Woensdag 02/12/2020

'Je Tupperware-potjes rangschikken volgens grootte, daar word ik echt niet gelukkiger van'

In De Tien Waarheden stelt Stef Selfslagh een interessante sterveling de vraag: 'Wat zijn de tien dingen die je in de loop van je leven hebt geleerd en die je als waarheden durft te verkondigen?' Het resultaat: bruikbare levenswijsheden, niet zelden verpakt in snedige oneliners.

Elke Neuville (34) - 'ik ben heel slecht in lijden' - slaagt er tot nader order uitstekend in om gelukkig te zijn. De levenswijsheden die ze voor deze reeks bij elkaar sprokkelde, wérken dus. Al stond de tv-maakster misschien gewoon op de eerste rij toen het gelukshormoon werd uitgedeeld.

In de aanloop naar ons gesprek had ik Elke Neuville ter inspiratie een paar voorbeelden van andermans waarheden doorgemaild.

'Mothers are all slightly insane', bijvoorbeeld: een van de wijsheden waarmee Holden Caulfield in The Catcher in the Rye zijn puberteit probeert te camoufleren.

'You can be serious without a suit': een bedrijfsfilosofisch zinnetje waarmee Google het dragen van hawaïhemden in kantoorverband aanmoedigt.

'De Flair heeft veel kapotgemaakt': een in testosteron gedrenkte uitspraak van een ex-collega met een afkeer van vrouwenbladen.

En het vooralsnog door geen enkele auteur opgeëiste 'Je instelling bepaalt je leven, niet andersom': kleffer dan een kerstfilm, en toch zo waar als een dikbilkoe. Maar Elke Neuville had duidelijk geen voorbeelden nodig. "Op een gegeven moment had ik 23 waarheden opgeschreven. En dan nog wachtte ik om je mijn selectie van tien te bezorgen. Ik dacht: je weet nooit dat ik morgen nog iets nieuws bedenk."

Elke - grote zus van actrice Maaike - is medeoprichtster van het tv-productiehuis De chinezen en dus medeaansprakelijk voor programma's als Ten oorlog, Iedereen beroemd, Manneken Pis en Afspraak in Rio. We ontmoeten elkaar in Bar Stan, een Leuvense koffiebar waar de macchiato's worden geserveerd door mannen met baarden. Het Laatste Nieuws ligt op tafel, mijn oog valt op een stuk van showbizzreporter Mark Coenegracht.

Ik vraag me luidop af of hij het nog altijd leuk zou vinden, over lokale beroemdheden schrijven. Elke Neuville beweert van wel.

"Je ziet aan Coenegracht dat hij plezier beleeft aan zijn job. Dat bevalt me wel aan hem. Wat je ook doet, je moet het gráág doen." Lap. Een waarheid, en we zijn nog niet eens begonnen. We bestellen cappuccino's en stukjes appelcake en gaan gauw over tot de orde van de dag. Dames en heren: de tien waarheden van Elke Neuville.

De Beste Schoenen Zijn Geen Schoenen

"Het heeft me al veel schrammen, brandwonden en wespensteken opgeleverd, maar ik loop het liefst op blote voeten. Mijn oma had dat ook. Zelfs in het rusthuis bleven haar kousen en schoenen in de kast. Iedereen vond dat grappig, terwijl het voor mij de normaalste zaak van de wereld was."

De afkeer van schoeisel blijkt weinig te maken te hebben met een spirituele behoefte aan contact met de aarde. Wel met een lichte vorm van rebellie tegen onze hang naar orde en perfectie. "Alles moet altijd zo mooi en zo proper en zo af zijn. Op blote voeten rondlopen is voor mij een manier om daar tegenin te gaan. Een kleine daad van verzet tegen de burgerlijke moraal." (lacht)

"Op Vitaya is er een realityprogramma waarin ze bij mensen thuis gaan 'oprommelen'. Het woord alleen al. Ik vraag me op het einde van zo'n programma altijd af: gaan die mensen nu zoveel gelukkiger worden omdat hun Tupperware-potjes volgens grootte gerangschikt zijn? In mijn ouderlijke woning hangen na 25 jaar nog altijd overal peertjes in plaats van echte lampen. Ik vind dat een heerlijke vorm van imperfectie."

In 'Hate It Here' zingt Wilco-zanger Jeff Tweedy: "Keeping things clean doesn't change anything". Het nummer beschrijft hoe Tweedy na een relatiebreuk zijn leven weer een beetje op orde probeert te krijgen, maar zich toch miserabel blijft voelen. "I do the dishes, I mow the lawn. I take out the trash, I sweep the floor. I make my bed, I change the sheets. But keeping things clean doesn't change anything."

Elke Neuville is blij dat ze in haar pleidooi voor ongeregeldheid een medestander van het kaliber van Tweedy heeft gevonden. "Wat hij zingt, geldt ook voor mij", zegt ze. "Mijn woonkamer opruimen maakt me absoluut niet gelukkiger. Ik heb me lang laten wijsmaken dat mijn onvermogen om ordelijk door het leven te gaan een groot probleem was. Maar vandaag lig ik er echt niet meer van wakker.

"In mijn huis moet je je schoenen niet uitdoen voor je binnenkomt. En mijn auto ligt vol blikjes, folders, snoepverpakkingen en andere vormen van vuiligheid. Ik hou me niet bezig met het 'optimaliseren van zijn doorverkoopwaarde'. Als hij kapot is, koop ik gewoon een andere."

Beter Laat Dan Nu

"Op het werk schurk ik zo dicht mogelijk tegen mijn deadline aan. 'Ik ben ermee bezig', zeg ik vaak. Terwijl ik in werkelijkheid iets heel anders aan het doen ben. En toch voel ik me daar niet schuldig over. Ik ben gewoon een stuk scherper als een opdracht binnen het halfuur klaar moet zijn. Ik stel mijn werk soms bewust uit omdat ik weet dat het de kwaliteit ervan ten goede komt. Pas wanneer de deadline mij in de gaten krijgt en enthousiast naar mij begint te wuiven, ben ik intellectueel en creatief op mijn best."

Ook huishoudelijke en administratieve taken krijgen ten huize Neuville niet altijd de aandacht die ze volgens haar to-dolijstjes verdienen. "Ik heb een panische angst om mijn post open te maken. Omdat ik weet: in die brieven gaat iemand mij in hoofdletters en met veel uitroeptekens melden dat ik dringend naar de bank moet, of naar het gemeentehuis. En daar heb ik een bloedhekel aan. Zodra ik het mij kan veroorloven, neem ik een inwonende secretaresse. Iemand die mijn overschrijvingen doet en me waarschuwt wanneer ik het oud papier en de vuilniszakken moet buitenzetten."

Plezier maken stelt Elke Neuville dan weer niet uit. Ze gaat gretig tekeer tegen het calvinistische arbeidsethos waar Johannes Calvijn ons in de 16de eeuw mee opzadelde. "Ken je het spreekwoord 'uitgestelde pret is dubbele pret'? Ik vind dat een belachelijk gezegde. En het is fundamenteel onwaar. Instantpret is minstens even leuk als uitgestelde pret. Het idee dat we eerst moeten lijden voor we ons mogen amuseren: ik verzet me daartegen. Plezier maken krijgt bij mij altijd voorrang.

"Ik verdoe een groot percentage van mijn tijd met onnozelheden: luieren in de zetel, op klaarlichte dag dutjes doen... Maar ik maak er mijn hoofd mee leeg, zodat ik nadien beter kan nadenken. Het heeft dus een functie. Ik las onlangs dat het verrichten van schijnbaar nutteloze activiteiten noodzakelijk is om tot grootse dingen in staat te zijn. Door op sommige momenten in licht vegetatieve toestand door het leven te gaan, ben je op andere momenten net veel creatiever. Een beter excuus voor mijn luiheid was ik nog niet tegengekomen." (lacht)

Noemen Is Niet Heten En Omgekeerd

"Ik ben de dochter van twee germanisten. Daardoor ben ik al op jonge leeftijd een taalnazi geworden. Toen ik acht was, brachten mijn ouders mij en een vriendinnetje op een dag met de auto naar het zwembad. Onderweg zei dat vriendinnetje nietsvermoedend 'Ik noem Katrien' in plaats van 'Ik heet Katrien'. Ik zakte op de achterbank in elkaar van plaatsvervangende schaamte. Ik zag mijn vader achter het stuur denken: zou ik andermans kinderen mogen slaan? (lacht)

"Mensen die taalfouten maken: ik heb de neiging om ze dom te vinden. Ik weet dat dat niet mooi is van mij, maar het is sterker dan mezelf. Ik maak mensen zelfs bang met mijn taalpurisme. Sommige vrienden doen in mijn aanwezigheid zo krampachtig hun best om geen fouten te maken, dat ze soms dingen zeggen als: 'En we heten ons plan Project X'. Schattig, natuurlijk. Maar toch vooral fout."

Ik werp op dat een taal leeft. Dat het Nederlands zich misschien maar moet aanpassen als de meeste mensen 'noemen' zeggen in plaats van 'heten'. Dat zelfs schrijfster Ann De Craemer het niet erg zou vinden, mochten we straks met z'n allen de weekend zeggen in plaats van het weekend. Elke Neuville fronst de wenkbrauwen. "Ik vrees dat dié linguïstische strekking mij toch niet snel tot haar aanhangers zal mogen rekenen."

In een vorig leven was ze een jaar lang journaliste bij Het Laatste Nieuws. Ze maakt zich sterk dat haar toenmalige eindredacteur geen enkele dt-fout uit haar teksten heeft moeten verwijderen. "Daar was ik veel te trots voor. Ik vind het altijd raar als journalisten mij een interview doorsturen en zeggen: 'Lees het maar na, maar let nog niet op de taalfouten. De eindredacteur moet er nog naar kijken.' Hallo? Ik toon aan de VRT toch ook geen reportage met de woorden: 'Kijk er maar naar, maar let nog niet op de beelden die ondersteboven staan: dat moeten we nog aanpassen'."

Alles Komt Altijd Goed

"Ik ben al een paar keer kapot geweest van liefdesverdriet. Dat ik snikkend uitriep: 'Zonder hem kan ik niet leven!' Maar dan ging er een jaar voorbij en stelde ik vast: tiens, ik voel me nu veel beter dan toen ik nog met die gast samen was.

"Je moet erop vertrouwen dat alles goed komt. Ook al is het vaak op een manier die je op voorhand niet kunt zien aankomen. Ik heb geleerd om in tijden van rampspoed de dingen enigszins te laten gebeuren. Ze moedig te ondergaan en de tijd zijn werk te laten doen. Het heeft me bijna altijd in situaties gebracht die me opnieuw blij maakten."

Van Wim Helsen leerde ze een troostende denkoefening. Als het allemaal tegenzit, stelt ze zich visueel voor wat het allerergste is dat er kan gebeuren. Telkens komt ze tot het relativerende besef dat er niet meteen gewonden dreigen te vallen. "Als je tv-programma's maakt - en zeker een dagelijks programma als Iedereen beroemd - is het worstcasescenario dat je programma niet tijdig op antenne raakt. Wel, dan moeten de mensen tijdens het strijken maar even naar een ander programma kijken. Valt nogal mee, niet?"

In april 2013 stierf haar mama. Onredelijk vroeg en totaal onverwacht. Ik vraag of haar 'alles komt altijd goed'-attitude ook toen intact is gebleven. "Als zoiets gebeurt, ben je je grip op het leven tijdelijk kwijt, natuurlijk. Je zekerheden vallen weg, alles doet pijn, je tranen vertroebelen je zicht. Het liefst van al wil je dat iemand je een trucje verklapt waarmee je het rouwproces kunt versnellen. Dat je een geheime binnenweg ontdekt naar een leven dat minder knaagt en wringt. Maar zo'n shortcut is er natuurlijk niet. Het enige wat werkt, is: niet panikeren. Je niet laten gaan, je blijven verzetten tegen gedachten als 'Nu is alles om zeep'. Ik vind het jammer dat ik een cliché gelijk moet geven, maar toch: voor het verzachten van de pijn is er alleen het verstrijken van de tijd."

Ze vertelt dat haar ouders haar een onwankelbaar vertrouwen in het leven hebben gegeven. "Als ik met wilde plannen thuiskwam, waren ze principieel enthousiast. Ze stimuleerden me om mijn ding te doen en wezen me niet op de gevaren die ik onderweg zou tegenkomen. Daardoor heb ik altijd zorgeloos kunnen doen wat ik wilde. Een groot cadeau.

"Ik heb pas op latere leeftijd ontdekt dat niet iedereen goede bedoelingen heeft. Maar dat vind ik niet erg. Ik ben liever naïef dan angstig. Bang zijn lijkt me verschrikkelijk. Angst is de oorzaak van veel ellende in de wereld. Racisme, om maar iets te noemen.

"Je kunt je kinderen opvoedkundig gezien dus beter niet te bang maken. Als je dochter pas leert fietsen, is de gedachte 'Oei, ze gaat vallen!' wellicht onvermijdelijk. Maar denk dat dan in stilte. En roep niet als een bezetene: 'PAS OP! JE GAAT VALLEN!'" (lacht)

Er Is Niets Zo Bevrijdend Als Nee Leren Zeggen

"Het moeilijkste aan nee zeggen is dat je er mensen mee ontgoochelt. Ik ben er heel slecht in. Zelfs als iemand van Luminus mij belt voor een telefonische enquête, zeg ik: 'Het spijt mij heel erg, maar het komt me nu niet zo goed uit. Zou u mij volgende week kunnen terugbellen, alstublieft?'"

Het is al gebeurd dat ze op hetzelfde moment vier afspraken met vier verschillende mensen had, zegt ze. Gewoon omdat ze tegen drie van hen niet voldoende duidelijk nee had gezegd. "Als ik tegen iemand nee moet zeggen, begin ik heel omfloerst te praten. Ik sleur er dingen bij die er totaal niks mee te maken hebben en bedenk tien excuses tegelijk. Vreselijk. Ik hoop altijd dat mensen mijn gewauwel onderbreken en barmhartig zeggen: 'Het is oké, Elke. We spreken wel een andere keer af.'

"Ondertussen heb ik geleerd dat het geen ramp is om af en toe nee te zeggen. Dat ik er geen professionele bruggen mee opblaas, dat ik er geen vrienden mee wegjaag. Ik heb het druk. Nu en dan moet ik mezelf kunnen uitschakelen. Op zulke momenten schuilt er een groot geluk in het uitspreken van het woord 'nee': de plotse rust die dan over je neerdaalt, doet deugd.

"Bij De chinezen móét ik trouwens wel nee zeggen. Als ik mensen maar een contract van zes maanden kan geven, mag ik geen woordenbrij produceren waaruit ze zouden kunnen opmaken dat ze voor de rest van hun leven bij ons kunnen blijven. Het zou ons veel geld kosten." (lacht)

De Beste Investering Is Een Herinnering

Vorig jaar vloog Elke Neuville tijdens de wereldbeker voetbal met vijftien vrienden voor een dagje naar Rio de Janeiro. Snel even België-Rusland meepikken in het Maracanã-stadion. Haar spaargeld slonk even snel als haar ecologische voetafdruk steeg, en toch heeft ze er nog nooit een seconde spijt van gehad.

"Veel mensen zouden zeggen: zo veel geld uitgeven, voor één dag in Rio, are you kidding me? Maar voor mij klopte dat helemaal. Ik geef liever bizar veel geld uit aan een geweldige ervaring dan dat ik thuis in een zetel zit waar ik zes maanden voor gespaard heb. Als ik ooit een tijdje in New York zou willen gaan wonen, wil ik dat kunnen. En er achteraf geen spijt van hebben dat ik het niet gedaan heb."

Alles Is Een Wedstrijd

Als Elke Neuville met een vriendin op reis gaat, vindt vroeg of laat gegarandeerd het volgende gesprek plaats.

Elke: "Ik ben al in vijftien landen geweest."

Vriendin: "Ik in 24."

Elke: "Mijn vijftien landen zijn verspreid over drie continenten."

Vriendin: "Ik had al twee continenten bezocht toen ik nog maar zeven was." Elke: "Ik drie continenten toen ik nog maar zes was."

Ze is buitengewoon competitief en verwacht van haar vrienden hetzelfde. "Niks zo vervelend als iemand die het niet belangrijk vindt om zich door mij te laten vernederen." (lacht)

"Zodra je met z'n tweeën bent, kun je ergens een wedstrijd van maken. Bij De chinezen deden we onlangs een parkingrodeo: met onze auto om ter snelst een parcours afleggen in de bochtige parkeergarage in ons gebouw. Ik ben zeker zes keer het parcours gaan verkennen om te weten in welke bochten ik precies moest afremmen.

"Zelfs als ik alleen ben, bedenk ik competities. Als mijn gps zegt dat ik om 8u26 mijn bestemming zal bereiken, wil ik per se al om 8u22 aankomen. Wat meestal ook lukt: ik win nogal gemakkelijk van mijn gps. Ik verlies dan wel van de politie, maar dat neem ik er graag bij." (lacht)

Echt ernstig hoeven we haar competitiedrang niet te nemen. "Ik hou er gewoon van om de dingen wat op te leuken." En toch: als ze ergens niet de beste in kan zijn, begint ze er liever niet aan. "Toen ik nog bij Woestijnvis werkte, besefte ik al vroeg: hier loopt zoveel talent rond, ik ga hier nooit de beste regisseur worden. Wel, dan stop ik ook met dat na te streven. En ga ik gewoon op zoek naar iets waarin ik beter kan zijn dan de rest. Desnoods bedenk ik wel een nieuwe discipline waarin ik de anderen kan overklassen."

Nutteloze Feiten Zijn Wel Degelijk Nuttig

"Ik verzamel dwangmatig onnozele weetjes. Ze zijn veel nuttiger dan iedereen denkt. Je kunt er bijvoorbeeld een quiz mee winnen. Of er een stilvallend gesprek nieuw leven mee inblazen."

Ons gesprek valt niet stil en toch vraagt ze met pretlichtjes in de ogen: "Weet jij waar het woord nylonkous vandaan komt? Nee? Het Amerikaanse bedrijf dat de kous had uitgevonden, had de grootste moeite om er een geschikte naam voor te bedenken. Ze konden het ding niet vernoemen naar de materialen waaruit het vervaardigd was, want dat zou namen als hexaandiaminekous of dicarbonzuurkous hebben opgeleverd. De top van het bedrijf had zich al suf vergaderd, maar kwam er niet uit. Op de zoveelste meeting in New York werd besloten: bon, we zien elkaar over drie weken terug in Londen en daar móéten we een goede naam vinden. Iemand schreef in zijn agenda: New York-London. Maar dan afgekort en in hoofdletters: NY-LON. Ze hadden hun naam gevonden en zijn nooit meer naar Londen gegaan. Het is wellicht een urban legend, maar dan nog is het heerlijk om zoiets te weten, toch?"

Een paar dagen later krijg ik een sms'je. "Dag Stef, waarom rimpelen onze vingers wanneer we lang in het water zitten? Grip! Als we vroeger in een rivier vielen, konden we ons met onze geribbelde vingers makkelijker vastklampen aan de oever. Alsjeblieft." Ik bedank haar met een weetje over een onehitwonder. "Dag Elke, welke groep had in 1986 een hit met 'Shouldn't Have to Be Like That'? Fra Lippo Lippi! En uit welk land kwam Fra Lippo Lippi? Noorwegen! Graag gedaan."

Weetjes ruilen: het is ook een vorm van handel drijven.

Je Voicemail Afschaffen Maakt Het Leven Aangenamer

"Door nog onopgehelderde omstandigheden kan ik de berichten op mijn voicemail al een jaar niet meer beluisteren. Toch zijn er mensen die af en toe nog een bericht inspreken. Heel even denk ik dan: oei, ik kan dat nu niet beluisteren, wat als het belangrijk is? Maar meteen daarna zeg ik tegen mezelf: 'Kom, kom. Er zal vast niemand hebben ingesproken: 'Elke, er ligt in mijn huis 10.000 euro voor je klaar en je moet die nú komen afhalen.'

"Sinds mijn voicemail kapot is, heb ik veel minder stress. Het zinnetje 'U hebt 26 nieuwe berichten': ik werd daar gek van. Als mijn voicemail om miraculeuze redenen opnieuw zou beginnen werken, verander ik meteen mijn intro. 'Ik ben even niet bereikbaar. Spreek vooral geen boodschap in, want ik luister er toch niet naar.'"

Ik vertel haar dat sommige bedrijven hun werknemers contractueel het recht geven om gedurende bepaalde uren van de dag onbereikbaar te zijn. Dat steeds meer mensen een digitale detox inlassen: een maand lang niet facebooken, twitteren of snapchatten om even op adem te komen. En dat dat alleen maar kan betekenen dat we in deze hypergeconnecteerde tijden de status van opgejaagd wild hebben.

"Absoluut", zegt ze. "Als je tegenwoordig een mail niet meteen beantwoordt, krijg je binnen het uur een telefoontje met de vraag: heb je mijn mail al gelezen? Je moet echt je grenzen stellen qua bereikbaarheid. Op vrijdagavond verdwijn ik van de radar. En ik duik pas op maandagochtend weer op. Anders heb ik nooit rust."

Niet Elke Songtekst Gaat Over Jezelf

"Ik heb nog niet zo heel lang door dat songteksten niet altijd over mijn eigen leven gaan", zegt ze lachend. "Ik heb vaak gedacht: waw, wat die Michael Stipe zingt, ik heb dat ook! Het is net alsof die gast in mijn hoofd is gekropen!"

Toen ik zestien was, heb ik zelfs op het punt gestaan om artiesten te mailen. "You really understand me, E from Eels. Can we please become friends?"(lacht)

"Ik heb ook een periode gehad waarin ik fragmenten van songteksten naar mijn vriendinnen stuurde. Waarschijnlijk om hen te attenderen op mijn allerdiepste gevoelens van het moment. Ik ben daar al lang mee gestopt, maar ik ken volwassen mensen die nog altijd via lyrics communiceren. Die op Facebook dingen posten als: 'Nobody said it was easy. No one ever said it would be this hard.' En die dan reacties krijgen als: 'That is sooo true.'

"Ik luister nog altijd graag naar songteksten, hoor. Maar ik kan ze ondertussen loskoppelen van mezelf. Met het ouder worden ben ik gaan inzien dat we in ons leven allemaal min of meer hetzelfde meemaken. Dat het de manier is waarop we met die gebeurtenissen omgaan, die het verschil maakt."

De cappuccino's en de stukjes appelcake zijn op. Het is bijna middag, De chinezen roepen. Bij het afscheid zegt Elke: "Ik durf te wedden dat jij mijn nylonverhaal nog deze week aan iemand gaat doorvertellen. En niet één van de vele existentiële inzichten die ik je vandaag heb gegeven. Ach, misschien ben ik gewoon beter in boeiende tussendoortjes dan in grote levenstheorieën."

Volgende week: De 10 Waarheden van Jens Mortier.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234