Maandag 22/07/2019

Standpunt

Je kan het altijd proberen, maar de zaak-Julie Van Espen valt niet uit te leggen

Beeld rv

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Het zal deze zomer 23 jaar geleden zijn dat de ontvoerde kinderen Laetitia Delhez en Sabine Dardenne in de kelder van ene Marc Dutroux werden ontdekt. Toen de gruwelijke contouren van de ‘zaak-Dutroux’ aan het licht kwamen, ging er een schokgolf door het land. Dat politie en gerecht zovele kansen hadden gemist om de levens van kinderen te redden uit de handen van een moorddadige psychopaat, wees op een ernstig bestuurlijk falen.

Het ging niet van harte en alles kan altijd beter, maar de Belgische politiediensten lieten zich uiteindelijk hervormen tot een efficiënter en performanter geheel. Dat de gruwelijke moord op Julie Van Espen zo snel na haar onrustwekkende verdwijning is opgehelderd, is wellicht mede de vrucht van die hervorming.

Het is duidelijk dat uit deze al te pijnlijke moordzaak ook meer sombere lessen te trekken zijn over de stand van het land. In tegenstelling tot politie en rijkswacht zag de magistratuur veel minder de urgentie om de werking aan te passen aan de nieuwe tijden. Er veranderde wel wat, en een jongere generatie rechters getuigt van een opener geest, maar in het algemeen bleef de roep om te moderniseren toch grotendeels onbeantwoord.

Onafhankelijkheid van het gerecht is een hoog goed in een rechtsstaat. Maar onafhankelijkheid zonder verantwoordelijkheid durft al eens neigen naar eigengereidheid.

Kansen gemist

Je kan het altijd proberen, maar het valt niet uit te leggen dat in een kristalheldere verkrachtingszaak een recidive veroordeelde twee jaar na zijn vonnis nog altijd vrij rondloopt omdat nog geen tijd gevonden is voor de beroepsprocedure.

Geldgebrek speelt daar allicht een rol in. Maar, zoals de Hoge Raad voor Justitie al eerder aanstipte, in Antwerpen zijn ook kansen gemist om efficiënter te werken. Die gedeelde verantwoordelijkheid van de bevoegde minister en de magistratuur had erkend kunnen worden. Alweer bleek het moeilijker om sorry te zeggen dan om de paraplu haastig open te trekken. Het resultaat is een deerniswekkend schouwspel.

En dat is nog maar de helft van het verhaal. Zelfs als de huidige verdachte in de cel had gezeten, kunnen we niet met een gerust hart stellen dat hij niet later weer zijn slag zou geslagen hebben.

Er is een gigantisch probleem met ons gevangeniswezen. Detentie helpt om de samenleving tijdelijk te beschermen tegen een veroordeeld individu. Maar detentie helpt al te vaak niet om dat individu weer klaar te stomen voor herintegratie in de samenleving. Soms veeleer integendeel. Dat geldt voor geradicaliseerde terreurveroordeelden, het geldt voor seksuele geweldenaars en het geldt voor zovele groepen gedetineerden. Het is geen nieuw, maar wel een verontrustend inzicht.

Elke veroordeelde van een ernstig misdrijf levenslang de nor in draaien, is geen goed plan. Het wordt tijd dat samenleving en politiek met een idee komen hoe het dan wel moet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden