Zaterdag 28/03/2020

Euthanasieproces

Jef Vermassen cynisch op euthanasieproces: ‘Ge moet haar vervolgen voor seriemoord’

Jef Vermassens slotpleidooi leek bij aanvang op stand up-comedy.Beeld BELGA

Op het euthanasieproces in Gent heeft Jef Vermassen (72) zijn slotpleidooi gehouden. Hij verdedigt de 67-jarige psychiater Godelieve Thienpont en koos bij aanvang voor stand-upcomedy: ‘Ik kan hier pleiten tot morgenvroeg.’ Zo’n vaart liep het uiteindelijk niet, maar de advocaat tekende wel voor een aantal scherpe uitspraken. Onder meer het parlement en de familie van Tine Nys kregen een veeg uit de pan, in een pleidooi dat geregeld cynisch werd.

“Moet zij een moordenaar worden omdat we een slechte wet hebben? Dit moet naar het parlement. Dat ze daar eens hun werk doen.” Meer dan twee uur heeft Jef Vermassen gepleit: “U kunt haar niet veroordelen voor barmhartigheid.”

Het Gentse assisenproces maakte duidelijk dat de euthanasiewetgeving uit 2002 vaag is waar ze termen bezigt als ‘behandelende’ of ‘onafhankelijke’ arts. Psychiater Godelive Thienpont wordt vervolgd voor gifmoord omdat het Openbaar Ministerie vindt dat ze onvoldoende onafhankelijk was, toen ze begin 2010 het euthanasiedossier van Tine Nys (38) vervolledigde.

Jef Vermassen: “Maar de wet zegt niets over wat wordt bedoeld met onafhankelijk. Mijn cliënte heeft Tine tweemaal een Temesta voorgeschreven. Dat maakt van haar de behandelende arts? Wat had ze moeten zeggen? ‘Dat is mijn job niet?’ Het was haar laatste contact met Tine Nys. Neem je zo afscheid? Wat als Tine zich hierna had opgehangen? Ja, dan hoorde ze voor de rechtbank verschijnen, voor schuldig verzuim. Waar zijn wij mee bezig? Waar is de menselijkheid?”

Uithaal naar familie

Net als de overige advocaten van de verdediging was Vermassen scherp voor de familie Nys. De zussen en de vader van Tine Nys verlieten gisteren ostentatief de rechtszaal. “Men zegt dat het te rap is gegaan. Maar Tine heeft haar datum besproken met de uitvoerende arts. Als ik het over de familie heb, dan is het pijnlijk. Tine werd geregeld geconfronteerd met een moeder die haar zei dat haar zelfmoordpoginkjes niet ernstig waren. Zo van: ‘Stop met uwe zever, spring dan van een brug, of onder een trein.’ Tine heeft op zeker moment een relatie met een man in Beveren. Tijdens haar ondervraging vraagt men de moeder naar zijn naam, maar ze kent die niet want ze heeft hem in een jaar tijd maar twee keer gezien. Hij had haar schoonzoon kunnen worden. Heb je dan veel contact?

Proces doet systeem daveren

Eén proces zet de hele euthanasiewet op de helling. Drie artsen worden beschuldigd van moord omdat ze te onachtzaam te werk zouden zijn gegaan bij het toedienen van euthanasie aan de Sint-Niklase Tine Nys (38) op 27 april 2010.

Enkele weken voor haar euthanasie, die ze voor alle duidelijkheid zelf wilde, kreeg Nys boven op eerdere diagnoses te horen dat ze autistisch was. Volgens haar familie ging het om een amateuristisch uitgevoerde euthanasie en hadden haar artsen de mogelijkheid voor een nieuwe therapie moeten aangrijpen in plaats van haar leven te doen eindigen.

Het openbaar ministerie stelt dat de drie dokters zich schuldig maakten aan vergiftiging, waardoor ze tot levenslange opsluiting riskeren. Indien de artsen veroordeeld worden, kan dat artsen in de toekomst afschrikken om nog een euthanasie uit te voeren.

De Morgen-journalist Douglas De Coninck volgt het proces op de voet. Lees zijn berichtgeving hier.

“Op haar achttiende is Tine alleen gaan wonen, met steun van het OCMW, niet van haar familie. Ze kocht zelf de urne voor haar as. Zelfs dat deed ze alleen. Als je een urne koopt, dan is dat toch niet omdat je zo graag verder wil leven? Ze was niet tegen te houden. Ze koos het kleed waarin ze wilde sterven. Tine verbood haar psychiater om haar familie te vertellen over de euthanasie. Ze kwamen het per toeval te weten. Dan is je band toch niet super? De familie had op iedereen kritiek, ook op de begrafenisondernemer.

“En dan de avond zelf. Het is in de grootste chaos verlopen. Ze wou haar familie er niet bij, maar de familie was er toch. En Tine die nog riep: ‘Zeg, ge gaat toch weer niet beginnen, hé?’ Er rustte een taboe op Tine.”

Vermassen citeerde uitvoerig uit verslagen over tussenkomsten van de politie van politie van Sint-Niklaas die meer dan eens tussenbeide moest komen omdat Tine Nys zich had gebarricadeerd in een kamer in de woning van haar ex-vriend. Een meldingsfiche van 24 juni 2009 zegt: ‘Vrouw zou zich van het leven willen benemen, haar vriend vreest het ergste.’

De barmhartige Samaritaan

Tijdens dit proces kwam aan het licht dat Fernand Keuleneer, aanvankelijk met Joris Van Cauter advocaat van de familie Nys, als plaatsvervangend lid aanwezig was toen de federale controle- en evaluatiecommissie euthanasie (FCEE) op 3 augustus 2010 het dossier van Tine Nys goedkeurde. Keuleneer moest hierna van de stafhouder een stap opzij zetten. Later confronteerde Van Cauter de door de rechtbank aangestelde expert Paul Cosyns met het feit dat hij bij de loge zou zijn.

Jef Vermassen: “Ik heb zelf geen computer, maar ik leer bij. Dat Paul Cosyns grootmeester van de loge is geweest staat gewoon op Wikipedia.” Hij richtte zich tot Van Cauter: “Wij vragen u toch ook niet of u misschien bij Opus Dei bent?

“De barmhartige samaritaan, kent u die nog? De wetsgeleerden wilden Jezus in de val doen lopen. Wie zijn dat, vroegen ze, je naasten? En Jezus, die zei: ‘Er is daar een mens die overvallen is en hij ligt op de grond te sterven. Er passeert een hogepriester die zegt: het is sabbat, ik mag vandaag niet werken. Dan komt er een Leviet, een wetsgeleerde. En die zegt: ‘Niet voor mij.’ En hij stapt verder. Dan komt de barmhartige samaritaan, die helpt die mens. Die mens was barmhartig. Deze vrouw was barmhartig. Als u haar veroordeelt, is het omdat u vindt dat ze niet barmhartig mocht zijn. Dan zegt u: Hoe durft gij, als adviserende arts? Twee Temesta’s! Een doktersbriefje voor haar werk! En daardoor is ze niet langer de adviserende arts?”

Hij richtte zich tot aanklager Francis Clarysse en Joris Van Cauter: “We gaan jullie naar de Olympische Spelen sturen. Voor de grootst mogelijke sprong. Van een mogelijke deontologische inbreuk naar moord. Dit kun je niet verantwoorden. Moord betekent: wetens, willens en ter kwader trouw handelen. Twee briefjes schrijven, en je bent een moordenaar? Overal waar ik kom, houden mensen mij tegen: ‘Zijn ze daar helemaal zot geworden?’ Ik ben geschokt, de gemeenschap is geschokt, en ik hoop u ook.”

‘U moet haar vervolgen voor seriemoord’

De uitval naar de verdediging kwam er nadat Vermassen eerder aan zijn in sarcasme gedrenkt pleidooi was begonnen. “Ik heb hier al vaak gestaan. Negen keer op de tien staat hier dan een man aan wie wordt gevraagd: ‘Bekent gij die moord? Gij weet toch dat moorden niet mag?’ Stel dat dit een politierechtbank was, ge hebt door het rood licht gereden, en men begint: ‘Er was veel mist hé? En er waren putten in de weg hé?’ Men rept met geen woord over dat rood licht.”

Waarop Vermassen hij vervolgde: “Mijnheer de procureur-generaal, u bent te mild. Ge moet haar (Godelieve Thienpont, DDC) vervolgen voor seriemoord. Want zij zegt: ‘Ik doe dat altijd, met de mensen praten.’ Ze heeft dit al tien, twintig, dertig keer gedaan. En wat staat er in de wet over mensen die voor assisen moeten verschijnen? Dat ze ‘ongeboeid’ moeten zijn. Waarom staat dat hekje hier? Omdat moordenaars hier meestal in hechtenis verschijnen. Ziet u hier een deurtje? Dit hof is gemaakt voor een ander soort mensen, wij horen hier niet thuis. We zijn dat niet gewoon, psychisch lijden, maar dat kan evenveel zeer doen als fysiek lijden.”

Vermassen begon uitgebreid iedereen te bedanken voor zijn bijdrage aan dit proces, van voorzitter Martin Minnaert, “die direct heeft gezien dat dit een dossier is als kaas met gaten” tot zaalwachter Staf. Hij bracht de juryleden al een paar keer aan het lachen. Hij loofde de assisenprocedure, die hem de ruimte geeft het woord te voeren zo lang hij wil: “Ik kan hier pleiten tot morgenvroeg, maar ik ga het niet doen.”

‘Ze verdienen zero-bros-niemendal’

Hij begon uitgebreid te vertellen over de loopbaan van de 67-jarige Godelieve Thienpont, die lange tijd in De Sleutel heeft gewerkt, een opvangcentrum voor drugsverslaafden. Ze ging pas op latere leeftijd psychotherapie studeren en zich bijscholen in Zweden. “Zij is erop gericht mensen te helpen. Van zodra die euthanasiewet er is, beslist zij om zich daarin te bekwamen. Ze volgt een universitaire opleiding en een tot LEIF-arts. Wat een geluk dat dat bestaat. Mijn schoonbroer helpt artsen die dat gebrekkig uitvoeren, die de verkeerde producten gebruiken. Wat denkt u dat de hiertoe opgeleide mensen verdienen? Zero-bros-niemendal.

“Van heel de wereld kijken ze naar ons. Want voor één keer hebben wij een primeur. Voor één keer zijn wij de voorlopers. Zij gaat speechen in Australië, Nederland en Italië. Om mensen inzicht te bieden. Omdat mensen die niet meer wensen te leven begeleid moeten worden. Voor mij verdient professor Wim Distelmans een standbeeld, maar hij wordt verguisd. U moest eens weten hoeveel hij de nadruk legt op palliatieve zorg. Nu zien we dat in alle ziekenhuizen. Hij is daar ooit mee begonnen. Eén op de vijf onder ons zal hier ooit mee worden geconfronteerd. Van jullie zullen er twee of drie ooit met dat probleem te maken krijgen, en u zal blij zijn dat het bestaat.

“Weet u wie mijn kroongetuige zou zijn geweest? Marieke Vervoort. Ze wou het heel graag doen, maar ze heeft het helaas niet gehaald.”

Euthanasie-experte: ‘Werkelijk geen bewijs voor gifmoord’

Vermassen liet zich op dit proces bijstaan door Evelien Delbeke, advocate en auteur van het boek Juridische aspecten van zorgverlening aan het levenseinde. Dit doctoraat uit 2011 wordt beschouwd als handboek voor de rechtspraak rond euthanasie. 

Delbeke herinnerde de jury in haar pleidooi aan een heilig principe in de rechtspraak: “Volwassen personen worden geacht wilsbekwaam te zijn. Er moet geen vermoeden van het tegendeel zijn. Nee, dat moet worden bewezen. Er zijn mensen die zeggen dat Tine twijfelde over wat ze wilde, maar ik zie daar geen enkele indicatie van. Er zijn hooguit interpretaties van haar gedragingen.”

Het pleidooi van Evelien Delbeke, in een interpretatie van de rechtbanktekenaar.Beeld BELGA

Tine Nys (38) bekwam haar euthanasie op 27 april 2010 op grond van een verslag van Godelieve Thienpont, die haar beoordeelde als ongeneeslijk ziek en al 20 jaar lijdend aan borderline. Thienpont had de vrouw uit Sint-Niklaas zeven keer gezien. Volgens het Openbaar Ministerie is de euthanasiewet geschonden omdat niet elk van de drie betrokken artsen voldoende onafhankelijk zou zijn geweest van de patiënte. Thienpont wordt verweten dat ze te betrokken zou zijn geweest bij de particuliere situatie van Tine Nys.

Evelien Delbeke: “De euthanasiewet stipuleert niet wat onafhankelijkheid inhoudt. De rechtsleer geeft enkel als interpretatie dat er geen contact mag zijn geweest in het verleden. Maar de arts moet een euthanasieverzoek van een psychiater wel kunnen beoordelen. Bij een psychiatrische patiënte die euthanasie vraagt omdat ze het vertrouwen in de psychiatrie heeft verloren, mag je toch verwachten dat de psychiater op één of andere manier probeert een vertrouwensband op te bouwen? Ziet u enig bewijs voor een gifmoord bij dokter Thienpont? Ik zie het werkelijk niet. Het enige wat ik heb gezien in de getuigenissen, is dat dokter Thienpont blijk heeft gegeven van een geweldige professionaliteit en betrokkenheid. Doe recht.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234