Zaterdag 19/10/2019

'Je moet wat meer tekenen, Xavier'

'Soms zie ik een tekening van jou in de krant en denk ik: ik zou zo simpel willen tekenen als Xavier.' Als Xavier Truant (28) - een overzicht van zijn werk is nu in Bredene te zien - voor het eerst zijn grote voorbeeld Ever Meulen (70) ontmoet, krijgt hij na de lof ook kritiek.

Xavier Truant was meteen enthousiast. "Op bezoek bij Ever Meulen?", zei hij aan de telefoon. "Heel graag. Ik was al lang van plan om eens naar Brussel te rijden en gewoon bij hem aan te bellen. Ik wil hem ontmoeten, zijn atelier bezoeken, vragen stellen. Nu heb ik tenminste een excuus."

Ever Meulen is een gastvrije, gulle man: "Xavier Truant? Af en toe knip ik een tekening van hem uit de krant. Kom maar af."

Zwierige lijnen is de titel van Truants nieuwste expo, nog tot midden juni in Bredene te bekijken. De jonge tekenaar toont er illustraties die eerder in deze krant verschenen, opdrachten voor boeken en magazines, vrij werk.

Op de vernissage zei de lokale schepen van Cultuur: "Het werk van Xavier wordt vooral gekenmerkt door een strakke lijnvoering, helderheid en een onmiskenbaar gevoel voor detail. Die combinatie vervlochten met een liefde voor architectuur en design zorgt ervoor dat hij veelal wordt gelinkt aan tekenaars als Ever Meulen en Joost Swarte."

De faam van Ever Meulen is onmogelijk in één zin te vatten. Hij was dertig jaar huistekenaar van Humo, is bekend tot in de VS (hij werkte voor Playboy, The New Yorker en Raw van Art Spiegelman) en werd in 2013 met de Henry Van de Velde Award gelauwerd voor zijn hele loopbaan, "van platenhoezen over postzegels tot tapijten".

Simpel en sexy

"De laatste tijd ben ik een beetje stilgevallen", zegt hij. "Ik heb zowat alles getekend wat ik wou tekenen, kasten en schuiven zitten vol. Ik maak nu vooral modellen op schaal of ik sleutel aan mijn oldtimer, waardoor ik me meer knutselaar dan kunstenaar voel. Ik ben er niet rijk van geworden, maar ik klaag niet: ik heb mijn hele leven kunnen doen wat ik wilde doen. Wat wil je nog meer?" Ook al verschillen ze in leeftijd, Truant en Meulen hebben veel gemeen: de bril, het naakte hoofd, de humor, de liefde voor de Klare Lijn. De roots ook: Truant woont nog steeds in zijn geboorteplaats Poperinge, Meulen wisselde jaren geleden West-Vlaanderen voor Brussel in.

"Miljaar, dat ziet er een goede stoel uit", zegt Truant als hij Meulens atelier binnenkomt. "Ik zou eigenlijk ook eens een nieuwe moeten kopen. Ik heb last van nekpijn."

"Voor een tekenaar is een comfortabele stoel cruciaal", zegt Meulen. "We zitten uren aan een stuk over een blad gebogen, we staan zelden recht. Tekenen is geen sport en stilaan ben ik zo stijf als een stok. Ook daarom werk ik nu op groot formaat en in 3D: ik heb actie nodig."

Twee uur lang zullen dialect en standaardtaal als zachte golfjes tegen elkaar klotsen.

Xavier Truant: "Ik krijg vaak de vraag of ik door jou werd opgeleid en dan antwoord ik telkens met dezelfde anekdote: ooit legde ik een heel slecht ingangsexamen bij jou af. Herinner je je dat nog?" Ever Meulen: "Oei, sorry! Maar dat weet ik niet meer."

Truant: "Aan Sint-Lucas in Gent, een jaar of tien geleden. Jij zat links aan de jurytafel, ik weet het nog goed. Ik tekende van jongs af en wou per se het kunstonderwijs in. Maar het begon met een catastrofe: mijn graffiticomposities werden zonder pardon van tafel geveegd."

Meulen: "Grafifticomposities? Daar heb ik een hekel aan. Ik hou van architectuur en als ik in de stad een mooi gebouw zie, is het altijd met graffiti beklad. Het verwondert me dan ook niet dat ik je destijds weer naar huis heb gestuurd."

Truant: "Ik koester geen rancune. Ik zou mezelf er toen ook niet hebben doorgelaten, denk ik. Een jaar later heb ik het opnieuw geprobeerd, aan het KASK, en toen is het wel gelukt. Al moet ik zeggen dat mijn stijl vooral na mijn studie in de richting is geëvolueerd waarin ik nu werk. Via Jan Van Der Veken kwam ik bij jouw werk terecht: ik wist direct dat dit het was."

Meulen: "Je viel me al snel op. Toen ik voor het eerst een tekening van jou in de krant zag, dacht ik: zo simpel wil ook kunnen tekenen."

Truant: "Wauw. Merci."

Meulen: "Je werk heeft iets aantrekkelijks. Simpel, maar sexy. Grappig soms. En het is herkenbaar. Hoe je speelt met architectuur en andere elementen, hoe je een tekening opbouwt: daar herken ik veel van mezelf in. Ik hou ook van dingen die goed in elkaar steken. We zitten zowat op dezelfde tak van de stamboom. Maar voor je begint te zweven: je hebt nog niet voldoende getekend."

Truant: "Hoe bedoel je?"

Meulen: "Je personages zijn soms te slapjes. Je anatomische kennis staat nog niet op punt, laten we zeggen. Niet dat je realistisch moet gaan tekenen, nee, dat doen anderen wel. Maar je moet wel goed kijken naar de dingen om ze dan op een eigen manier op papier krijgen, dat is zeer belangrijk. Je tekent meer wat je weet dan wat je rondom je ziet, dat voel ik in je vormgeving en stilering. Veel jonge illustratoren zijn vooral met computerprogramma's bezig. Ze tekenen te weinig."

Truant: "Als kind was ik in de bakkerij van mijn ouders nochtans constant aan het tekenen. Ik zette me tussen de oude omaatjes die aan hun koffe zaten te slurpen en maakte een hele dag door schetsen."

Meulen: "Van die omaatjes?"

Truant: "Nee, van de auto's voor de deur. En van mijn Matchbox-wagentjes. De rally van Ieper passeerde elk jaar in onze straat. Het lawaai, de snelheid, de kick: het fascineerde me enorm." Meulen: "Dat hoor ik graag. Auto's tekenen maakt een mens gelukkig (lacht). Maar wat ik nog wilde zeggen: je hebt duidelijk goed naar mijn werk gekeken. Dat streelt mijn ego, maar het mag je niet beletten om naar andere grafische oplossingen te zoeken."

Ambacht

De radio in het atelier braakt de mooiste liedjes uit. Joni Mitchell, Jimi Hendrix, CCR. Rock-'n-roll is in de stad.

Truant: "Tijdens dat rampzalige ingangsexamen vroeg je me: 'Gent: ben je wel zeker dat je dat ziet zitten? Voor een jongen uit Poperinge is het een grote stap.'"

Meulen: "Sorry again! Dat was een ongepast grapje, Xavier. Wellicht was het een referentie naar mijn eigen jeugd. Ik kom zelf uit Kuurne, een dorpje in de provincie. Gent en nadien Brussel: dat was voor mij één grote ontdekkingsreis. Ik keek er mijn ogen uit."

Truant: "Raad je me een stadsomgeving aan?"

Meulen: "Met de huidige communicatiemiddelen zou ik zeggen: blijf waar je je goed voelt. De stad heeft me zeker geïnspireerd, maar dankzij het internet zit je niet meer zo geïsoleerd als vroeger. Je kunt tegenwoordig zelfs al faxen. (lacht) Teken jij met de computer?"

Truant: "Ik maak mijn originelen in potlood en kleur ze nadien met de computer in. Zeker als het voor de krant is, dan moet het snel gaan. Als ik meer tijd heb, gebruik ik acrylverf. Hoe deed jij dat vroeger?"

Meulen: "Ha, nu komt het! (Hij haalt een doos van Agfa-Gevaert uit de kast) Een restje Normacolor, dure kleurvelletjes. Je legt ze op je tekening, snijdt het kleurvlak uit en wrijft het voorzichtig over de lineaire inkttekening. Uren aan een stuk was ik daarmee bezig. Ik vond het heerlijk om te doen, en lekker traag."

Truant: "Ooit al van Photoshop gehoord?"

Meulen: "Ai, dat zijn moderne uitvindingen. Ik ben in het verleden blijven hangen. Dat is ook een van de redenen waarom ik met lesgeven ben gestopt: mijn studenten konden veel beter met de computer om dan ik. Scannen en shoppen: ik doe dat niet graag. Ik hou van papier en waterverfjes. Tekenen is een ambacht, jonge vriend."

Truant: "Hoe stelde je je voor toen je nog niet bekend was? Ik moet me vaak verantwoorden en uitleggen dat ik geen cartoons maak. Gelukkig kan ik op mijn gsm direct mijn site tonen."

Meulen: "Dat heb ik ook dikwijls meegemaakt. Voor het gemak zei ik dat ik tekeningen voor de krant of voor een magazine maakte. Veel mensen begrepen niet hoe je daar kunt van leven."

Truant: "Heb je altijd geweten dat je tekenaar wou worden?"

Meulen: "Ja. Als kind zat ik uren aan een stuk aan de keukentafel te tekenen. Ik verslond de strips van Kuifje en Michel Vaillant, en aapte die na. Ik wou striptekenaar worden, al begrepen mijn ouders het in het begin niet zo goed. 'Tekenaar?', vroegen ze. 'Textielontwerper, bedoel je?' Waarop ik moest uitleggen dat er ook nog een ander soort tekenen bestond. Hoe ging het bij jou?"

Truant: "Mijn vader is plots gestorven, op zijn vijftigste. Twee weken voor zijn dood vroeg hij me wat ik met mijn leven wou aanvangen. 'Iets met tekenen', zei ik, ook al was ik het in die periode aan het verwaarlozen. Ik was een puber, ik skatete meer dan ik tekende. Maar ik zag een soort opluchting in mijn vaders ogen waardoor ik weer goesting kreeg. Dat moment zal ik nooit vergeten."

Meulen: "Mijn vader heeft ooit gezegd, toen ik al jaren voor Humo werkte: 'Moa vint toch! Straks word je nog bekend in Kuurne.'"

Truant: "Wat doe je als het tekenen niet lukt? Meestal spring ik op de fiets, dan komt de inspiratie vanzelf."

Meulen: "Het zal je misschien verbazen, maar op zulke momenten trek ik mijn beste kleren aan. Kostuum, propere schoenen: op slag voel ik me een andere man met nieuwe ideeën."

Truant: "Mijn gelukkigste momenten als tekenaar beleef ik midden in de nacht. Jazzmuziek, het licht van mijn bureaulamp, opperste concentratie... Heb jij dat ook?"

Meulen: "Zeker. Ik moest wel 's nachts tekenen, want ik had altijd deadlines te halen. Ik werkte soms de hele nacht door en dan 's ochtends gauw met de tekening naar de drukker. De nachtradio, het leven rond je dat stilvalt: ik geraakte in een soort trance, weg van de wereld. Tegenwoordig is het anders. Ik ben 70, na Thuis val ik in slaap."

Truant: "Heb je je tijdens het beoefenen van je job ooit eenzaam gevoeld? Mensen onderschatten hoeveel uren je alleen aan je tekentafel doorbrengt."

Meulen: "Ik ben blij dat jullie hier vandaag zijn. Zo kan ik nog eens tegen iemand praten. (Hij ziet ons lachen) Nee serieus, het is waar. Het is een eenzaam beroep."

Goed pensioen

Koken is vandaag door de vrouw van de tekenaar gebeurd: een experiment met pasta, vis, spinazie en brandnetels.

"Viviane is creatiever dan wij allemaal samen", zegt Ever Meulen. "En ze heeft nog een goed pensioen ook. (lacht)"

Tijdens het eten vertelt Truant over zijn bijberoep, naast het tekenen. Op kalme dagen brengt hij in Poperinge verfpotten aan de man. Als de krant dan toch belt met een opdracht, rijdt hij naar huis, gaat hij aan de tekentafel zitten en verdwijnt hij weer in zijn verbeelding.

"Heb je nog een laatste tip?", vraagt hij.

Ever Meulen veegt zijn mondhoeken schoon en zegt: "Het zijn moeilijke tijden voor tekenaars: de papieren pers blijft maar achteruitgaan, het geld is overal op... Luc Tuymans en Michaël Borremans: dat zijn vandaag de grote namen en de voorbeelden op de kunstschool. Voor tekenaars in de pers en de grafische sector is er geen budget meer. Maar als je echt overtuigd bent, moet je voortdoen. Blijf tekenen en zorg dat je werk evolueert, alleen op die manier kan het lukken. Het komt er op aan om zo relevant mogelijke tekeningen te maken, om te blijven verrassen. En trouwens: met een naam als de jouwe moet je richting Parijs, zo snel mogelijk."

De expo Zwierige lijnen van Xavier Truant is nog tot 12 juni te bekijken in cultuurcentrum Staf Versluys in Bredene. www.xaviertruant.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234