Zaterdag 06/06/2020

Primaries

Jeb Bush, de wolf in schapenvacht

Jeb Bush.Beeld ap

In vergelijking met een schreeuwlelijk als Donald Trump lijkt Jeb Bush haast een gematigde Republikein. Maar dat zou wel eens ferm kunnen tegenvallen, zo leert zijn politieke verleden. Bush heeft zijn erg conservatieve visies enkel mooi leren verpakken. Toch is er één ding dat hij niet kan wegmoffelen: zijn familienaam.

Jeb heet eigenlijk John. John Ellis Bush om precies te zijn. Dat lijkt triviale quizzerskennis, maar dat is het niet. De bijnaam Jeb, gevormd door zijn initialen, kwam gewoon opnieuw erg van pas. In 1994 lanceert hij 'Jeb!' - de volle drie letters, wit op een rode achtergrond en met een uitroepteken - tijdens de gouverneursrace van de staat Florida. Zijn familienaam laat hij achterwege om een heel logische reden: zijn vader, George H.W. Bush, heeft twee jaar eerder de strijd om een tweede ambtstermijn als Amerikaans president verloren tegen Bill Clinton. George Bush heeft zich de woede van de conservatieven op de hals gehaald door in te stemmen met een schuldenvermindering en dus hogere belastingen. De naam Bush moet er dus even uit.

John Ellis, dan 41 jaar oud, gaat vol voor het gouverneursschap van Florida. De ondernemer en consultant heeft in de jaren 80 al als vrijwilliger meegewerkt aan zijn vaders campagnes en heeft het politieke klappen van de zweep dus al van dichtbij kunnen aanschouwen. Tijdens die eerste eigen campagne positioneert hij zichzelf als een Republikeinse hardliner die geen blad voor de mond neemt, zo blijkt uit een diepgaande reconstructie van Vox.com. Hij noemt zichzelf een "headbangende conservatief" die overheidsdiensten wil "opblazen". De doodstraf, abortus, veiligheid: noem een domein en Bush staat principieel aan de uiterst rechtse zijde. Ook dat vol uitkomen voor zijn conservatieve overtuiging is overigens deel van dezelfde strategie als we hierboven beschreven: zich 'zuiveren' van de reputatie die de naam Bush met zich meebrengt.

Bij de conservatieve kiezers slaat dat aan, maar niet bij de meerderheid van de Floridanen. Te meer omdat zijn tegenstander, de zittende Democratische gouverneur Lawton Chiles, zich met succes afzet tegen de 'rechtse extremist' Bush. Chiles haalt het nipt, met 1,5 procentpunten voorsprong. Het is een belangrijke les voor Bush: in zijn poging om zichzelf een duidelijk conservatief profiel aan te meten, heeft hij gematigde kiezers afgeschrikt. "De grote les van '94 was dat ik mijn hart niet toonde", zei hij daar vorig jaar over. "Ik toonde niet wie ik was. In politiek moet je een menselijke context creëren rond de dingen en je hart laten zien."

De protagonisten van de primaries

Nog één week tot de eerste voorverkiezingen in de Verenigde Staten op 1 februari. In de aanloop naar de primaries lees je bij De Morgen elke dag het portret van een van de protagonisten uit de verkiezingsstrijd. Vandaag: Jeb Bush (62), de gedoodverfde favoriet die nooit echt een favoriet werd.

Jeb Bush als gouverneur van de staat Florida, eind jaren 90.Beeld state of florida
Beeld REUTERS

Meest conservatieve gouverneur van het land

Het zou hem geen twee keer overkomen. In 1998 heeft hij zijn politieke stijl helemaal omgegooid. Plots is hij de pragmaticus, die zoekt naar consensus. Onderwijs is nu zijn belangrijkste domein, terwijl dat vier jaar eerder nog het afslanken van het overheidsapparaat was. Weg is de 'headbangende conservatief', nu noemt hij zichzelf 'conservatief met compassie'. Of dat meespeelt of niet: hij is inmiddels bekeerd van het anglicanisme naar het katholicisme. Dat is dezelfde geloofsovertuiging als die van zijn vrouw, de Mexicaanse Columba Garnica Gallo, met wie hij drie kinderen heeft.

Het werkt. Bush haalt het en wordt gouverneur. Meer nog: vier jaar later raakt hij probleemloos herverkozen. Maar is hij echt zo veranderd, zoals hij tijdens die campagne beweert? Mac Stipanovich, die betrokken was bij de eerste campagne van Bush, zegt aan Vox dat de verschillen vooral vormelijk waren. "Hij leerde dat je dichtbij het centrum moet zitten om de algemene verkiezing te winnen - niet zozeer in je hart, maar wel in je retoriek."

Die stelling klopt, als je naar zijn track record in het lange tijd vrij progressieve Florida kijkt. Het schoolsysteem van Florida zet hij op zijn kop, waarbij hij het vrije marktsysteem naar publieke scholen brengt. Leraars, scholen en leerlingen krijgen er strenge doorlichtingen. Het aantal 'handvestscholen', die betaald worden door de overheid maar functioneren als privé-scholen, piekt. Hij dringt de overheid in Florida sterk terug via massa's privatiseringen, rijke investeerders krijgen belastingvermindering, hij scherpt de wetten rond politie en veiligheid aan, promoot verborgen wapendracht en probeert erg conservatieve abortus- en euthanasiewetten door te drukken. Wie herinnert zich niet de enorme controverse rond het al dan niet stopzetten van de voeding van Terri Schiavo, een vrouw die al 10 jaar als een plant leefde? De rechtbank oordeelt uiteindelijk dat de vrouw mocht sterven, zeer tegen de overtuiging van Bush.

"Toen Bush afzwaaide als gouverneur werd hij over het hele land, unaniem en ondubbelzinnig beschouwd als de meest conservatieve gouverneur van het land", zo omschrijft Steve Schmidt het, die in 2008 een vooraanstaande campagnemedewerker van toenmalig presidentskandidaat John McCain was.

Beeld AP

Dynastie

Dat succes van de 'conservatieve politicus met de gematigde retoriek' in Florida wil Jeb Bush nu nog eens overdoen op nationaal niveau. Hij presenteert zich als een conservatief met een 'can do'-mentaliteit die zal vechten tegen wat hij noemt "een nieuw tijdperk van cynisme". Waar Mitt Romney in 2012 een deel van de Republikeinen tijdens de primaries wist af te schrikken met een te rechtse retoriek, zal dat Jeb Bush niet direct overkomen. Een instant succes dus? Zo eenvoudig is het niet in deze voorverkiezingen. Qua financiering zit dat wel snor, maar Bush staat in de polls nog altijd erg ver verwijderd van koplopers als Trump, Cruz en Rubio. Zelfs de saaie, conservatief-christelijke ex-neurochirurg Ben Carson staat boven hem.

Waar Bush zich nu richt op gematigde taal, is het opeens de 'straight talk' van Trump en consorten die hoge toppen scheert. Plots lijkt Bush niet conservatief genoeg meer, ondanks zijn bewezen politieke resultaten in Florida. Jeb moet nu vooral moet rekenen op de Republikeinen in de staten waar de Democraten sterk staan, op ondernemers en zakenlui die doorgaans geen ronkende verklaringen verwachten, maar wel een pragmaticus die hun noden kan lenigen.

Lang leek het dat Bush, mede dankzij zijn vrouw Columba, goed stond bij de Hispanics, de Spaanstalige kiezers in de VS. Maar voor hen is er intussen ook Marco Rubio. Niet alleen is Rubio ook afkomstig uit Florida, hij heeft ook een vergelijkbaar politiek profiel als Bush, is jonger en is een vlottere prater.

Daar komt nog bovenop dat Rubio geen naam meedraagt met een enorme erfenis. Want hoeveel moeite deze Bush ook doet om de naam Jeb te gebruiken, zijn familienaam duikt altijd weer op. Zo niet, dan is er nog altijd Donald Trump om de wereld te herinneren aan de moeilijke periode van Jebs oudere broer George. Hij weet heel goed dat heel wat Amerikanen het idee van een 'politieke dynastie' ronduit verfoeilijk vinden. Het is zoals een Republikeinse kiezer het onlangs zei in The Washington Post: "Ik heb niets tegen hem als persoon of tegen George W. Bush. Maar in mijn ogen is het genoeg geweest. En ik denk dat het hele land genoeg heeft van hen."

Morgen: Bernie Sanders, de 'socialistische' brulboei die Hillary Clinton het vuur aan de schenen legt.

George W. Bush met zijn broer Jeb.Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234