet aan.' Maar als ik je vraag om de honger binnen honderd jaar op te lossen, zegt iedereen: 'Ha, dat moet lukken!' Tijd geeft ons daadkracht."

Sleutel tot succes

Bezos begrijpt het wel: telkens als hij en- thousiast over zijn klok begint te praten, zeggen mensen te vrezen dat er bij de Amazon.com-baas een schroef los zit. Te- gelijk beseft iedereen dat net dat langetermijndenken de sleutel tot zijn megasucces is. Rond de eeuwwiseling, vijf jaar na de start van zijn bedrijf, kon hij zijn aandeelhouders nog steeds geen winst uitkeren en verklaarden Wall Street-watchers hem voor gek. Maar weer vijf jaar later was het Amazon-aandeel gestegen van amper 7 naar 300 dollar en belandde Bezos met een persoonlijk vermogen van 25 miljard dollar in de miljardairs-top 20.

"Bezos is een heel eigenzinnige man die niet bang is om tegen de stroom in te gaan", zegt Peter Hinssen, expert digitale technologie. "Bezos is buitengewoon intelligent, creatief en vasthoudend. Zijn langemijndenken is de enige manier om grootse projecten zoals Amazon met succes uit te bouwen. Met een ongekende koppigheid, drive en ambitie ontwikkelde hij een ondernemingscultuur waarvoor je diep respect moet hebben. Zakelijk instinct en passie dat geeft succes. Ook nu weer, met zijn aankoop van The Washing-ton Post. Succes is natuurlijk niet gegarandeerd. Maar Bezos ziet dat hij de krant als een soort vliegwiel in zijn gigantische Amazon-machine kan bouwen. Hij beseft dat de krantenwereld op digitaal vlak nog in de kinderschoenen staat en dat hij met het kwaliteitslabel van de Post ver kan komen."

Saskia Videler, contentspecialist en experte digitale communicatie: "Bezos is een van de meest inspirerende mensen van het moment. Als geen ander slaagt hij erin klassieke media als boeken - en binnenkort wellicht ook kranten - in nieuwe vormen en via nieuwe kanalen naar de markt te brengen. Het boek, dat gevangen zat in tradities, heeft hij met zijn innovatieve ideeën opnieuw tot bloei gebracht. Belangrijk ook: Bezos toont respect voor schrijvers en journalisten en hun ideeën."

Via Wall Street naar Seattle

Ongezien creatief, bezeten door technologie, visionair, eigenzinnig, respectvol, onbevreesd... Vriend en vijand overladen Bezos met superlatieven. Die karaktertrekken heeft hij al in zijn jeugd meegekregen. Geboren in New Mexico als Jeffrey Preston Jorgensen, wordt hij al jong geadopteerd door de Cubaan Miguel Bezos, die het later schopt tot ingenieur bij oliegigant Exxon. Ook Bezos' grootvader aan moederskant was een technologieminnaar. Het babybedje van daarstraks is dan ook maar een prille voorloper van vele andere knutseluitvindingen van de jonge Bezos. De garage van het huis in Houston werd een soort laboratorium, waar stofzuigers werden omgebouwd tot hoovercrafts en paraplu's tot een waterketel op zonne-energie. Op de middelbare school richt Jeff Bezos het DREAM-institute op, een zomerkamp waar scholieren hun creatieve ideeën kunnen ontwikkelen. Tegen betaling, uiteraard. Zelfs broer en zus mochten niet gratis binnen. Later studeert hij aan Princeton summa cum laude af in computerwetenschappen.

Luiers en juwelen

Met zo'n diploma kun je in de States heel snel heel veel geld verdienen. En dat doet Bezos ook. Hij trekt naar Wall Street waar hij beurscomputers ontwerpt en uitgroeit tot een topper. We schrijven eind jaren 80, het internet begint de wereld te veroveren. Bezos leest dat de groei 2.300 procent per jaar bedraagt. Dit creëert kansen die hij niet kan laten schieten. Hij zegt zijn baan op en trekt met zijn vrouw, de schrijfster Mackenzie Bezos, naar Seattle. Onderweg in de auto zou hij het businessplan voor Amazon.com geschreven hebben. Dat bedrijf concentreert zich anno nu allang niet meer enkel op boeken, cd's en dvd's. Het heeft al miljoenen kindletabletsuitgerold, verkoopt meer e-books dan gedrukte werken en bezorgt onder veel meer ook tuinmeubelen, speelgoed, luiers, juwelen én groenten en fruit aan huis. Bezos is druk bezig niet alleen de grootste boekhandelketens uit de markt te duwen, maar ook winkelgiganten als Walmart.

Het maakt dat Amazon.com allang niet meer als een gewone multinational maar - niet geheel onterecht - als een 'monster' wordt omschreven. Amazon.com krijgt steeds meer kritiek voor de manier waarop het zijn duizenden personeelsleden in de distributiecentra behandelt. In Allentown, nabij de Oostkust, moeten arbeiders regelmatig in temperaturen van 40 graden werken. Uit vrees voor diefstal mogen de deuren niet open en ook in airco werd niet geïnvesteerd: de tientallen werknemers die door deshydratatie flauwvallen worden op brancards naar buiten gedragen en meteen vervangen door invallers. Amazon.com werkt graag met 'nulcontracten': blanco overeenkomsten zonder garantie op werk. Het Britse Channel 4 pakte deze maand uit met een reportage over het Amazon-distributiecentrum in Rugeley waar arbeiders soms veertig kilometer per dag heen en weer moeten stappen en amper tien minuten pauze krijgen.

Deze zware sociale fall out lijkt, net als de successen van het bedrijf, nauw verbonden met Bezos' persoonlijkheid. De man is een efficiëntiemaniak. In een per ongeluk uitgelekte mail omschreef de gerenommeerde IT-expert Steve Yegge de Amazonbaas als een moordende piraat: "Begrijp me niet verkeerd, Bezos is superslim. Maar naast hem lijkt elke gewone controlefreak op een gedrogeerde hippie." Peter Hinssen nuanceert: "Bezos is inderdaad een efficiëntie-maniak. Hij stuurt zijn organisatie zeer strak aan en opereert op een gigantische schaal. Dat er dan soms scharnieren gaan piepen, dat kan bijna niet anders."

Messias

Zo komt het dat Jeff Bezos, ondanks bepaalde onhebbelijkheden met ernstige sociale gevolgen, momenteel toch vooral als een hedendaags ondernemersicoon wordt gezien. Samen met Bill Gates en wijlen Steve Jobs hoort hij thuis in de top tien aller tijden. Een status die hij met stijl, retorisch talent en een dosis messianisme cultiveert. Bekijk op YouTube zijn graduation speech op Princeton. Op het einde stelt Bezos de net afgestudeerde studenten voor de keuze: "Zal traagheid jullie gids worden, of gaan jullie je passies volgen? Gaan jullie dogma's achterna of worden jullie origineel? Zal kritiek jullie doen buigen of blijven jullie trouw aan jullie overtuiging? Gaan jullie bluffen als je fout zit, of zijn jullie in staat excuses aan te bieden? Gaan jullie je hart beschermen tegen afwijzing, of gaan jullie tot actie over als je verliefd wordt? Worden jullie cynisch, of worden jullie bouwers? Worden jullie slim ten koste van anderen of vriendelijk? Op het einde van jullie leven zul je beseffen dat dit soort keuzes jullie levens bepaald zullen hebben. Built yourself a great story. Thank you and good luck."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234