Zaterdag 28/05/2022

Jean-Marc Houdmont had gewoon pech

'Houdmont was een echte etter', titelde een Vlaamse krant in maart 1997. Jean-Marc Houdmont kon daar zelf weinig tegenin brengen. Hij was dood. Zelfmoord, liet het parket in Namen weten. Een uur nadat hij in een telefoontje aan het gerecht had aangekondigd 'onthullingen' te zullen doen over de ontvoering van Elizabeth Brichet, had de veertiger zich te pletter gereden tegen een huis. Maandag is het precies tien jaar geleden dat Elizabeth Brichet verdween. Een stand van zaken.

DOUGLAS DE CONINCK

Op de avond van 20 december 1989, na die (woensdag)namiddag te hebben doorgebracht bij een klasvriendin, was ze verdwenen. Tijdens een wandeling van maximaal driehonderd meter op de Waterloosesteenweg in Saint-Servais. Twaalf jaar oud, blond, droomdochter. Het populairste meisje van de klas. Kunstzinnige, maar uit de echt gescheiden ouders. In het conservatieve Namen was dat in die tijd nog iets wat je verdacht maakte. De gerechtelijke politie (GP) van Namen beschouwde Marie-Noëlle Bouzet, de moeder, intuïtief als moordenares. Toen dat een hersenspinsel bleek te zijn, was al zoveel tijd verloren, dat het onderzoek naar de knoppen was.

Er zwaaide dus wel wat, daar in Namen, in de weken na de zaak-Dutroux. De ouders van vermiste kinderen eisten dat "alle dossiers zouden worden samengevoegd in Neufchâteau". Bij het parket van Namen werd in allerijl een Cellule Brichet opgericht, een dream team van GP en BOB dat alle oude sporen opnieuw zou uitvlooien. En zo begon het.

Donderdag 20 februari 1997

De cel-Brichet valt binnen bij een van de oude verdachten. Het gaat om Jean-Marc Houdmont (46), cineast en bewoner van een chalet in Dion (Beauraing), vlakbij de Franse grens. In het chalet was begin 1990 brand gesticht door een man die later in een psychiatrische instelling uit een raam viel. Dood. Er was toen een tip gekomen: "Dat heeft te maken met de zaak-Brichet."

Houdmont was toen al aan de tand gevoeld. Snel was duidelijk geworden hoe mager het "verband" was. Zes maanden voor de verdwijning woonde hij vlakbij de plek waar Elizabeth Brichet verdween, aan de Waterloosesteenweg in Saint-Servais. Dat was alles. Na een kort onderhoud had hij mogen beschikken.

Nu ligt het anders. De speurders hebben de opdracht gekregen hun verdachten harder aan te pakken dan toen. Tot laat in de nacht worden Houdmont en zijn partner Monique Cherton (38) op de rooster gelegd: "Waar was u op 20 december 1989?" Er komt geen antwoord.

Dinsdag 25 februari

Om 10.05 uur rinkelt bij de cel-Brichet de telefoon van chef d'enquête Thinant. Houdmont aan de lijn, met opgewonden stem: "Ik heb een stommiteit begaan. Ik wil een verklaring afleggen." Thinant nodigt hem uit om naar het justitiepaleis te komen. Er wordt afgesproken om 11.30 uur.

Houdmont zal nooit in Namen aankomen. Iets voor elven knalt hij met zijn Toyota Starlet met 60 kilometer per uur tegen een huisgevel in Hun-Annevoie. Die plek ligt op de N76, de weg die hij normaal moest afleggen om Namen te bereiken. Hij is op slag dood.

Woensdag 26 februari

Het parket van Namen verspreidt een korte mededeling. Daarin staat niet woordelijk dat Houdmont de ontvoering zou komen bekennen. De goede verstaander kan echter niet om deze regels heen: "Houdmont had een uur voor het ongeval naar het justitiepaleis gebeld met de vraag gehoord te worden omdat hij iets te zeggen had." Verder staat er: "De speurders vinden het ongeval verdacht, omdat geen enkel remspoor is gevonden. Misschien pleegde de man zelfmoord."

Donderdag 27 februari

Houdmont is meteen voorpaginanieuws. Sommige kranten citeren speurders die vertellen dat er tijdens de huiszoeking, een week eerder, "pornografische cassettes zijn gevonden". Dan dit. In de jaren tachtig is Houdmont ooit "verhoord" in de CRIES-affaire, een groot pedofilieschandaal in Brussel. Honderden mensen zijn toen verhoord zonder dat dat enige indicatie van schuld impliceerde. Maar toch.

De eerste foto's van Houdmont vinden hun weg naar de media. Ze tonen een vervaarlijk grijnzende man met een kale knikker en een onguur baardje. België heeft de voorbije maanden al wat ervaring opgedaan in het interpreteren van gelaatstrekken. Is het na de taferelen van de bijna gelynchte Dutroux niet logisch dat zo'n monster zichzelf bij nader inzien toch liever te pletter rijdt?

Donderdag 13 maart

Nadat het twee weken erg stil is geweest, pakken enkele kranten uit met explosief nieuws. Houdmont bezat in 1989 een Mercedes en die staat nu in het Zuid-Franse Toulon. Net voor de ontvoering van Elizabeth Brichet zagen drie getuigen een groene Mercedes rondjes maken in Saint-Servais. Een vrouw zag het meisje in de auto, een klasgenote verklaarde door zo'n wagen te zijn gevolgd. In Toulon heeft de Franse politie Houdmonts Mercedes gevonden. Die is rood, maar een agent heeft even aan de lak gekrabd. En zie: daaronder zit een laag groen.

In een mededeling laat het parket er geen twijfel over bestaan. Het gaat om één en dezelfde Mercedes: "Het voertuig heeft zijn belang, omdat het door getuigen werd opgemerkt in Saint-Servais op het moment van de verdwijning van Elizabeth Brichet."

Nog meer nieuws. Bij een tweede huiszoeking in het chalet zijn blonde haarlokken gevonden met dezelfde kleur als het kapsel van Elizabeth Brichet.

Vrijdag 14 maart

Een buurvrouw in Dion verklaart dat ze in 1990 in de tuin van het chalet een blond meisje heeft opgemerkt. Toen al had ze aan Elizabeth Brichet gedacht. Ze had een man in het dorp aangesproken die toen opsporingsaffiches van het meisje verspreidde.

Maandag 17 maart

Monique Cherton (38) wordt gearresteerd en door onderzoeksrechter Guy Coméliau officieel in staat van beschuldiging gesteld voor "mededaderschap of medeplichtigheid aan de ontvoering en de opsluiting van Elizabeth Brichet". Voor het eerst in zeven jaar is er een arrestatie.

Dinsdag 18 maart

De media bijten zich vast in "het duivelse koppel". Vroegere collega's typeren Houdmont in de pers als een niksnut die altijd veel geld op zak had en "meerdere auto's bezat". Mensen die Cherton kenden, getuigen dat zij hem al zeventien jaar "als een schaduw volgt". Op haar eenentwintigste, klinkt het, gaf ze haar baan als maatschappelijk assistente op. Voor hem. Precies zoals Michelle Martin dat deed voor Dutroux. De enige foto van Cherton die de kranten haalt, laat een jonge levenslustige vrouw zien met wilde blonde krullen.

Woensdag 19 maart

Boven een pagina interviews met mensen die "de dader" hebben gekend, kopt Het Laatste Nieuws: "Houdmont was een echte etter". Het Volk kan omtrent Cherton melden: "De vrouw ontkende aanvankelijk, maar het was gisteravond niet duidelijk of ze bij haar standpunt blijft." Speurders en andere gerechtelijke kringen hebben het over een koppig serpent dat "de lippen stijf op elkaar houdt". Vers l'Avenir weet: "Deze vrouw drijft het zo ver te beweren dat ze niet wist dat haar man een groene Mercedes had."

Donderdag 20 maart

In de media verschijnen beelden van het chalet. Op de ramen kleven stickers van de Walt Disney-film Pocahontas. Binnen is speelgoed aangetroffen. "Merkwaardig", zeggen de speurders. "Want Houdmont en Cherton hadden zelf geen kinderen."

Vrijdag 21 maart

"Hoe meer hij sjoemelde, hoe groter zijn auto's", titelt De Morgen. "Houdmont fotografeerde kinderen in GB", kopt De Standaard. Grote paniek in Wallonië. Houdmont had een contract met de GB om er kinderen op de knie van Sinterklaas te vereeuwigen. Ouders herinneren zich nu plots de tronie van de fotograaf. Op een Franstalige tv-zender getuigt een man die nog klazen hielp fotograferen: "Houdmont legde lijsten aan van kinderen en hun adressen. Van elke foto hield hij een dubbel voor zich. Hij had een enorme catalogus."

Zaterdag 29 maart

In Dion haalt de Civiele Bescherming het chalet leeg. Het Disaster Victim Identification Team komt ter plaatse. Een wichelroedeloper laat weten dat hij "verborgen kelders" heeft gevonden.

Donderdag 3 april

In Dion rijden camerawagentjes af en aan. Vanuit Groot-Brittannië is het beroemde apparaat van inspector John Benett van Scotland Yard overgevlogen. Het ding, dat dient om kinderlijken te vinden, is eerder al ingezet in de huizen van Dutroux. In tegenstelling tot toen, wordt de beeldpers nu uitgenodigd om close-ups te maken. Tegenover journalisten bevestigt Coméliau de bevindingen van de wichelroedeloper: "Er zijn verdachte holtes ontdekt."

Vrijdag 4 april

Zonder verdere uitleg worden de graafwerken beëindigd.

Dinsdag 27 mei

In Luik vernietigt de Kamer van Inbeschuldigingstelling het aanhoudingsmandaat tegen Monique Cherton. Ze mag naar huis.

De namen Houdmont en Cherton hebben zich in het collectieve geheugen vermengd met Dutroux, Nihoul, Martin, Lelièvre en Derochette. Over het onderzoek wordt echter niets meer vernomen.

"De piste-Houdmont is thans minder prioritair", zei de Naamse procureur des Konings Cédric Visart de Bocarmé deze week. "We blijven ze wel volgen, want die man was een pedofiel."

Vraagje. Waaruit blijkt dat? De procureur: "Dat weet ik niet. Dat was toen toch de indruk van de onderzoekers."

Jean-Marc Houdmont is er niet meer om die indruk eventueel te betwisten. Op basis van dossierstukken en gesprekken met betrokkenen maakten we een nieuwe reconstructie. We moeten van voren af aan beginnen.

Donderdag 20 februari 1997

Vroeg in de ochtend worden Houdmont en Cherton wakker gebeld en manu militari overgebracht naar de burelen van de cel-Brichet. "Hoe wilt u in godsnaam dat ik me herinner wat ik deed in december 1989", roept Houdmont uit. "Ik heb met deze hele zaak niks te maken!"

Tijdens de huiszoeking zijn wel degelijk "pornocassettes" gevonden. Het gaat om banden die open en bloot verkocht worden in elke krantenwinkel. Op geen enkele komen kinderen voor.

Vrijdag 21 februari

Iets na drieën in de ochtend worden Houdmont en Cherton voor hun chalet afgezet. Ze zijn meer dan vijftien uur lang verhoord, en aangeslagen door de verdenkingen. Liever dan in bed te kruipen, gaat Monique Cherton op zoek naar haar agenda uit 1989. Ze weet zeker dat ze die nog ergens heeft liggen. Ze heeft de agenda ooit gekocht vanwege de tekening van Robbedoes op de flap. Na een uurtje rommelen in oude dozen kraait ze victorie.

Op 20 december 1989 staat iets over een afspraak met een Franse muzikant. Aan de keukentafel reconstrueren ze samen die dag. Alles komt weer boven. Ze hadden 's namiddags in Namen afgesproken met die muzikant. Ze zouden hem een synthesizer in bruikleen geven. In ruil zou hij een documentaire over een reis in Azië gratis van muziek voorzien. Hoefden ze geen auteursrechten te betalen. De synthesizer moest worden afgehaald bij een Roland-verdeler in het Brusselse. Daar waren ze met de Fransman naartoe gereden. Dat was het tijdstip waarop Elizabeth Brichet verdween. Die avond was hij betrokken geraakt bij een verkeersongeval. Daar zouden vast nog bewijzen van bestaan. Hij had hen toen gebeld. Cherton plaagt haar vriend: "En jij maar lachen met mijn Robbedoes. Kijk, nu zijn we meteen van alle ellende verlost. We hebben een alibi!"

Iets na negenen 's ochtends springt zij in de auto en rijdt ze naar de cel-Brichet. Daar hoopt ze een speurder te pakken te krijgen. Dat gaat niet zomaar. Ze moet uren wachten op een bankje. Wanneer ze eindelijk iemand te spreken krijgt, maakt de agenda weinig indruk. "Zo, mevrouwtje komt nu aandraven met een deze ochtend vervalste agenda? Interessant, zéér interessant."

Het weekend van 22-23 februari

Borden en kopjes sneuvelen ten huize van Houdmont en Cherton. Hij moet haar bekennen dat hij tegenover de speurders gelogen heeft toen ze hem interpelleerden over de bezigheden van zijn bedrijfje, Panavox. Het gros van de foto- en videoreportages werd niet gefactureerd. "We krijgen gigantische problemen krijgen met de fiscus", voorspelt hij. Daar gaan de plannen voor de reizen die ze in 1997 nog wilden maken. Reizen was hun passie.

Cherton vindt dat hij naar de speurders moet stappen om alles uit te leggen. "Ik ken ze nu. Het minste wat je verbergt, doet hen meteen denken dat je dat meisje onvoerd hebt." Nee, zegt hij. "Laten we rustig afwachten."

Maandag 24 februari

Weer een dag van ruzie. Zij slaapt enkele uren, hij helemaal niet.

Dindag 25 februari

Houdmont laat zich ompraten. Hij zal de speurders vertellen over die garagebox en over dat andere adres in Frankrijk waar hij een deel van zijn activiteiten verbergt voor de fiscus. Cherton geeft hem de raad eerst te bellen, zo niet zit hij daar straks ook op dat bankje. Ze hoort hem zeggen: "Ik heb een stommiteit begaan, vorige week. Ik zou graag een verklaring bij u komen afleggen." Voor Cherton is het zo klaar als een klontje dat hij het over de boekhouding heeft.

Procureur Cédric Visart de Bocarmé: "De naam van Elizabeth Brichet is tijdens dat telefoongesprek niet gevallen, dat is waar. Eigenlijk hebben wij nooit ook maar het geringste vermoeden gehad waarover die man wou praten. Dat is het grote mysterie van deze zaak. Precies door dat ongeval werd dit plots zo ernstig."

Iets na tienen ziet Cherton haar vriend in de auto stappen. Eigenlijk, bedenkt ze zich, is hij niet in staat om te rijden. Twee nachten niet geslapen. Hij viel al eens eerder in slaap achter het stuur. Dit is haar Toyota. Hij heeft er nooit eerder mee gereden.

Kort na de middag verneemt ze het tragische nieuws.

Maandag 17 maart

Tijdens haar verhoor houdt Cherton vol dat "Jean-Marc nooit een groene Mercedes had". Coméliau interpreteert dat als een pertinente leugen. "We moesten haar wel in beschuldiging stellen", zegt Visart de Bocarmé. "Anders konden we haar niet arresteren."

Vrijdag 24 maart

De cel-Brichet is klaar met een gedetailleerd overzicht van de levensloop van de Mercedes. Het vehikel is in de jaren tachtig vier keer van eigenaar veranderd. Het was niet Houdmont die de wagen rood liet spuiten, maar de tweede eigenaar. En die deed dat enkele jaren voor de verdwijning van Elizabeth Brichet.

De raadkamer beveelt de vrijlating van Cherton. Het parket gaat in beroep, waardoor ze in de cel blijft zitten. Dat scenario zal zich een maand later herhalen.

Zaterdag 24 maart

De speurders ondervragen in Versailles de muzikant. Hij bevestigt dat hij op 20 december 1989 met het koppel een synthesizer ging ophalen in het Brusselse en een ongeval had. Hij overhandigt documenten die dat bewijzen.

Laatste week van maart 1997

In de gevangenis leeft Monique Cherton in totale afzondering. Ze mag met niemand contact hebben. Dag in dag uit wordt ze ondervraagd. Op zijn Amerikaans. Ploegen wisselen elkaar af. Meestal krijgt ze vier speurders tegenover zich, soms zes. Ze roepen haar dingen toe als: "Grijp dan toch je kans! Vertel ons wat over dat varken! We kunnen je zo lang vasthouden als wij willen. Zeg ons waar het lijk ligt!"

Monique Cherton is nooit geslagen. "Maar liever geslagen worden dan dit", zegt ze later.

Tijdens een van de verhoren wordt haar een plastic zakje toegeschoven. Er zitten enkele haarlokken in. "Herken je ze niet?" Cherton knikt: "Die zijn van mij."

Het parket zal de media nooit melden dat laboratorisch onderzoek heeft aangetoond dat het inderdaad haar lokken waren.

April 1997

De man aan wie de buurvrouw in Dion zou hebben gemeld dat ze Elizabeth Brichet in de tuin van Houdmont zag spelen, zegt zich niets van dien aard te herinneren. "Soyons sérieux", verzekert hij de speurders. "Als iemand me zoiets had verteld, was ik meteen naar justitie gehold." De vrouw wordt opnieuw verhoord en valt door de mand. Misschien heeft ze het zich verbeeld, zegt ze.

Ondervraagd over de stickers van Pocahontas en het kinderspeelgoed, legt Cherton uit dat het helemaal niet gaat om kinderspeelgoed. Zelf is ze een stripfanate. Haar vriend verzamelde modeltreintjes. De stickers kregen ze van de importeur van Walt Disney-films, voor wie ze soms werkten. De stickers plakten ze als reclame op de auto. Om te vermijden dat ze zouden krullen, had ze die op de ramen geplakt.

De zaakvoerder van het Naamse fotolab die voor Panavox Sinterklaasfoto's ontwikkelde, ontkent formeel dat Houdmont adressenlijsten bijhield. De foto's werden opgehangen in de winkel, waar de klant ze na voorlegging van een bonnetje kon afhalen. Er werden geen dubbels gemaakt.

Dinsdag 27 mei

Bij het verlaten van de gevangenis wordt Cherton belegerd door de pers. Ze verbergt haar hoofd achter een zonnebril en de kap van een jas. Een van haar zussen ontfermt zich over haar. Ze krijgt te horen dat hun moeder na een tv-uitzending is ingestort en in een instelling is opgenomen. Ze kan niet meer praten, en zal dat ook nooit meer doen.

December 1999

Monique Cherton leeft als een schim. Ze bewoont een klein anoniem appartementje in een stad. Ze heeft een baantje gevonden en is als ze dood dat iemand ontdekt wie ze is. Ze volgt therapie. Ze bezat 50 procent van het chalet. De andere helft is in handen van de wettelijke nabestaanden van haar vriend. Het chalet staat nu te koop. Niemand is geïnteresseerd.

De vrouw is nog steeds officieel beschuldigd van de ontvoering. Tegenover haar raadsman heeft onderzoeksrechter Coméliau al laten verstaan dat hij best een buitenvervolgingstelling wil vorderen, maar er is een probleem. De onderzoeksrechter is ziek en is al een tijdje niet meer in het justitiepaleis verschenen. "Coméliau is er ook wel achter gekomen dat alles op toeval en misverstanden berustte", zegt advocaat Pierre Dellieu. "Men heeft ons echter gezegd dat een non lieu procedureel onmogelijk is, zolang het Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg zich niet heeft uitgesproken over het verzoek van de ouders van Elizabeth Brichet om een gratis kopie van het gerechtelijk dossier te bekomen. Dat kan nog wel even duren."

Monique Cherton weigert elk contact met de pers. "Ze hebben mij gebruikt als een pionnetje. Om in die dolle maanden van de commissie-Dutroux de indruk te wekken dat ze met een serieus onderzoek bezig waren. De crash van Jean-Marc was voor hen een godsgeschenk, denk ik. Daarom ben ik zo bang. Telkens als ik eraan terugdenk, hoor ik de stemmen van mijn ondervragers weer. Elk woord dat ik uitsprak, werd tien keer omgedraaid en tegen mij uitgespeeld. Als ik nu wat zeg, knippen ze het uit en beginnen ze opnieuw - dat weet ik gewoon. Zij zullen nooit willen toegeven dat ze zich hebben vergist. Wegkruipen in een holletje, dat lijkt me wel wat."

Iets na tienen ziet Monique Cherton haar vriend in de auto stappen. Eigenlijk, bedenkt ze zich, is hij niet in staat om te rijden. Hij heeft twee nachten niet geslapen De procureur: 'We blijven deze piste volgen, want Houdmont was een pedofiel. Waaruit dat blijkt? Dat weet ik niet. Dat was toen de indruk van de speurders'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234