Donderdag 13/05/2021

GetuigenissenGynaecologisch geweld

‘‘Je ziet toch dat die schedel helemaal banaan staat’, zei de gynaecoloog tegen de stagiair’

Elke kreeg tijdens haar zwangerschap te horen ‘dat ze het niet zou overleven als ze in de brousse leefde’.  Beeld Wouter Maeckelberghe
Elke kreeg tijdens haar zwangerschap te horen ‘dat ze het niet zou overleven als ze in de brousse leefde’.Beeld Wouter Maeckelberghe

Een arts die je foetus als studieobject beschouwt. Menstruatieproblemen die weggelachen worden. Een keizersnede die niet besproken wordt. Hoewel heel wat vrouwen ermee te maken krijgen, wordt ‘gynaecologisch geweld’ nog steeds doodgezwegen. Groen en Ecolo vragen de Senaat om het fenomeen te onderzoeken.

Nina* was vier maanden zwanger toen de gynaecoloog haar doorverwees naar een specialist om te controleren of het kind geen open ruggetje had. Dat onderzoek zou ze niet snel vergeten. Uitleg of ondersteuning tijdens de echo kreeg ze amper. De specialist hield zich vooral bezig met de aanwezige stagiair te ondervragen. “‘Begin maar ruggenwervels te tellen’, zei hij hem. Toen ik hem vroeg: ‘Is het inderdaad een open ruggetje?’, zei hij kortweg: ‘Ja natuurlijk.’ ‘Je ziet toch dat die schedel helemaal banaan staat’, gaf hij nog mee aan de stagiair.”

Ook Elke (37) werd tijdens haar zwangerschap niet bepaald liefdevol geholpen. In een vroeg stadium kreeg ze last van hyperemesis, een erg zeldzame aandoening die gepaard gaat met extreme misselijkheid. “Ik lag al drie dagen overgevend in het ziekenhuis, en toen kwam de gynaecoloog van wacht lachend binnen en zei: ‘Nog een chance dat je niet in de brousse leeft, daar zou je niet overleven. Zou je niet wat gaan wandelen?’”

Het zijn slechts twee voorbeelden van wat ‘gynaecologisch geweld’ genoemd wordt. De term dekt vele ladingen: van anticonceptie voorschrijven zonder inspraak en vrouwen niet de keuze laten over hoe ze bevallen tot neerbuigende opmerkingen.

Met een informatierapport roept Vlaams Parlementslid Celia Groothedde (Groen) met twee collega’s van Ecolo de Senaat op om het fenomeen in kaart te brengen. “Het is een thema dat weinig aandacht krijgt”, zegt Groothedde. “Er wordt lacherig over gedaan, net zoals dat tot een aantal jaar geleden het geval was bij seksuele intimidatie. Terwijl er heel wat vrouwen zijn die ermee te maken krijgen.”

Meer in Vlaanderen

Het is lastig te zeggen hoe vaak het voorkomt, temeer omdat veel vrouwen geen klacht indienen. Als het om bevallingen gaat, zijn er wel cijfers die tot nadenken stemmen. In 2019 kreeg 39 procent van de vrouwen in Vlaanderen bij de bevalling een episiotomie, de zogenaamde knip. In Wallonië (24 procent) en Brussel (18 procent) ligt dat aantal een stuk lager, net als in onze buurlanden. “Het verschilt bovendien erg van kraamkliniek tot kraamkliniek”, zegt Noëmie Willemen (UC Louvain), die historisch onderzoek naar bevallingen doet.

Soms gebeurt het zelfs onaangekondigd. “Mijn bevalling verliep zonder problemen”, vertelt Annelies (37). Toch zag ik opeens hoe mijn gynaecologe een schaar achter haar rug hield. Het is gebeurd zonder een woordje uitleg. Toen ik achteraf klaagde dat ik nog steeds last had van dat litteken, werd dat weggelachen. ‘We doen dat nu eenmaal sneller bij premature baby’s’, klonk het.”

Annelien hield een litteken op de baarmoeder over aan een ongewenste keizersnede, dat later tot miskramen leidde.  Beeld Wouter Maeckelberghe
Annelien hield een litteken op de baarmoeder over aan een ongewenste keizersnede, dat later tot miskramen leidde.Beeld Wouter Maeckelberghe

Ook het aantal keizersnedes ligt hoog in België. Terwijl de Wereldgezondheidsorganisatie aanbeveelt om 10 à 15 procent van de bevallingen via keizersnede te laten verlopen, wordt in ons land één op de vijf kinderen zo op de wereld gezet. En dat is lang niet altijd omdat vrouwen daarom vragen. “Bij mij ging de bevalling aanvankelijk traag vooruit”, zegt Annelien (30). “Plots hoorde ik de gynaecoloog tegen de vroedvrouw zeggen: dat wordt een incisie. Zonder uitleg. Pas toen de gynaecoloog na de bevalling zei: ‘Voilà , juist op tijd voor de aperitief!’, werd me de reden duidelijk.” Aan de keizersnede hield ze een litteken op haar baarmoeder over, waardoor ze sindsdien vier miskramen opliep. “Als ik inmiddels een tweede kind had gehad, kon ik er misschien mee leven. Nu blijft het knagen.”

Volgens Johan Van Wiemeersch, gynaecoloog en woordvoerder van de Vlaamse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (VVOG), is er wat betreft informatie naar moeders toe nochtans veel verbeterd. “Op het vlak van begeleiding en informatie kunnen we op dit moment niet meer doen.” Over een knip of keizersnede moet een arts volgens de VVOG zelf de beslissing kunnen maken, zelfs als de moeder daar niet mee akkoord gaat. “Een arts heeft daar jaren hogere studies voor gedaan. Als we een ingreep doen, is dat alleen om het welzijn van kind en moeder te garanderen.”

Peultje rond de baby

Noëmie Willemen vindt echter dat bij bij zulke ingrepen de vrouw al te vaak als het 'peultje rond de baby’ gezien wordt. “Je hoort vaak: als het kind maar gezond is. Maar vrouwen mogen ook over hun eigen lichaam beschikken.”

Groothedde benadrukt dat het geen zaak is van dader en slachtoffer. “Dit weegt ook op zorgverleners, want zij zijn het slachtoffer van schaalvergroting en efficiëntiedrang. Ze moeten verschillende kamers beoordelen en dat komt de individuele zorg niet ten goede. We moeten terug naar een-op-eenbegeleiding over het hele traject.”

Daarnaast moeten er volgens Groothedde meer gegevens verzameld worden en betere meldmogelijkheden voor ongewenst gedrag zijn. “Maar we moeten in de eerste plaats onnodige trauma’s voorkomen in de gynaecologische zorg.”

Ook vrouwen die gesteriliseerd willen worden of met menstruatieproblemen naar de gynaecoloog trekken, worden namelijk lang niet altijd correct behandeld. Zo werden Eveliens (30) maandelijkse gezondheidsproblemen door vier gynaecologen als ‘normale menstruatiepijn’ afgewimpeld, tot ze de diagnose endometriose kreeg. “Als je weet dat ik tussen mijn 14 en 28 jaar een week per maand intense pijn heb gehad voor iets dat behandeld kan worden, is dat erg frustrerend.”

*Nina is een schuilnaam.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234