Zondag 20/10/2019

Japan

Japanners stemmen voor harde aanpak Noord-Korea

► De Japanse premier Shinzo Abe plaatst zondag een papieren roos bij de naam van een kandidaat van zijn partij, de LDP, om een zege aan te geven. Beeld REUTERS

De Japanse premier Shinzo Abe heeft gisteren met overmacht de parlementsverkiezingen gewonnen. De overwinning van Abes Liberaal Democratische Partij (LDP) betekent steun voor een streng Noord-Korea-beleid en maakt de weg vrij voor de eerste grondwetswijziging in Japan sinds 1947.

Samen met huidig coalitiepartner Komeito behoudt Abe, die sinds 2012 premier is, een tweederdemeerderheid in het Lagerhuis, genoeg om de grondwet te kunnen wijzigen. Abes LDP won volgens de voorlopige uitslagen zeker 278 van de 465 zetels.

Vorige maand schreef Abe vervroegde verkiezingen uit, naar eigen zeggen vanwege de toegenomen spanningen met Noord-Korea. Dat land vuurde deze zomer twee keer een raket af over Japans grondgebied. Abe vroeg steun om "de druk op Noord-Korea op te voeren". Met slogans als 'Bescherm dit land' voerde hij de afgelopen weken campagne.

Formele erkenning leger

Critici wezen erop dat Abe de aandacht probeerde af te leiden van twee corruptieschandalen waarbij hij betrokken zou zijn. Vanwege deze schandalen waren zijn waarderingscijfers aan het begin van de zomer op een dieptepunt beland. Door een ministerswissel en de Noord-Koreaanse dreiging zag Abe zijn populariteit weer toenemen. Zijn politieke gok om de oppositie met vervroegde verkiezingen te overvallen, pakt nu goed uit. "Dit laat zien dat kiezers een solide politieke basis willen", zei Abe in een reactie op de uitslag.

Met een vers mandaat wil Abe een lang gekoesterde wens in vervulling laten gaan: het aanpassen van de pacifistische grondwet uit 1947. De premier wil dat de strijdkrachten straks formeel worden erkend. Dat is op zichzelf een symbolische wijziging - Japan heeft al decennialang een staand leger - maar wel een die belangrijk is voor veel Japanse conservatieven. Zij zien dit als een afrekening met de na de Tweede Wereldoorlog door de Verenigde Staten opgelegde pacifistische en anti-militaire cultuur.

Overigens wacht Abe op dit vlak nog een lang gevecht. De linkse oppositie is fel tegen de plannen en uit opinieonderzoeken blijkt dat ook veel burgers sceptisch zijn. Bovendien moet het besluit uiteindelijk in een referendum aan de bevolking worden voorgelegd.

De grote overwinning van de LDP is opmerkelijk, aangezien de populaire gouverneur van Tokio, Yuriko Koike, zich met een nieuwe partij, de Partij van Hoop, in de strijd had gemengd. In mei had ze Abe bij lokale verkiezingen in Tokio nog verpletterend verslagen en veel oppositieleden waren de afgelopen weken naar haar partij overgelopen.

Koike stelde teleur door conservatieve standpunten van Abe over te nemen en zichzelf niet kandidaat te stellen. De Partij van Hoop won volgens een voorlopige uitslag 46 zetels, minder dan de links-liberale Constitutionele Democratische Partij. De nieuwe oppositieleider kreeg zeker 50 zetels.

Collectieve zelfverdediging

Hoewel Japan militair wordt gesteund door de Verenigde Staten, die 54.000 militairen in het land hebben gelegerd, werkt Abe al jaren aan een sterkere positie van het leger. In 2015 loodste hij ondanks straatprotesten een wet door het parlement waarmee Japan bondgenoten militair mag bijstaan met een beroep op 'collectieve zelfverdediging' - een handige interpretatie van de grondwet. Ook verhoogde hij het defensiebudget naar een recordbedrag van 35 miljard euro. Op twee korte periodes na heeft de conservatieve LDP sinds de oorlog altijd de regering gevormd. De LDP profiteert van het districtenstelsel, waarbij alleen de winnaar een zetel krijgt in het parlement. In veel districten heeft de partij een grote en trouwe aanhang.

Ook de traditioneel lage opkomst (rond de 50 procent) en de verdeeldheid onder de oppositie houdt de conservatieve LDP in het zadel. Ook zondag viel de opkomst tegen, mede vanwege tyfoon Lan die het westen van Japan teisterde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234