Vrijdag 23/08/2019
Wandelaars in het Aokigahara-bos aan de voet van Mount Fuji. Het woud heeft een etherische schoonheid maar ook een kwalijke reputatie.

Dark Tourism

Japanse golf van zelfdodingen in een zee van bomen

Wandelaars in het Aokigahara-bos aan de voet van Mount Fuji. Het woud heeft een etherische schoonheid maar ook een kwalijke reputatie. Beeld NYT

Vorig jaar veroorzaakte YouTube-ster Logan Paul controverse toen hij een video postte van een man die zich in een Japans oerbos had opgehangen en daar vrolijk over deed. Want naar het Aokigahara-bos reizen ongelukkige mensen die zichzelf van het leven willen beroven.  

De video van Logan, met wie YouTube de samenwerking stopte, viel ongelukkig. Lokale autoriteiten doen er immers alles aan om het Aokigahara-bos aan de voet van Mount Fuji te verlossen van een sombere reputatie: het is een van de favoriete bestemmingen van Japanners die zich van het leven willen beroven.

Japanse gezinnen komen er graag wandelen en ook toeristen bezoeken graag het dichte bos, maar de laatste jaren krijgt het woud steeds meer internationale aandacht omdat het staat voor een hardnekkig probleem in Japan: het land heeft een van de hoogste zelfdodingscijfers van de ontwikkelde landen. 

Met zijn baldakijn van cipressen en naaldbomen boven de hobbelige, met mos begroeide lavarotsen van Mount Fuji straalt het woud een soort etherische schoonheid uit die doet denken aan het Midden-Aarde van Tolkien. Goed aangegeven paden kronkelen door het 30 vierkante kilometer grote woud. Zij die de platgelopen paden verlaten, kunnen zich probleemloos schuilhouden in wat in het Japans bekendstaat als de Zee van Bomen.

Patrouilleren

Borden aan het begin van de wandelpaden in Aokigahara vermelden het nummer van een noodcentrale. “Het leven is iets waardevols wat je ouders je gegeven hebben”, staat er. Vrijwilligers patrouilleren in het bos, praten met mensen die in hun eentje zijn of tekenen vertonen van depressie of zelfdodingsplannen.

Men gaat ervan uit dat zulke maatregelen mee tot een vermindering van het aantal zelfdodingen hebben geleid tot ongeveer 30 per jaar, terwijl het er tien jaar geleden nog 100 waren. Maar nu is de vrees dat de nieuwe aandacht voor het bos een opflakkering zal teweegbrengen. 

In de buitenlandse media verschijnen berichten als ‘15 griezelige weetjes over het Japanse zelfmoordbos’. Het gebeurt soms, zo hebben gidsen al verteld, dat toeristen hen vragen waar ze dode mensen kunnen zien. Voor een hoop buitenlandse bezoekers blijkt de tragiek van het bos minstens even aantrekkelijk als de natuurpracht. 

Na de heisa over Logan Paul zei de Japans-Amerikaanse YouTube-ster Reina Scully dat zijn stunt vooral aantoont dat hij weinig respect heeft voor Japanners als mensen, maar personages. “En het is niet omdat het internet een van onze donkerste problemen verheerlijkt, dat het bos een toeristische attractie is.” 

Beeld Getty Images

Vicieuze cirkel

Japan worstelt al lang met zijn hoog zelfdodingscijfer. In 2016 stapten volgens cijfers van het ministerie van Volksgezondheid en het nationale politieagentschap bijna 22.000 mensen uit het leven, of 17,3 op 100.000. Dat is een hele verbetering ten opzichte van de 34.500 – 27 op 100.000 – in 2003, maar het blijft veel.

Aokigahara was historisch gezien bekend als een plek waar monniken naartoe trokken om de hongerdood te sterven. Volgens de Japanse folklore dwalen de geesten van mensen die zichzelf gedood hebben door het woud en lopen bezoekers het risico het bos nooit meer te verlaten.

Het woud was het geromantiseerde decor in de roman Tower of Waves uit 1960 waarin de bekende auteur Seicho Matsumoto schrijft over een koppel jonge geliefden die samen uit het leven stapten. Sindsdien keerde het bos vaker terug in romans, tv-reeksen en films als een suïcideplek, waaronder twee Amerikaanse films uit 2016, de horrorthriller The Forest en het drama The Sea of Trees.

“Het is een vicieuze cirkel”, zegt Yutaka Motohashi, directeur van het Japanse hulpcentrum voor suïcidepreventie. Mensen komen naar het bos, zegt hij, “omdat het een beroemde locatie is”. Maar met de impact van YouTube had niemand rekening gehouden. “Het is veel machtiger dan sommige conventionele media, een heel nieuwe manier om zelfdoding aan het licht te brengen.”

Oneervol

Deskundigen wijzen erop dat de media Japan vaak voorstellen als een cultuur waarin suïcide beschouwd wordt als ‘eervol’ of verband houdt met de oude traditie van de samoerai. Door zulke verhalen of plekken te romantiseren “creëer je een mythe met wat eigenlijk beschouwd moet worden als een pathologie”, zegt Francesca Di Marco, auteur van Suicide in Twentieth-Century JapanLogan Paul, maar ook andere media, poken de mythe verder op door te zeggen dat in dit bos geen telefoonbereik is en dat kompassen tilt slaan, wat niet waar is. 

Een man met een pet met het opschrift ‘speciaal patrouilleteam’ beschrijft de praktische maatregelen die hij en andere toezichters nemen om zelfdodingen te verhinderen: als hij iemand alleen ziet, dan gaat hij eropaf en start hij een gesprek. “Als we met hen praten, komen we vaak achter hun intenties”, zegt hij. “Mensen die zichzelf willen doden geven echt vage antwoorden als hen gevraagd wordt waar ze naar op weg zijn en wat ze in het woud doen.”

Hij vertelt dat hij bij verdacht gedrag – de meeste mensen die zich hier van het leven beroven zijn mannen – de politie of een familielid op de hoogte brengt, en de persoon terug naar het begin van het pad vergezelt. “Ik vind het echt een belangrijke job om levens te redden”, zegt hij. “Maar we willen niet dat het bos bekend wordt als een zelfdodingsplek. Dat is oneervol.”

© New York Times

Wie met vragen zit over zelfdoding kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op zelfmoord-1813.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden