Woensdag 27/10/2021

Jef Lambrecht: De farao en de revolutie in doodsnood

De Hoogste Raad roept zich uit tot Schepper van het heelal, blokletterde de onernstige El Koshary Today, "de meest betrouwbare nieuwsbron van Egypte" maandag. De Raad heeft de wetgever machteloos verklaard, waardoor de wetten van het universum automatisch onder zijn bevoegdheid vallen...

De sluipende machtsgreep noopt tot sarcasme. Het laatste avontuur van de junta die al zestig jaar regeert, begon maanden voor de opstand. De generaals, goed voor 40 procent van de Egyptische economie, zagen hun lucratief imperium bedreigd door Moebaraks zoon Gamal, ooit de gedoodverfde opvolger. Ze beraamden een machtsgreep. De revolutie was een geschenk. De troepen hielden zich opvallend afzijdig, wonnen het hart van Tahrir en de westerse wereld, en effenden het pad voor de val van de farao. Ze schenen de wegbereiders van de democratie.

Vervolgens organiseerden de generaals een referendum over een voorlopige grondwet die onder hun toezicht was geschreven en waarvoor ze, dankzij de Moslimbroeders en de ontbonden NDP van Moebarak, ruim driekwart van de stemmen kregen op 19 maart vorig jaar. Toen vorige zondag de eerste resultaten van de presidentsverkiezingen een overwinning van de Moslimbroeders deden vermoeden, schreven ze enkele amendementen op hun voorlopige grondwet. Ze trokken de wetgevende macht naar zich toe en de controle over de schatkist. Als de nieuwe grondwetgevende raad niet slaagt in zijn opdracht - en daar ziet het naar uit - zal de legertop zelf een constituante samenstellen.

Er volgden nog surprises. Oud-premier Shafiq, een 'feloul', restant van het oude regime en 'kandidaat van het leger', riep zich op zijn beurt uit tot winnaar. Enkele uren later verklaarde het Egyptische persbureau Moebarak klinisch dood na een hartaanval.

In het schimmentheater genaamd de Egyptische revolutie is niets wat het lijkt. De symboliek van de stervende raïs die niet weet wie hem opvolgt, versterkt het groeiende heimwee naar rustige tijden. Niets beter voor een coup de théâtre dan de kater na het revolutiefeest. Duizenden islamisten verzamelden op Tahrir om de 'revolutie te voltooien' en de overwinning op te eisen voor Mosry. Het was een schim van de mars van een miljoen die de Broeders hadden beloofd. Ook de 'bestorming van het parlement' was een sisser. De troepen hadden het parlementsgebouw aan de vooravond van de presidentsverkiezingen afgegrendeld en de Broeders hebben de confrontatie altijd geschuwd. Opvallend was ook hun stilzwijgen over de ontbinding van het parlement door het grondwettelijk hof, al bezetten ze er bijna de helft van de zetels, een score die ze misschien nooit nog zullen evenaren. De Broederschap is een zweeppartij die gedijt in de oppositie en onvoorspelbaar wordt als ze de macht verovert. Ze heeft geen beleidservaring en beantwoordt complexe problemen met simplistische slogans.

Andermaal vist het Westen achter het net. In 2003 werd Irak, het Arabisch-soennitische bolwerk tegen de Perzen, cadeau gedaan aan Iran toen na de afzetting van Saddam Hoessein de democratie werd opgelegd en de sjiieten aan de macht kwamen. Die aardverschuiving is in de woelige regio niet verteerd. De Arabische omwentelingen worden door het Westen gesteund maar ze leiden tot de heerschappij van de politieke islam, met het perspectief op nog meer onrust.

De vraag of landen die kampen met grootschalige schrijnende armoede nog meer ellende verdienen, is ondergeschikt aan de verheven waarden die het Westen altijd selectief verdedigt. Erst die Moral, dann das Fressen. We bewijzen lippendienst aan de democratie maar hopen stilletjes op de generaals. Washington zegt 1,3 miljard dollar militaire hulp toe aan het Egyptische leger maar voelt zich geroepen om de junta te bezweren de macht af te staan voor eind deze maand. Alleen is de doos van de macht leeggemaakt. Het parlement is ontbonden door rechters die van geen moslimstaat willen horen. De bevoegdheden ervan zijn overgenomen door de generaals, die tussendoor hun eigen 'voorlopige grondwettelijke verklaring' herschrijven en ermee dreigen ook de definitieve grondwet op te stellen.

Om de overwinningskreten van de Broeders te overstemmen kwam de doodsstrijd van de farao zeer gelegen en ook de slimme beslissing van de kiescommissie om de uitslag pas vrij te geven na onderzoek van de 400 klachten over onregelmatigheden die beide kanshebbers hebben ingediend. Morsy zegt dat Shafiq stemmen heeft 'gekocht'. Shafiq beschuldigt de Broeders van de vervalsing van een miljoen stembiljetten. Als hij gelijk krijgt, dan wint hij, want volgens de Broeders is het verschil tussen de rivalen 900.000 stemmen. De klok tikt.

Nooit in het voorbije anderhalf jaar was er meer onzekerheid als op dit moment, dat de bekroning had moeten zijn van de revolutie. Alleen komen de revolutionairen niet in het stuk voor en zal de macht worden overgedragen aan iemand die hen niet genegen is. Er is twijfel of dat zal gebeuren voor eind deze maand, zoals gepland. Daarom bezetten de Broeders Tahrir tot Morsy de zegepalm krijgt. Een lid van het partijbureau waarschuwt voor een 'confrontatie tussen leger en volk'.

Ook als de uitslag waar de Broeders mee zwaaien wordt bevestigd, wacht een duister scenario. Egypte is verscheurd. Het leger en de oude nomenclatuur, de Broeders en de verdeelde democraten bekijken elkaar met diepe argwaan. Zo ook hun buitenlandse vrienden. Als Morsy inderdaad het nieuwe staatshoofd wordt, zal hij naar goede Broederschaptraditie niets ondernemen wat de generaals verstoort. Hij zal niet snel beslissen tot een verbreking van het vredesverdrag met Israël, bijvoorbeeld, en nog minder tot een oorlogsverklaring. Daar heeft hij trouwens de goedkeuring voor nodig van de legertop.

Officieel dateert het laatste contact tussen de Broeders en de generaals van twee maanden geleden, maar Al-Jazeera vernam uit westerse diplomatieke bron dat beide partijen dagelijks met elkaar vergaderen. Het presidentschap kan een vergiftigd geschenk worden voor de Moslimbroeders. Als de grote verandering, een beter leven, het kalifaat, de grote dromen, dromen blijven, zal de frustratie bij de achterban verder groeien, terwijl de reële macht gelaarsd in de coulissen staat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234