Dinsdag 22/09/2020

Allergie

"Je moet kinderen blootstellen aan een minimale dosis vuiligheid"

Beeld BSIP

Cijfers van het Riziv tonen hoe het gebruik van terugbetaalde allergiemedicijnen in twaalf jaar tijd bijna verdubbeld is. Experts schrikken er niet van. "Zeker bij kinderen is het problematisch. Die moet je blootstellen aan een minimale dosis vuiligheid."

De kans is reëel dat ook u een van de vele honderdduizenden mensen in ons land bent die de zomer niet doorkomen zonder stapels zakdoeken, oogdruppels of neussprays. Zeker 3,5 miljoen Belgen hebben last van een allergie, dat is één op de drie. 

Bij kinderen ligt dat cijfer nog hoger.  "Zeker 35 tot 40 procent is allergisch", zegt professor Bart Lambrecht (Vlaams Instituut voor Biotechnologie en UZ Gent), die zelf baanbrekend onderzoek doet naar allergieën. "Een klasje met 25 kleuters? Doe daar een huidtest en je haalt er zeker tien positieve uit. Hallucinant is dat. Er zijn voorspellingen dat op termijn iedereen allergisch wordt. Onlangs hebben wij op onze biotechdag enkele honderden mensen getest. Daar kwamen we ook uit op 'één op de vier', en dat waren allemaal volwassenen."

Nieuwe cijfers van het Riziv bevestigen dat. In 2005 betaalden zij bijna 108 miljoen dagdosissen terug van medicijnen die gebruikt worden tegen allergie. Voor 2017 hebben ze enkel gegevens over de eerste elf maanden, maar in die periode zijn al ongeveer 204 miljoen dosissen terugbetaald. Dat is een stijging van bijna 88 procent. Zet de trend zich ook nog die laatste maand door, dan is dat meer dan een verdubbeling. Ook de niet-terugbetaalde sprays, tabletten en neusdruppels zijn steeds populairder. Online apotheek Viata zag zijn verkoop van anti-allergische medicatie de afgelopen drie jaar jaarlijks met ongeveer 30 procent stijgen. 

Pest of allergie

Voor een verklaring wordt meestal verwezen naar de 'hygiënehypothese'. We zijn 'te proper op onszelf': onze woningen zijn kraaknet, alle voedsel is steriel en we nemen dagelijks een douche. Ons afweersysteem weet niet meer precies wat gevaarlijk is en wat niet. Daarom begint het te reageren op onschadelijke stoffen zoals berkenpollen of huisstofmijt. 

"Bij kinderen is dat zo mogelijk nog erger", zegt Lambrecht. "Speelgoed dat op de grond is gevallen? Dat mogen ze dan ab-so-luut niet meer in hun mond stoppen. Toch niet voordat het eerst is ontsmet. Of kinderen krijgen hypoallergene melk 'uit voorzorg'. Doe normaal, denk ik dan."

Daarnaast worden we ook gewoon meer blootgesteld aan allergenen. Door de opwarming van de aarde duurt het pollenseizoen langer en vliegen er ook meer pollen rond. En omdat we onze huizen beter isoleren, kan de huisstofmijt beter gedijen. 

"Let wel, die goede hygiëne heeft ook voordelen", benadrukt professor Philippe Gevaert (UZ Gent). "De kindersterfte is teruggedrongen, net omdat er proper drinkwater is en omdat er minder infectieziekten zoals diarree of difterie voorkomen. Het nadeel is dat we met meer allergieën kampen. Maar als je moet kiezen tussen een allergie of de cholera en de pest, dan weet je het wel."

Een laatste element dat invloed heeft op die extra loopneuzen is de luchtvervuiling. Lambrecht: "Fijnstofpartikels of dieselpartikels kunnen ervoor zorgen dat je begint te reageren op pollen of huisstofmijt. Die maken ons afweersysteem wijs dat zo'n boompol gevaarlijk is. Met alle gevolgen van dien."

Ook valt het voor dat de ene allergie de andere triggert. "Kruisallergieën noemen we dat", zegt Lambrecht. "Iemand wordt bijvoorbeeld gebeten door een teek en raakt daar allergisch aan. Maar misschien was die persoon net ook op dat moment rauw vlees aan het eten, en reageert hij daar in de toekomst ook op. Die tekenbeet zet alles in gang."

Tsunami

De voorbije eeuw waren er drie grote 'allergiegolven'. De eerste rond 1900, toen de eerste gevallen van hooikoorts opdoken. "Vroeger bestond dat niet", zegt Lambrecht. "Hoogstwaarschijnlijk is dat ontstaan omdat we industrieel  zijn gaan leven: een scheiding van riool-en drinkwater, een andere landbouw, meer aanleg van gras..." 

Na de Tweede Wereldoorlog kwam er een astma-epidemie. "We vermoeden dat daar het gebruik van antibiotica, vaccinaties en verminderde lichaamsbeweging voor iets tussen zit", zegt de VIB-expert. "Wat daarom niet betekent dat we geen antibiotica of vaccins meer moeten gebruiken natuurlijk. We mogen niet vergeten dat die middelen ons tegen levensbedreigende ziektes beschermen."

De laatste golf kwam er begin jaren 90, toen opeens steeds meer mensen slecht begonnen te reageren op lactose, noten of eieren. "Het aantal voedselallergieën is sindsdien zowat verdrievoudigd. Helemaal onschuldig is dat bovendien niet. Een notenallergie bijvoorbeeld, kan levensbedreigend zijn."

Het slechte nieuws is dat die golven stilaan een gigantische tsunami worden. "Het is niet zo dat je rond 1900 opeens een opstoot van hooikoorts had en het daarna weer is gaan liggen", legt Lambrecht uit. "Nee, het neemt allemaal toe, nog steeds."

Schoenbeschermers

Dat omkeren is niet eenvoudig. "Maar ook niet onmogelijk", zegt Gevaert. "We moeten ons, zeker op jonge leeftijd, meer blootstellen aan allergenen. Laat kinderen gerust maar wat vuil worden, breng ze in contact met huisdieren en geef ze verse koeienmelk. Ouders die zelf met allerlei allergieën kampen, hebben de neiging om hun kroost daartegen te beschermen. Door ze hypoallergene melk te geven, nootjes te vermijden... Dat is verkeerd. Kinderen die niet allergisch zijn moet je die dingen net wél geven."

Lambrecht is het met hem eens. "Een kind moet je blootstellen aan een minimale dosis vuiligheid. In sommige crèches moeten ouders net zoals chirurgen schoenbeschermers aandoen als ze hun kind willen ophalen. Zoiets is er zwaar over."

Inmiddels hebben verschillende onderzoeksteams en firma's zich gestort op het grote allergieprobleem. "Een voedingsfirma bijvoorbeeld is op dit moment bezig aan een melk voor kinderen vanaf 1 jaar dat minder gepasteuriseerd is", zegt Lambrecht. "Kijk, ik ben zelf groot geworden op verse koeienmelk. En nee, ik heb geen allergieën."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234