Zaterdag 23/01/2021

Japans architect Junya Ishigami is eregast op Interieur Kortrijk

Toen Interieur Kortrijk de Japanse architect Junya Ishigami aankondigde als eregast 2010, klonk van alle kanten de reactie ‘Ishi-wie?’ Maar intussen bleek de keuze meer dan gegrond. Niet alleen werd Ishigami’s eerste commerciële meubelcollectie met veel lof onthaald, de architect won ook nog de Gouden Leeuw voor beste tentoonstelling op de architectuurbiënnale van Venetië. Een portret van dit poëtische wonderkind.

e keuze van de Stichting Interieur, organisator van de Belgische interieurbiënnale in Kortrijk, voor de architect Junya Ishigami als eregast is op zijn minst een gedurfde keuze te noemen. Al was het maar omdat de 36-jarige Ishigami nog niet bijzonder veel op zijn palmares heeft staan. Zijn eerste gerealiseerde bouwwerk was de KAIT workshop, een creatieve ruimte voor studenten aan de universiteit van Ishigami’s geboortestad Kanagawa (bij Tokio). De ruimte is een doorzichtige doos waarin Ishigami geen muren gebruikt als scheiding tussen verschillende functies, maar schijnbaar willekeurig geplaatste witte palen. Het geheel krijgt zo het uitzicht van een doorzichtig woud. De palen hebben allemaal een andere vorm en zijn op een verschillende manier in de ruimte georiënteerd, waardoor de constructie heel nonchalant en organisch aandoet. Niks is minder waar, wanneer Ishigami met een pen in de hand de wiskundige precisie op een schets aanduidt waarmee de palen werden neergezet. “Ik wilde hier een plek van maken waar mensen konden ronddwalen als in een woud, alsof de zon doorheen de bomen wordt gefilterd. Wie hier binnenkomt ziet onmiddellijk hoe elk onderdeel is afgebakend zonder dat er duidelijke grenzen, zoals muren, aanwezig zijn. Hoe groot of hoe klein de verschillende ruimtes zijn, wordt niet alleen bepaald door de palen, maar ook door de opstelling van planten en meubilair”, aldus Ishigami.

Lichtheid

De architect is geen grote prater, hij zoekt naar woorden (hij leerde pas recent Engels spreken) en komt heel verlegen over. Net als zijn architectuur eigenlijk, die de aandacht eerder van zich afwendt en ruimte laat voor landschap en natuur. Het is die vernieuwende ‘lichtheid’ in zijn werk die de organisatie van Interieur Kortrijk aansprak. Ishigami balanceert tussen droom en werkelijkheid op een heel transparante, bijna vrouwelijke manier. Het werk van deze voormalige leerling van het succesvolle Japanse architectenbureau SANAA ligt dan ook mijlenver af van de vorige eregast op Interieur Kortrijk: de kleurrijke en flamboyante Jaime Hayón. Maar met ‘de nieuwe wereld’ als thema op deze editie van Interieur lag het voor de hand dat de eregast gezocht moest worden in het oosten. SANAA, het bureau waar Ishigami zijn carrière begon, kreeg dit jaar nog de Pritzker-prijs, de meest prestigieuze erkenning binnen de architectuurwereld. En in de designwereld boeken namen als Tokujin Yoshioka en Naoto Fukasawa grote successen.

Serres en ballonnen

Ishigami’s successen zijn voorlopig eerder conceptueel. Op Art Basel stelde hij in 2005 ‘Table’ voor, een metalen tafel van tien meter lang met een blad van drie millimeter. Twee jaar later liet hij in Tokio een aluminium ballon op van vijf verdiepingen hoog voor de tentoonstelling Space for your future. En Ishigami bleef de architectuurwereld met verstomming slaan. De eenvoud die hij aan de dag legde tijdens de architectuurbiënnale van Venetië in 2008 is intussen legendarisch. De architect liet het landenpaviljoen dat hij voor Japan mocht inrichten immers helemaal leeg. Hij zette liever enkele fijn vormgegeven serres in de tuin. Opnieuw diezelfde nederigheid ten opzichte van de natuur. Tot voor kort beschouwden heel wat liefhebbers van architectuur dit project als dé lancering van het jonge talent. Maar intussen is er weer bijna een jaar voorbij waarin Ishigami zichzelf nog wist te overtreffen. Het afgelopen jaar deed hij dat eerst op de commerciële meubelbeurs in Milaan, waar hij voor de Italiaanse fabrikant Living Divani twee tafels en een reeks stoelen ontwierp. Uiteraard geen doordeweekse dingen, de salontafel bijvoorbeeld is een landschap in miniatuur, met heuvels, meertjes en bossen. Heel poëtisch. De grotere ‘Drop’-tafel is doorzichtig met een lensvormig tafelblad dat, net als een lens, het licht bundelt en beelden vervormt. De Family Chairs ten slotte zijn een reeks stoelen in staaldraad met allemaal een andere vorm. Als waren het leden van een familie: er zijn brede en lange stoelen, scheve en kleine. Een erg verfrissende collectie die de grens tussen kunst en design nog maar eens in vraag stelt.

Compromisloos

Enkele weken geleden werd het architectenbureau dat Ishigami in 2004 opstartte, Junya Ishigami and Associates op de architectuurbiënnale van Venetië bekroond met de Gouden Leeuw voor het beste architectuurproject op de tentoonstelling People meet in architecture met als curator Ishigami’s voormalige collega bij SANAA, Kazuyo Sejima. Ishigami zette onder de noemer ‘architecture as air: study for château La Coste’ als het ware krijtlijnen uit voor een grootschalig bouwwerk, maar hij deed dat door de contouren af te lijnen met witte koolstofvezel. Wat er vooral opviel was het niets, de lucht die architectuur vooral omlijnt. Hoewel de constructie het al enkele uren na de persvoorstelling begaf, wist de jury Ishigami’s werk toch te waarderen omwille van zijn “unieke en compromisloze visie, die de grenzen aftast van materialen, zichtbaarheid, fragiliteit en uiteindelijk van architectuur zelf.”

Het is maar te hopen dat de constructie die Ishigami plant op Interieur Kortrijk het langer uithoudt dan enkele uren. De Morgen Magazine sprak de poëtische architect (en zijn charmante tolk) over zijn plannen in Kortrijk en over Ishigami’s vernieuwende stijl, die op een uiterst elegante manier gestalte geeft aan die ‘nieuwe wereld’.

Wat gaat u op Interieur Kortrijk presenteren?

“De installatie ‘Picknick’, een collectie stoelen, allemaal verschillend en anders bekleed, die mensen moeten aanzetten om te gaan samenzitten. Het moet lijken alsof de stoelen zelf samen een gelukkige familie vormen, dat ze met mekaar praten en elkaars hand vasthouden. Het wordt dus een picknick van meubels.”

Hoe bent u met Interieur Kortrijk in contact gekomen?

“De organisatie heeft mij gecontacteerd. Ik had nog nooit van de biënnale of van de stad Kortrijk gehoord.”

Kent u Belgische architecten of

designers?

“Jan De Vylder (lacht), omdat die de scenografie doet voor de biënnale.”

Het thema van deze editie van Interieur Kortrijk luidt ‘de nieuwe wereld’. Ligt die nieuwe wereld in Japan?

“Het is de eerste keer dat ik die term hoor, maar ik denk dat die wereld groter is dan alleen Japan. Het is zeker waar dat ik op zoek ga naar nieuwe manieren om architectuur te definiëren, dus je mag mij zeker tot die nieuwe wereld rekenen, ja. Maar of Japan een dominante rol heeft in hedendaagse architectuur en design? Ik denk dat dat wat overdreven is.”

De transparantie, de lichtheid en

uw voorkeur voor wit wordt vaak

gecatalogiseerd als Japans magisch

realisme. Ziet u dat zelf ook zo?

“Uiteraard word ik beïnvloed door Japan, ik ben er geboren en opgegroeid. Maar ik zie factoren als transparantie en lichtheid toch eerder als heel persoonlijke, individuele dingen. Het zijn zeker geen verwijzingen naar de Japanse traditie. Net zo min denk ik aan magie of mysterie terwijl ik ontwerp. Integendeel, ik werk met heel concrete en praktische ideeën. Het is eerder de impact van de natuur op mijn werk die door buitenstaanders als magisch wordt beschouwd. Maar dat is nooit het initiële opzet.”

Vanwaar die fascinatie voor de

natuur?

“Het is niet zozeer een fascinatie voor de natuur of voor architectuur, maar het aftasten van de grenzen tussen de twee wat me boeit. Ik wil het ene niet boven het andere stellen, natuur en architectuur zijn allebei heel belangrijk. Ik probeer ze alleen dichter bij mekaar te brengen.”

Brengt u veel tijd door in de natuur?

“Veel te weinig de laatste tijd. Toen ik jong was, woonden we op vijf minuten van een groot woud. Als ik de kans kreeg, trok ik daarheen. Die periode heeft nu nog steeds een grote impact op mijn werk.”

Bent u dan ook veel met ecologie en duurzaamheid bezig?

“Niet in het bijzonder. Ik verzet me tegen projecten die alleen maar worden gerealiseerd omwille van de duurzaamheid. Ik pak het anders aan. Ik probeer mensen bewuster te maken van de omliggende natuur en op die manier hun verantwoordelijkheidszin aan te wakkeren. Het begrip duurzaamheid op zich heeft voor mij geen betekenis, ecologie is zinloos wanneer er geen ode wordt gebracht aan de natuur of het landschap.”

U roept op tot meer flexibiliteit in architectuur. Wat bedoelt u daarmee?

“In architectuur heb je nu eenmaal soms een muur nodig, als ondersteuning voor een gebouw, maar als je onderzoekt waar die muur moet staan, is dat niet altijd meteen duidelijk. Er is ruimte voor een zekere flexibiliteit in architectuur, in de beslissing waar bepaalde vaste elementen moeten komen. Voor mij zit de nieuwe flexibiliteit in architectuur in het weergeven van de realiteit in plaats van de realiteit een andere vorm te geven.”

Speelt toeval een belangrijke rol in uw werk?

“Er speelt zeker toeval mee in mijn werk. Ik probeer in mijn werk zo weinig mogelijk op voorhand vast te leggen en te definiëren, zodat er ruimte blijft voor toeval. Omdat mensen elke dag veranderen, moet architectuur daar kunnen op inspelen en zoveel mogelijk ruimte voor verandering openlaten. Het is als de natuur, waarin ook alles voortdurend verandert.”

Wat is luxe voor u?

“Luxe is voor mij ‘de keuze hebben’. Ik kan op veel momenten kiezen, en dat vind ik een onderschatte vorm van luxe.”

De KAIT workshop die Ishigami ontwierp voor de universiteit van Kanagawa. De transparantie, de schijnbaar nonchalant geplaatste palen en de prominente aanwezigheid van planten geven de ruimte de allures van een woud.

In april van dit jaar stelde Ishigami zijn eerste collectie stoelen voor bij de Italiaanse fabrikant Living Divani. De stoelen in staaldraad hebben, net als de leden van een familie, allemaal een verschillende grootte en vorm.

In 2007 maakte Ishigami deze met helium gevulde ‘Balloon’ in flinterdun aluminium voor de tentoonstelling ‘Space for your future’ in het Museum voor Hedendaagse Kunst in Tokio.

De bijzettafel ‘Garden plate’ houdt het midden tussen een serveerschaal en een Japans natuurlandschap.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234