Donderdag 13/08/2020

Jazz Middelheim

Jazz Middelheim brengt ode aan 'A Love Supreme'

Joe Lovano en Chris Potter brengen op Jazz Middelheim ode aan 'A Love Supreme', een van de grootste albums van John Coltrane.Beeld rv

Op Jazz Middelheim wordt 'A Love Supreme' van John Coltrane opnieuw voor het voetlicht gebracht. Al een halve eeuw brengt dit muzikale dankgebed aan de Allerhoogste zelfs overtuigde atheïsten dichter bij de Heer. Spring mee op deze Soul Trane, die derailleert tussen God en genie.

De moderne jazzwereld voorstellen zonder John Coltrane? Onmogelijk. Zowat elke saxofonist schittert in zijn schaduw. En iedere jazzcat heeft een pootje veil om dezelfde telepathische verstandhouding te hebben met zijn groep, als Coltrane die had met pianist McCoy Tyner, drummer Elvin Jones en bassist Jimmy Garrison. Met die 'classic line-up' trok de Amerikaanse jazz-legende op een koude winteravond in 1964 naar de Rudy van Gelder-studio om 'A Love Supreme' op te nemen.

In amper vier uur tijd stond elke noot op band. Maar een halve eeuw later heeft dit meesterwerk geen spat aan zeggingskracht ingeboet. 'A Love Supreme' voert zelfs nog steeds de lijst van bestverkochte jazzplaten aller tijden aan.

Niet kwaad voor een "geschenk aan God".

John Coltrane.Beeld rv

Een paar jaar voordien had Coltrane namelijk de Heer gevonden, nadat hij tijdelijk uit de groep van Miles Davis was geschopt. De reden van zijn ontslag? Coltrane kon zijn vingers niet afhouden van "brown sugar and all that jazz". Toen hij uiteindelijk zijn buik vol had van heroïnegebruik, richtte hij zich tot het geloof.

In de liner notes van de plaat laat Coltrane weten: "Ik ervoer, door de genade van God, een geestelijk ontwaken dat mij tot een rijker, voller, meer productief leven leidde. In mijn dankbaarheid vroeg ik nederig om de middelen en het voorrecht te krijgen om anderen gelukkig te maken met muziek." Zelfs wie zo'n religieuze mumbo-jumbo hemeltergend vindt, zal tijdens het eerste deel van deze vierdelige suite de kerk op zijn minst in het midden laten. Een indrukwekkende toonladder wordt naar de hemel aangelegd.

'A Love Supreme' laat zich beluisteren als een wonderlijke meditatie die de chaos van buitenaf probeert te bezweren, daar soms niet in slaagt, maar aan het eind toch loutering vindt in 'Psalm'. Dat de plaat tot stand kwam gedurende de Afro-Amerikaanse strijd voor gelijke rechten, verklaart ook die insteek. Coltrane wilde met A Love Supreme "spirituele eenheid" creëren.

Op Jazz Middelheim brengen saxofonisten Joe Lovano en Chris Potter straks een ode aan die imposante mijlpaal. Ashley Kahn, die het boek 'A Love Supreme: John Coltrane's Signature Album' schreef, spreekt die dag ook met beiden. Dat wordt overigens niet de eerste keer dat andere artiesten zich aan dit iconische album wagen. Tenorist Branford Marsalis nam 'A Love Supreme' ooit zelfs integraal op, al permitteerde hij zich daarbij een grote artistieke vrijheid. Dat deden ook de Belgische jazz-muzikanten Fabrizio Cassol en Kris Defoort, die twintig jaar geleden muzikale variaties op Coltrane's composities bedachten.

Het aantal odes aan 'A Love Supreme' - ook door Coltrane's eigen zoon Ravi - zijn trouwens niet meer bij te houden. In Ashley Kahns boek is bijvoorbeeld te lezen hoe minimalisten als Steve Reich of Terry Riley zich aan 'A Love Supreme' optrokken. En de tranceverwekkende solo's van The Grateful Dead of The Doors zouden ook mee geïnspireerd zijn door Coltrane's hypnotiserende grooves.

Maar ook in de hiphop noemen rappers zich schatplichtig aan 'A Love Supreme'. Guru van Gang Starr wijdt in 'Jazz Thing' een strofe aan "John Coltrane, a man supreme". En in november kwam Mos Def nog het podium van de AB op, op de tonen van 'A Love Supreme'.

Voor Andrew Claes van STUFF. is John Coltrane dan weer "een icoon, zoals Jezus voor de katholieken". Stef Kamil Carlens koestert 'A Love Supreme' sinds zijn zeventiende, net als Bono van U2. En zelfs Don Draper blijkt fan: wie op de details let in 'Mad Men', ziet de platenhoes van 'A Love Supreme' in zijn woonkamer staan.

Anderen vonden in 'A Love Supreme' dan weer een sluipweg om aan drugs te ontsnappen. Op het toppunt - nu ja, diéptepunt - van zijn cocaïnegebruik nam Greg Dulli met The Twilight Singers een sublieme versie van 'A Love Supreme' op. Kort daarna gaf hij die verslaving op, omdat drugs hem "in een mentaal wrak" veranderden. Als 'A Love Supreme' je niet dichter bij God brengt, bewijst het op zijn minst dat muziek wel dégelijk een medicijn kan zijn.

De blikvangers van Jazz Middelheim

Dr. John 'The Spirit of Satch'
15/8, Main Stage, 21u30
Hoorden we daar iemand roepen om psychedelische voodoo, creoolse blues, krolse soul en zinderende jazz? Dr. John to the rescue! Het legendarische sixties-icoon roept op Jazz Middelheim de geest van Louis Armstrong op, en verandert het Antwerpse Park Den Brandt even in New Orleans, de broeierige bakermat van de jazz.

Archie Shepps Attica Blues Big Band
14/8, Main Stage, 19u30
Met Attica Blues schreef avantgarde-saxofonist Archie Shepp geschiedenis. Deze muzikale mijlpaal uit '72 was een aanklacht tegen politie-brutaliteit en een hart onder de riem voor de Burgerrechtenbeweging. Zo'n vier decennia later blijkt geschiedenis nooit écht geschiedenis. Shepps muzikale aanklacht tegen discriminatie klinkt vandaag nog steeds brandend actueel. En ook nog even straf.

Bill Frisell Trio
16/8, Main Stage, 18u30
De naoorlogse muziekgeschiedenis windt Bill Frisell moeiteloos om zijn vinger. Op Jazz Middelheim bewijst hij dat met een warme ode aan alle muziek die hij als jonkie op de radio hoorde. Verwacht je aan standards, maar net zo goed eigen werk en improvisaties. Eerder op de avond speelt Frisell ook met artist in residence Jason Moran.

TaxiWars
13/8, Main Stage, 21u30
TaxiWars is hardcore jazz met een punky benadering. Zo omschrijven Tom Barman en saxofonist Robin Verheyen hun trashy, jazzy liefdeskind toch. Verwacht je aan een eigenzinnige en eigentijdse sound, waarin de invloed van Blue Note en Impulse! toch nooit weg te denken is.

LABtrio 'NY Project'
13/8, Main Stage, 15u30
Acht jaar lang experimenteert LABtrio als gekke genieën met elektronica en jazz. Boven hun immense platenkast prijken dan ook terecht talloze prijzen. In hun nieuwste project wordt Middelheim even het New York aan de Schelde. Hou zeker Lander Gyselinck in het oog: een buitengewone drummer die ook de rangen sluit met STUFF.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234