Zondag 16/05/2021

reportage

"Je kunt de wereld niet veranderen met bloemetjes"

null Beeld

Staat Frankrijk aan de vooravond van een nieuwe Mei '68? Op de Place de la République in Parijs verzamelen misnoegde studenten en arbeiders zich sinds 31 maart elke nacht in de hoop de wereld te veranderen. "We willen geen macht, we willen controle."

"Een revolutie gaat altijd met geweld gepaard. Je kunt de wereld niet veranderen met bloemetjes", zegt een spreker op de Place de la République in Parijs, sinds 31 maart elke avond bezet door de linkse activisten van Nuit Debout. 'Mei '68' is op het plaveisel gekalkt, verwijzend naar de legendarische opstand van studenten en arbeiders.

'Staat Frankrijk aan de vooravond van een nieuwe Mei '68?', vroeg de krant Le Parisien zich af. In mei 2016 demonstreren de studenten en staken de arbeiders, net als toen. In de Franse media wordt druk gedebatteerd over de betekenis van Nuit Debout ('de hele nacht op').

Volgens sommigen zal de beweging aan haar eigen vaagheid ten onder gaan. Je kunt de wereld niet veranderen zonder programma, zonder leiders, zonder zelfs de wil om de macht te verwerven. Anderen zien Nuit Debout juist als een interessante poging een zieltogend links nieuw leven in te blazen.

Tergend langzaam lopen acht mensen over de Place de la République, met de nadrukkelijke motoriek van mimespelers. "We willen laten zien dat het leven heel aangenaam is als het langzaam geleefd wordt", zegt een van de wandelaars.

Een koor zingt 'De Internationale' voor een tent waar activisten tegen de 'apartheidspolitiek' van Israël ageren. Daarnaast discussiëren studenten van de topopleiding École Normale Supérieure - de oude school van Jean-Paul Sartre - over een algemene staking.

null Beeld

Finkielkraut verwijderd

Verderop is de 'algemene vergadering'. Iedereen mag er voorstellen doen. "Laten we alleen belasting betalen voor doelen waarmee we het eens zijn", oppert een vrouw. "Waarom stuurt Frankrijk soldaten naar Afrika en intervenieert het niet in Palestina?", vraagt een Algerijnse jongen zich af. Alle opvattingen zijn welkom, zegt de voorzitter, mits ze niet seksistisch, racistisch, homofoob of transfoob zijn. Dat luistert vrij nauw: de filosoof Alain Finkielkraut, kritisch over islam en immigratie, werd van het plein verwijderd.

Het is niet eenvoudig in te zien hoe deze bonte kermis de wereld moet veranderen. "Zo praat de generatie van mijn ouders", zegt Julie (31), lerares. "Wij willen geen macht. We willen controle. Als politici iets voorstellen, zoals nu de arbeidswet, willen we nee kunnen zeggen, bijvoorbeeld in een referendum."

Wie op een conventionele manier naar Nuit Debout kijkt, miskent de betekenis van de beweging, vindt ook de politicoloog Thomas Guénolé. Nuit Debout is ontstaan omdat links Frankrijk is ingestort. Omdat de socialisten onder president Hollande een draai naar het sociaal-liberalisme hebben gemaakt, dragen zij niet langer de hoop op maatschappelijke veranderingen. In die leegte kan Nuit Debout ontstaan, aldus Guénolé in Le Parisien: 'Net als in mei 1968 zien we een terugkeer van de politisering en het militantisme bij jongeren. Nuit Debout blaast het linkse bewustzijn bij jongeren nieuw leven in."

Nuit Debout spreekt de passies aan, appelleert aan een links levensgevoel. Pas in tweede instantie volgt de vorming van een partij met een programma, een leider, concrete ideeën. Zo is het ook in Spanje gegaan: uit de indignados kwam Podemos voort.

"Uiteindelijk moet je naar macht streven", zegt Daniel Lartichaux op République. "Hoewel het belangrijk is een beweging van burgers te krijgen. De staat kan alleen een vuist maken tegen de macht van het geld als hij door de samenleving wordt gesteund."

De liberale consensus na de val van de Muur is voorbij. De onvrede over 'de macht van het geld' is duidelijk groeiende. "Mei 2016 zal uitmonden in een duurzame terugkeer van de sociale kwestie", voorspelt politicoloog Guénolé. Maar in hoeverre zal links daarvan profiteren? Kunnen de intellectuelen van Nuit Debout de lager opgeleiden - die in Frankrijk nog gewoon arbeiders heten - bereiken? Die stemmen in Frankrijk vaak op Marine Le Pen, zoals ze in de VS gecharmeerd zijn door Donald Trump. Le Pen combineert haar kritiek op globalisering en liberalisering met harde standpunten over immigratie.

Die zijn bij Nuit Debout taboe. "Zet niet de moslims uit", staat op een busje dat op République geparkeerd staat. "Zet uw eigen vooroordelen uit."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234