Woensdag 23/06/2021

Jazz Middelheim

Jazz Middelheim dag twee: swingen met Brexiteers

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Ook de tweede dag van Jazz Middelheim begon met een zomerzon, zij het eentje van het waterige type. Op de affiche: vreemde vogels en avonturiers die de jazz als vertrekpunt kozen in plaats van als bestemming.

Zoals Portico Quartet (★★★☆☆) bijvoorbeeld, een stelletje blitse Britten, dat ooit begon als alternatief jazzbandje, vervolgens de elektronicatoer op ging en op die manier fans van James Blake verleidde, om heden ten dage weer doodleuk voor de jazzformule te kiezen.

De jongens serveerden meteen composities uit het op 25 augustus te verschijnenen Art in the Age of Automation. 'Endless' stoelde op een zacht zwalpende groove en had een loom meanderende sax als troef. 'Current History' koos voor een krachtige, trage beat en een geïnspireerde semi-akoestische aanpak. Zo spoelde de song aan in troostend gezoem, als een langzaam opdoemende alcoholroes waarbij het venijn 'm in de staart zit. Nu ja, het kan ook dat ene glas Achouffe zijn geweest dat aangenaam door ons hoofd bleef klotsen.

Hardcore-jazzliefhebbers vonden Portico in Antwerpen wellicht iets te rechttoe-rechtaan spelen. Of ze stoorden zich misschien aan het gratuite gestoei met klankeffecten? Tja, zijn leden zijn nu eenmaal van een generatie die het potentieel van ambient maximaal heeft leren benutten. Wij lieten ons volgaarne bedwelmen door Portico's zorgvuldig gecreëerde weefwerk van hypnotiserende texturen. Daarbij hoorde ook de oriëntaals galmende steeldrum-achtige sound van de hang, een metalig percussie-instrument dat volgens hardleerse foodies op twee aan elkaar gelaste wokpannen lijkt.

Portico Quartet op Jazz Middelheim Beeld Wouter Van Vooren
Portico Quartet op Jazz MiddelheimBeeld Wouter Van Vooren

Ook nieuw was 'Spinner', een hortende groove met een puntige contrabas die zo van een Mo' Wax-vinyl uit 1995 leek geplukt. Een onsje cheesy triphop slofte door de tent en wij verwonderden ons over hoe achteloos de leperds van Portico wegkomen met een genre dat eigenlijk het best aardt op een receptie in een hippe kunstgalerij waar de Japanse vingerhapjes welig tieren.

Blieps en Bob Marley

Ook bij Mark Guiliana's project Beat Music (★★★☆☆) werd er gekoorddanst tussen jazz en elektronica. Riskant, zo'n jazzmuzikant die met elektronisch experiment bricoleert. Niet elke jonge jazz cat beschikt immers over het referentiekader van een Portico, een STUFF. of een BadBadNotGood.

Guiliana, die donderdag als artist in residence schitterde met zijn Jazz Quartet, pakte het slim aan. Na wat kosmisch gebliep trokken hij, zijn bassist en toetsenist een spurtje met ziedende jazzrock - heel assertief en onbezonnen. Stemsamples van onder meer Meshell Ndegeocello en retrofuturistische sciencefictionbliepjes verleenden het geheel een arty je ne sais quoi. Het trio wisselde fusion af met dub, triphop met postrock, Coltrane met Weather Report. Of het koketteerde met een jazzy deconstructie van 'Johnny Was' van Bob Marley. Zeg nu zelf, hoe komt hij erbij?

Marc Guiliana's Beat Music op Jazz Middelheim Beeld Wouter Van Vooren
Marc Guiliana's Beat Music op Jazz MiddelheimBeeld Wouter Van Vooren

Amusant was het allemaal wel. Alleen sloeg de vlam niet altijd in de pan. Beat Music had beslist goeie ideeën in huis, maar de uitwerking deed soms wat ordinair aan.

Artikel 50

"The only thing left is goodbye", zong Matthew Herbert lichtjes vals, alvorens zijn Brexit Big Band (★★★★☆) op het podium te brengen - op een in de Union Jack gehulde trombonist na dan. De recalcitrante Britse producer surfte vervolgens door de fm-band van een transistorradio, terwijl zijn muzikale Brexiteers een romantische compositie inzetten, vol weelderig koper en een onheilspellende piano. Een dertigkoppig Nederlands zangkoor stond in voor een likje pathos.

"We have a terrible government that's making terrible decisions", sprak de anti-autoritaire Herbert droogjes. "Wij willen daar iets tegenover stellen met deze Brexit Big Band." Er weerklonk applaus in de tent en heus niet alleen van overenthousiast Mei -68'ers.

Matthew Herbert's Brexit Big Band op Jazz Middelheim Beeld Wouter Van Vooren
Matthew Herbert's Brexit Big Band op Jazz MiddelheimBeeld Wouter Van Vooren

Een ode aan EU-artikel 50 volgde, het document waarmee de regering May de onderhandelingen voor de Brexit inzette. De sardonische Herbert doste zijn verzet uit als Glen Miller-achtige swing, met hupse, koddige koperblazers en een schuifelende ritmesectie. Herbert zelf stuurde de boel vanachter zijn desk met synth, effectpedalen en een schrijfmachine waarop hij ritmisch tokkelde.

De Ja-stem

We zagen Herbert ook trucjes toepassen die hij meer dan tien jaar geleden al probeerde met zijn eerste Big Band. Hij liet de muzikanten ritmisch de Daily Mail verscheuren ("a piece of shit right wing newspaper") en sampelde de klank om er een agressieve prop elektronica mee te maken die hij te pas en vooral te onpas de zaal in keilde. Gelukkig smeerde de ebbenhouten soul van zangeres Rahel Debebe-Dessalegne zalf op onze gewonde trommelvliezen.

Matthew Herbert's Brexit Big Band op Jazz Middelheim Beeld Wouter Van Vooren
Matthew Herbert's Brexit Big Band op Jazz MiddelheimBeeld Wouter Van Vooren

In een frivool musicalnummer liet hij haar krols "yes!" croonen, waarna de koorleden dat volmondig beaamden met theatrale yes!-kreten. Even waanden we ons in een sardonische versie van West Side Story. Ook pakkend: de koorzangers die een hartslagmeter op hun hals zetten en het gebons door de micro's stuurden. "We need you to be here, to be you", zong Debebe-Desalegne honingzoet in de sentimentele nachtclubballade die volgde. "Be still and still be here".

Sssshhhtttt!!!

"He doesn't speak for me", klonk het even later, terwijl de koorzangers maskers van Boris Johnson en gelijkaardig geteisem droegen. Helemaal dolletjes werd het toen Herbert het publiek luid "Us!" liet roepen, de mensen liet klappen en "ssshhhttt!" liet sissen om al die geluiden door de mixmolen te draaien. Het knullige resultaat dook op in iets dat op een kruising tussen swingjazz en handbag-house leek, met een tekst die sociaalvoelendheid tegenover de kille politiek plaatste. Zelden Herbert zo als een gek zien dansen, trouwens. De koorleden swingden wild mee, evenals al wie de heupen niet langer kon bedwingen.

Matthew Herbert's Brexit Big Band op Jazz Middelheim Beeld Wouter Van Vooren
Matthew Herbert's Brexit Big Band op Jazz MiddelheimBeeld Wouter Van Vooren

Akkoord, Herbert moet nog wat schaven aan de dynamiek van zijn concept. Neemt niet weg dat deze zeer entertainende show ons tot op het puntje van onze stoel bracht. Wij zagen een parodie van én een warmhartig eerbetoon aan bigband. Maar ook emotioneel geladen en politiek getint theater: hilarisch, absurd, ontroerend en innoverend, met een aandoenlijke interactie tussen artiest en publiek.

In slowmotion

Veel volk in de tent ook voor The Cinematic Orchestra (★★★★☆), de Britse cultband die tien jaar geleden zijn laatste plaat uitbracht - het felgeprezen Ma Fleur. Toen leek dit elektronische jazzorkest rond producer Jason Swinscoe een logisch vervolg op de vele Britse indie-elektronica-acts die analoog en digitaal klankexperiment koppelden aan orkestrale arrangementen, zoals 4Hero, Roni Size/Reprazent en - jawel - Portishead. En kijk eens aan: achttien jaar na zijn geboorte is The Cinematic Orchestra een geroutineerde klassebak die zowaar een Jazz Middelheim-dag mag afsluiten.

The Cinematic Orchestra op Jazz Middelheim Beeld Wouter Van Vooren
The Cinematic Orchestra op Jazz MiddelheimBeeld Wouter Van Vooren

Na een handvol cultpareltjes uit de eerste platen schonken Swinscoe en co. ons een nieuwe song: 'Reveal', serene seventiessoul met een dikke gospelsaus, gezongen door zangeres Bev Tawaih. Ook het oudje 'Familiar Ground' gonsde en knetterde in slowmotion, met dank aan de broeierige vertolking van ene Heidi Vogel.

Breathe

Naast die flirts met pop en soul ging The Cinematic Orchestra halverwege de show resoluut de jazztoer op, vlot schakelend van swing naar bop tot beleefde freejazz. Woeste ritmes, fraaie solo's, kleurrijke arrangementen: ze belichtten bovenal de impressionante techniciteit van de groepsleden.

The Cinematic Orchestra op Jazz Middelheim Beeld Wouter Van Vooren
The Cinematic Orchestra op Jazz MiddelheimBeeld Wouter Van Vooren

Publiekslieveling 'Breathe', oorspronkelijk gezongen door de intussen overleden soulkeizerin Fontella Bass, bleef overeind in een zachtjes pulserende versie met Vogel achter de microfoon. Onverwoestbaar.

Voegde dit concert iets nieuws toe aan het voorheen immer shapeshiftende imago van The Cinematic Orchestra? Nou, nee. Maar dat was wellicht niet de bedoeling. Hoe dan ook, we zijn erg benieuwd naar hoe de band zal aansluiten bij de spannende jonge hedendaagse jazzacts die het gelaat van het genre langzaamaan verbouwen tot Iets Nieuws.

Jazz Middelheim loopt nog tot zondag 7/8 in Park Den Brandt, Wilrijk. jazzmiddelheim.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234