Vrijdag 22/01/2021

'Jazz is geen format, geen marketingproduct'

Op de affiche van Jazz Middelheim kun je niet naast Bart Maris kijken, de man die vanuit een raam gigantische zeepbellen blaast met zijn trompet. Maris speelt ook op het festival, en hij leidt de jamsessies in deSingel, waar goed volk na het festival een nachtje loos kan gaan.

Bart Maris (46) is niet alleen de trompettist van Flat Earth Society, hij speelt in meer groepen dan hij zelf kan opsommen, zoals het kwartet 1000, Electric Barbarian, Synaesthetic Trip, het Viktor Toth Tercett en Moker. Ook organiseert hij onder meer wekelijkse jamsessies in de Hot Club de Gand in Gent.

Jamsessies: het is een oud en soms verguisd gebruik in de jazzwereld, maar Bart Maris is er een grote voorstander van. Omdat het muzikanten van verschillende pluimage bij elkaar brengt, waardoor nieuwe ideeën ontstaan en de creativiteit wordt gestimuleerd. "Ik vind het schitterend dat Jazz Middelheim nog altijd jamsessies doet. Gent Jazz is ermee gestopt omdat men ontgoocheld was over het resultaat.

"De mentaliteit onder de muzikanten is erg veranderd. Veel jonge muzikanten zien het niet zitten om zich in een jamsessie te gooien. Ze denken dat het te vrijblijvend is, ze willen liever met hun vaste groep op het grote podium van Middelheim staan. Dat komt ook omdat ze zichzelf een profiel aanmeten, een imago waarmee ze naar buiten komen. In een jamsessie riskeer je heel wat. In confrontatie met muzikanten die je nauwelijks kent, is het niet altijd mogelijk om je profiel staande te houden. Je wordt dan in het defensief geduwd."

Kennen de jazzmuzikanten elkaar dan niet meer?

Bart Maris: "De steden kennen elkaar niet. Je hebt een potje volk dat in Gent speelt, een potje volk in Brussel en een potje volk in Antwerpen. Maar het ene potje kent het andere nauwelijks. Ook de studenten zitten in hun stad opgesloten. Daarom probeer ik met Kris Defoort en Michel Massot ontmoetingen te regelen tussen de conservatoria van Luik, Brussel en Gent.

"Een van de redenen waarom de contacten tussen de steden zo moeilijk zijn, is dat de gages te klein zijn en het steeds moeilijker wordt om speelplekken te vinden. Als ik in Brussel wil spelen in een café zoals de Roskam, dan moet ik dat vier à vijf maanden vooraf vastleggen en vang ik pakweg 25 euro per man. Tamelijk waanzinnig, daarvoor kun je je toch niet verplaatsen? Op de Gentse Feesten speelden we in de spiegeltent voor 300 euro. Je moet dat eens uitrekenen: 50 euro per persoon 'in het wit'. Je kunt dan beter een vergunning nemen en op straat spelen. Dat heb ik dan ook met drummer Giovanni Barcella gedaan."

Verwacht je dat er grote namen naar de jamsessies komen?

"Ik herinner me dat de bassisten van Ornette Coleman, Tony Falanga en Al McDowell, vijf jaar geleden meededen, waarom dus nu niet? Die gasten vinden het fijn om stoom af te blazen. Onlangs was Jason Moran hier met zijn trio. Drummer Nasheet Waits en bassist Tarus Mateen zijn nadien een nacht in de Hot Club komen meedoen. Vooral Mateen heeft zich uitgeleefd en ontdekt dat sommige muzikanten in Gent een enorme bagage meedragen. Hij was echt blij om zo nog eens los te kunnen spelen. Die tournees, dat is bijna olympische discipline: soundcheck, podium, spelen, hotel. Jamsessies kunnen dat doorbreken."

Maar het is ook een sprong in het duister?

"Veel jonge gasten hebben een concept gemaakt, vaak gaat het zelfs in de richting van een format. Dat zie je meer en meer. Neem nu Sarah Ferri. Heel goeie nummertjes, het swingt, het ademt de sfeer van vooroorlogse clubs. Het is goed gemaakt, logisch dat het aanslaat. Maar het is echt een format, bijna een marketingproduct. Jazz is voor mij iets helemaal anders. Jazz is een werkwoord, het is geen categorie. In jazz moet je aanvaarden dat het fout kan gaan. Dan begint het pas, dan moet je beginnen tikken en dribbelen en rondspelen, kijken waar je uitkomt."

Veel jazzplaten klinken toch ook geformatteerd? Ik denk bijvoorbeeld aan Avishai Cohen, die ook op Middelheim staat.

"Klopt, op plaat is dat flauw, maar ik heb eens geluisterd naar een concert van Avishai Cohen op de streaming van National Public Radio. Echt de max. Ik vraag mij nog altijd af waarom zulke goede muzikanten zich zo door hun platenfirma laten inpakken."

Wat is voor jou de uitdaging bij die jamsessies?

"Vroeger werden jamsessies beschouwd als een plek om je als solist te bewijzen. Dat is achterhaald. Nu draait alles om het contact dat je maakt met de groep en met het publiek. Ik wil vermijden dat iemand op automatische piloot draait. Het moet een dialoog zijn, een zoektocht. Anderzijds wil ik zorgen dat er niemand met een ongemakkelijk gevoel van het podium gaat. Iedereen moet de kans krijgen om het contact echt te leggen. Ik moet ook zelf voortdurend alert zijn, als een soort moderator. Soms moet ik een signaal geven om af te lossen of om een andere combinatie op het podium te krijgen."

Bart Maris leidt de jamsessies van Jazz Middelheim van 16 tot 18 augustus in deSingel. Inkom gratis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234