Dinsdag 27/10/2020

InterviewVragen van Proust

Jef Neve: ‘Het ontploft hier af en toe, ja. Gelukkig zijn er ook weer leuke manieren om het goed te maken’

'Ik ben er stilaan achtergekomen dat je eigenlijk meer kunt vertellen met minder noten. Je verspilt minder tijd en energie met het opsmukken van dingen. Ik weet beter waar ik naartoe wil.'Beeld © Stefaan Temmerman

Schrijver Marcel Proust beantwoordde ze ooit in een vriendenboekje, nu geeft De Morgen er een eigenzinnige draai aan. Vijfentwintig directe vragen, evenveel openhartige antwoorden. Vandaag: jazzmuzikant Jef Neve (43). Wie is hij in het diepst van zijn gedachten?

Hoe oud voelt u zich?

“Ik voel me 40. Laten we zeggen oud genoeg om er al een beetje bij te horen en om af en toe een bepaald gewicht in de schaal te mogen werpen. En tegelijk jeugdig genoeg om nog zot te doen en met nieuwe dingen te beginnen. Kitesurfen, bijvoorbeeld. Ik zoek graag nieuwe uitdagingen op. 

“Met de leeftijd komt ook de ervaring. Muzikaal ben ik hoe langer hoe meer gaan beseffen: less is more. Terwijl ik vroeger de neiging had om toch wel heel ambitieuze muziek te maken, en toch een zekere mate van bewijsdrang had, ben ik er stilaan achtergekomen dat je eigenlijk meer kunt vertellen met minder noten, waardoor je sneller tot de essentie komt. Dat geeft een gevoel van comfort. Je verspilt minder tijd en energie met het opsmukken van dingen. Ik weet beter waar ik naartoe wil.”

Wat vindt u een kenmerkende eigenschap van uzelf?

“Een belangrijke eigenschap is, denk ik, dat ik buigzaam ben en mij vrij makkelijk kan aanpassen aan een nieuwe situatie en van daaruit een nieuwe dynamiek kan ontwikkelen om vooruit te geraken.

“In mijn leven heb ik al een aantal keren het gevoel gehad dat ik weer moest opveren. Dat zijn inspirerende momenten geweest waaruit ik veel heb geleerd en nu nog steeds energie put. Het boeddhisme zegt: be rooted and be branched. Je moet zorgen dat je diepe wortels hebt zodat je niet direct wordt omvergeblazen, maar je moet ook zorgen dat je takken kunnen meewaaien met de nieuwe wind. Als mens moet je een bepaalde flexibiliteit hebben om positief in het leven te kunnen staan.

BIO

* geboren in Turnhout op 8 maart 1977 * Belgische pianist en componist * speelde in zijn tienerjaren o.m. bij funkband Mr. Zebedee * richtte in 2001 het Jef Neve Trio op met Piet Verbist (contrabas) en Teun Verbruggen (drums) * zijn (film)muziek stond in oktober 2007 centraal op de World Soundtrack Awards te Gent * is ook actief in de klassieke muziek, o.a. met de Flanders Philharmonic en met pianist Liebrecht Vanbeckevoort * had op 30 oktober 2012 een succesvolle Radio 1 Sessie * componeerde o.m. de muziek voor de films Dagen zonder lief (2007), Sprakeloos (2007) en De helaasheid der dingen (2009) en voor de VRT-fictiereeks In Vlaamse velden * won o.m. vijf MIA’s en een ZAMU Award * trouwde in 2016 met zijn vriend * Jef Neves nieuwe cd Mysterium is pas uit

“Rond mijn dertigste heb ik een zware periode gehad. Ik had twee langere relaties achter de rug en merkte dat veel generatiegenoten al volop bezig waren met het uitbouwen van hun leven: huisje, tuintje, kindje, een carrière die stilletjes aan vorm begon te krijgen. Terwijl ik op een appartement in Brussel woonde, alleen. Mijn carrière nam een enorme vlucht, ik werd overal opgepikt in de jazzwereld. In die zin was dat een fantastische periode, maar tegelijkertijd kwam er een gigantische zwarte leegte over mij heen. Ik ervoer vooral een gebrek aan warmte, aan puur menselijke warmte en voelde mij eenzaam. Ik miste een persoonlijk klankbord om te kunnen zijn wie ik wilde zijn. En ik vluchtte weg in mijn vak en in heel zwaar uitgaan.

“Die periode heeft een jaar of twee geduurd. En het is misschien vreemd om te zeggen, maar mijn muziek heeft mij er toen doorgehaald. Omdat ik mijn emoties en mijn verdriet erin kwijt kon. Heel concreet is er ook een album uit voortgekomen (‘Soul in a Picture’ uit 2008, red.), waar ik bijna niet opnieuw naar kan luisteren omdat het verdriet dan weer te dichtbij komt. Confronterend. Maar eigenlijk ben ik blij dat ik die periode heb meegemaakt. Je geluksbeleving wordt groter omdat je weet hoe diep je kunt zakken. Met andere woorden: ik apprecieer daardoor des te meer de periodes waarin het wél goed gaat, die wél fijn zijn. Ik besef dat het geluk niet gratis is.”

Wat is uw passie?

“Mijn passie is muziek, natuurlijk. Ik heb het gevoel dat ik met muziek dingen kan vertellen die ik niet verteld krijg via de gesproken of geschreven taal. Voor mij gaat het vooral om het overbrengen van emoties. Als ik dat via de taal probeer, staat er op een of andere manier telkens iets in de weg. Via de muziek gaat dat heel rechtstreeks. Muziek is mijn taal.

‘Ik zou willen sterven op een roze luchtmatras op de Niagara Falls in Canada.'Beeld © Stefaan Temmerman

“Als één nummer goed samenvat wat ik precies bedoel, dan is het wel ‘Solitude’. Dat gaat over de hoop om als mens je plek te vinden zodat je hechte gevoelens kunt opbouwen naar anderen toe met wie je lief en leed kunt delen. Ik zie mezelf als een soort troubadour die via zijn muziek verbinding maakt met anderen en daardoor mensen ook een beetje onderling verbindt.”

Wat heeft de coronacrisis met u gedaan?

“De coronacrisis is een mooie gelegenheid geweest om ‘less is more’ te gaan. We hebben allemaal gevoeld hoe de wereld letterlijk vertraagde en bijna tot stilstand kwam. Velen hebben beseft: wacht eens even, waar zijn we toch mee bezig? In welk tempo leven we hier? Er is weer tijd om naar verhalen te luisteren, om elkaar te ontdekken. Ik hoop dat we er toch iets positiefs uit geleerd hebben.”

Is het leven voor u een cadeau?

“Ja, dat vind ik wel. En als je een cadeau krijgt, moet je er ook zorg voor dragen. Dus I don’t take it for granted. Je moet proberen het beste in jezelf naar boven te halen en de beste versie van jezelf zijn. Dat lukt niet altijd, maar ik beschouw het wel als de bedoeling van mijn leven.”

Welke gelukscijfer geeft u zichzelf?

“Ik geef mezelf een negen. Ik ben heel blij met mijn leven.”

Wat is uw zwakte?

“Ik ben gulzig. (lacht) Mijn grootste zwakte is dat ik moeilijk kan doseren. Figuurlijk én letterlijk. Als ik niet oppas ga ik in overdrive. Veel te veel snoepen, bijvoorbeeld, of als een gek trainen voor een marathon. Dat is niet gezond.”

Waar hebt u spijt van?

“Er zijn een aantal mooie vriendschappen in mijn leven stukgelopen en daar heb ik spijt van. Het leven maakt soms rare kronkels.”

Hoe definieert u liefde?

“Voor ik Andy ontmoette, heb ik een aantal langere relaties gehad, waar ik mij tot op een bepaald niveau ook goed bij voelde, maar toch had ik altijd het gevoel dat er iets niet compleet was. Het feit dat ik een zielsverwant heb gevonden, met wie ik heel veel kan delen, van wie ik het idee heb dat hij mij heel goed begrijpt, helpt om gelukkig te zijn. Je zielsverwant vinden is, eerlijk gezegd, een godsgeschenk.

“We delen niet alleen de passie voor muziek, want hij is zelf ook muzikant, speelt piano en saxofoon, maar ook de passie voor lekker eten, lekkere wijn, Italië, kamperen, hard werken ook. Na een dag hard werken is het zo fijn om tegen elkaar aan te kunnen liggen en elkaar eens goed vast te pakken.”

‘Soms zit ik op een podium en voel ik mij zo diep verbonden met mijn publiek dat ik mezelf vergeet en een soort van medium word.'Beeld © Stefaan Temmerman

Wat is uw grootste angst?

“Eenzaam te worden, denk ik. Aangezien we geen kinderen hebben hoop ik dat er op de een of andere manier altijd genoeg jonge mensen in mijn omgeving zullen zijn, want ik zou het heel jammer vinden om ergens helemaal alleen te moeten wegkwijnen.”

Bent u een goede vriend?

“Ik heb een aantal – ik kan ze op één hand tellen – echt megagoede vrienden, die ik dag en nacht kan opbellen, en omgekeerd. Ik vind het leuk om mensen te zien, ik vind het fijn om hun verhalen te horen. Beroepshalve moet ik veel zelf vertellen. Zoals nu in dit interview. Waardoor ik het heel fijn vind om af te spreken met vrienden die zelf ook veel te vertellen hebben. Zodat ik niet aan het woord ben. Dan heb ik ook het gevoel dat ik gevoed word door hun verhalen en ja, daar geniet ik van.”

Wanneer hebt u het laatst gehuild?

(denkt na) “Heel concreet weet ik het nu niet precies meer, maar ik word wel emotioneler met ouder worden. Ik kan soms beginnen te huilen bij een reportage op tv. Over vluchtelingen die in mensonterende omstandigheden moeten leven, bijvoorbeeld. Ik word heel emotioneel als ik beelden zie of verhalen hoor van mensen die niet zo’n fantastisch leven leiden als wij, dat raakt me heel diep.”

Bent u ooit door het lint gegaan?

(lacht) “Wel, ik moet eerlijk zeggen, het is lang geleden. Vroeger overkwam mij dat makkelijker. Maar ik heb geleerd dat je daar zoveel mee kapot maakt. Je kunt iemand totaal platduwen. Waardoor je alleen maar afbreekt en niets constructiefs opbouwt. Door het lint gaan vind ik dus niet de beste manier om een probleem op te lossen.

“Natuurlijk maak ik soms ruzie met mijn partner, het zal wel zijn. Ja ja. (lacht) En soms kan dat fameus kletteren, maar dat is goed, dat moet ook. Het is belangrijk denk ik, dat je af en toe je energie durft los te laten. Als je die blijft opkroppen, dan zou de krak weleens kunnen barsten, dat is niet de bedoeling. Dus ja, wij maken af en toe stevige ambras. Maar altijd met respect voor elkaar. Het is nooit 100 procent de schuld van de ander, want als je daarvan uitgaat, los je niets op. Dus het ontploft hier af en toe, ja. Gelukkig zijn er ook weer leuke manieren om het goed te maken.”

Hoe hebt u uw eerste liefde ervaren?

“Mijn eerste liefde, dat was onbekend terrein. Dat was fysiek én geestelijk als mens je maagdelijkheid kwijtspelen. Je eerste liefde leert je dat je heel kwetsbaar bent. Als je iemand graag ziet, krijg je een achilleshiel. In die zin was mijn eerste liefde ook een soort van realitycheck. Ik was student in Leuven en verliefd op een jongen. Na een tijd kwam ik erachter dat hij ook een relatie had met iemand anders. Mijn eerste liefde was dus niet alleen maar rozengeur en maneschijn, maar ook een ontnuchtering.”

‘Een vriendin van mij was dolverliefd op mij en ik had een gigantische kinderwens, waardoor ik me begon af te vragen of die verliefdheid misschien wederzijds was.'Beeld © Stefaan Temmerman

Welke film zou u aanraden?

“Een film die ik kan blijven terugzien is Babel (psychologisch drama uit 2006 van Alejandro González Iñárritu, red.), over een aantal mensen op verschillende plaatsen in de wereld die op zoek zijn naar hun plek in de samenleving. Op het einde komen die verschillende verhaallijnen samen in één plot. Babel is voor mij vooral een film die gaat over verbondenheid.”

Hebt u ooit een religieuze ervaring gehad?

“Wel, ik ben niet gelovig zoals wij dat op school hebben geleerd, maar soms zit ik op een podium en voel ik mij zo diep verbonden met mijn publiek dat ik mezelf vergeet en een soort van medium word. Dat voelt aan als een spirituele ervaring. Ik heb het idee dat er toch meer aan de hand is dan wat we dagelijks kunnen ervaren. Voor een stuk gaat mijn nieuwe album Mysterium daarover. Over het feit dat ik steeds meer begin te beseffen dat er van alles is wat wij niet weten of niet kunnen zien of niet kunnen analyseren via puur wetenschappelijke kennis.”

Hoe voelt u zich in uw lichaam?

“Lichamelijk voel ik me intussen wel 43. Gelukkig doe ik graag aan sport. Dat is echt nodig om fit te blijven, want je merkt wel dat alles wat begint te hangen en alles sneller blijft plakken, zeker als je een bourgondiër bent. Ik prijs me wel gelukkig dat mijn lichaam nog geen mankementen vertoont, ik heb nog geen breuken opgelopen of chirurgische ingrepen ondergaan. Mijn lichaam blokkeert me niet, maar het is geen lichaam meer van een twintiger, helaas.”

Wat vindt u erotisch?

“Ik vind de verleiding vaak leuker dan de daad op zich. Dus wat vind ik erotisch: het verleidingsspel, het gesprek dat bij wijze van spreken de opwarming is. (lacht) Kleine aanrakingen. Of net iets te lang in elkaars ogen kijken.

“Ben ik ooit op een vrouw verliefd geweest? Ja hoor, mee samen geweest ook. Ik kan enorm gecharmeerd raken door vrouwelijk schoon, ik kan daar ook opgewonden van raken. Heteroseksualiteit is mij niet vreemd, ik heb ermee geëxperimenteerd, maar ik ben verliefd geworden op mijn man en dat is fantastisch. Ik geloof heel sterk dat je seksualiteit zich ergens op een schaal situeert. Alleen is het niet makkelijk om dat toe te geven. Het is veel makkelijker om te zeggen dat je 100 procent hetero of 100 procent homo bent. Van mannen wordt verwacht dat je daar duidelijk in bent. Bij vrouwen ligt dat anders, zij zijn daar iets vloeibaarder in.

“Rond mijn dertigste heb ik daar wel mee geworsteld. Een vriendin van mij was dolverliefd op mij en ik had een gigantische kinderwens, waardoor ik me begon af te vragen of die verliefdheid misschien wederzijds was. Het is een heel proces geweest om dat uit te zoeken en die twijfels weg te nemen. In die zin kun je mijn seksualiteit echt wel vloeibaar noemen.”

‘Ik word heel emotioneel als ik beelden zie of verhalen hoor van mensen die niet zo’n fantastisch leven leiden als wij, dat raakt me heel diep.'Beeld © Stefaan Temmerman

Wat is uw goorste fantasie?

“Daar kan ik niet op antwoorden, want die ga ik eerlijk gezegd uit de weg. Gore fantasieën stoten mij af. Sorry, dit is misschien een teleurstellend antwoord.” (lacht)

U belandt in de gevangenis, wat zou de reden kunnen zijn?

“Moord. Mocht iemand mijn man of neefjes of nichtjes vermoorden, ik zou erachteraan gaan. Of mochten we in een politiek regime terechtkomen zoals in de jaren 1930, dan zou ik in de gevangenis kunnen belanden uit rebellie. Als Duitser zou ik gerebelleerd hebben tegen mijn eigen bevelhebbers.”

Hoe is de relatie met uw ouders?

“Goed. Durf ik wel te zeggen. Ik zie die twee mensen graag en heb ook heel erg het gevoel dat zij hun kinderen graag zien. We hebben een goede band, ja. We lopen elkaars deur niet plat, maar we bellen wel regelmatig, een paar keer per week zelfs. Mijn ouders zijn ondertussen allebei met pensioen, dus ze hebben wel wat tijd om te volgen waar we mee bezig zijn. Ze komen regelmatig naar concerten, wij spreken af en toe ook af om bij elkaar op bezoek te komen, dat is eigenlijk altijd heel hartelijk. Ik heb geluk met mijn ouders. Ze waren allebei ergotherapeut en werkten met zwaar mentaal gehandicapte kinderen. Allebei sociaal bewogen mensen, moet ik zeggen.

“En met een hart voor muziek. Mijn moeder is een amateur-pianiste en zangeres, en zat in een koor. Zij is werkelijk gepassioneerd door muziek. En mijn vader is vooral een liefhebber, hij speelt zelf geen instrument. Terwijl mijn moeder vooral luistert naar klassieke muziek, hopt mijn vader van rock naar pop naar jazz naar Ierse folk naar klassieke muziek. Mijn muzikale smaak heb ik voor een flink stuk aan hem te danken. Hij had een bijzonder uitgebreide platencollectie, waardoor ik als kleine jongen heel veel verschillende soorten muziek heb leren kennen. Mijn muzikale talenten heb ik dan weer van mijn moeder gekregen. Toen ik nog heel klein was nam ze mij op haar schoot om mij piano te leren spelen.”

Hoe zou u willen sterven?

“Op een roze luchtmatras op de Niagara Falls in Canada. Dat is iets wat ik helemaal op het einde van mijn leven nog wel zou willen doen. Als het allemaal niet meer gaat, neem ik een vliegtuig naar Canada, naar Toronto, daar zet ik een zwembril op en laat ik me op een roze luchtmatras naar beneden denderen, terwijl ik, zoals The Queen, nog een laatste groet breng aan de mensen langs de kant. En dan joehoeoe, naar beneden, onder water en klaar. Zo wil ik aan mijn einde komen. Spectaculair. (proest het uit) Met veel show. En tegelijkertijd ook veel bekijks.

“Wat ik zou wensen als laatste avondmaal? (lacht) Er is daar een McDonald’s in de buurt, maar dat ga ik niet doen want dat vind ik verschrikkelijk. Iets simpels denk ik. Een keilekkere spaghetti bolognese met een goede chianti.”

'Stel je voor dat je je hele leven jezelf voorbij hebt gehold en dat het te laat is om af te remmen. Erg toch?Beeld © Stefaan Temmerman

Wat zou u nog willen doen voor het te laat is?

“Och. Eigenlijk heb ik het gevoel dat ik al heel veel heb afgevinkt. Dus ik heb niet het idee dat ik nog per se dingen moet realiseren. Eerder op tijd afremmen, denk ik, voor het te laat is. Op tijd tot stilstand komen. En eigenlijk zijn we op dit moment goed bezig. Toen ik Mysterium aan het maken was, was ik voor een stuk al op zoek naar een manier om tot stilstand te komen, om naar binnen te kijken, om mijn leven te vertragen, en intussen zijn we er allemaal toe verplicht geworden. Dat moest weleens gebeuren. Stel je voor dat je je hele leven jezelf voorbij hebt gehold en dat het te laat is om af te remmen. Erg toch?”

Is de mensheid op de goede of slechte weg?

“Ik denk op de goede weg nu. Maar het was ook wel nodig eerlijk gezegd, want we waren toch wel keihard aan het gaan. Ik heb het gevoel dat we het allemaal niet meer wisten, dat we niet meer wisten welke richting we uit moesten.

“Ik kan me totaal vergissen, ik kan niet in een glazen bol kijken, maar ik hoop dat we uit de coronacrisis toch allemaal iets hebben geleerd en dat we toch allemaal wat meer traagheid gaan inbouwen.”

Hoe luidt de titel van uw biografie?

(lacht) “Ik hoef geen biografie te schrijven, mijn muziek is mijn biografie.”

Dit najaar kunt u veilig naar Jef Neve speelt met u, een reeks soloconcerten waarbij Jef Neve het volledige concert bij elkaar improviseert op basis van input vanuit het publiek. Coronaproof en voor 100 mensen. Concertdata: www.jefneve.com.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234