Dinsdag 18/02/2020

Japanners mogen zes jaar na ramp Fukushima terug naar huis

Beeld AFP

Duizenden mensen in Fukushima gaan, precies zes jaar na de kernramp in de Japanse regio, terug naar huis. De overheid heeft het evacuatiebevel voor vier plaatsen in een straal van 20 kilometer rond de verwoestte kerncentrale ingetrokken. Vandaag herdenkt Japan ook de slachtoffers van de tsunami die de ramp veroorzaakte.

Nog deze maand mogen de inwoners van onder meer Iitate, nu nog een spookstadje, hun woning weer in. Maar veel mensen willen helemaal niet terug omdat zij er niet op vertrouwen dat de radioactieve straling veilige niveaus heeft bereikt, zegt Wim Turkenburg, emeritus hoogleraar en atoomfysicus aan de Universiteit Utrecht.

"De straling in de gebieden die nu worden vrijgegeven is nog altijd twintig keer hoger dan wat wij hier in Nederland veilig vinden,'' zegt hij. "Vooral gezinnen met jonge kinderen zien af van terugkeer. Kinderen zijn veel vatbaarder voor radioactiviteit dan ouderen."

De oostkust van Japan werd op 11 maart 2011 getroffen door een van de grootste nucleaire rampen in de geschiedenis. Een aardbeving en een daaropvolgende vloedgolf verwoestte de koeling van de kerncentrale. De temperatuur in de reactoren liep daardoor zo hoog op dat een kernsmelting plaatsvond. In een brede straal rond de kerncentrale kwam radioactief materiaal terecht. Rond de 160.000 mensen moesten het gebied ontvluchten.

Schadevergoeding

Met gebeden en een minuut stilte hebben de mensen in Japan vandaag de slachtoffers van de aardbeving en tsunami van zes jaar geleden herdacht. Om 14.46 uur plaatselijke tijd, het tijdstip waarop de aarde op 11 maart 2011 beefde in de regio Tohoku in het noordoosten van het land, zwegen de mensen op veel plaatsen gedurende een minuut.

De Japanse overheid keert nu nog een schadevergoeding uit aan de mensen die het getroffen gebied uit moesten. Ieder huishouden van twee of meer mensen krijgt omgerekend 730 euro per maand. Wie niet terugkeert naar zijn woning, krijgt ook geen geld meer.

Activisten stellen dat de overheid mensen daarmee het recht ontneemt om in een veilige omgeving te wonen. "De regering verzuimt de geëvacueerden te beschermen en bagatelliseert de gezondheidsrisico's als gevolg van langdurige blootstelling aan straling", schrijft de Japanse organisatie Human Rights Now.

Turkenburg bezocht het getroffen gebied onlangs en stelde vast dat er in de zes jaar na de ramp nauwelijks iets is verbetert. "Het lukt nog altijd niet om de radioactiviteit in te dammen. Ook al zijn er inmiddels miljarden besteed aan het schoonmaken van de bodem. De regering heeft beloofd dat iedereen binnen enkele tientallen jaren weer terug kan naar huis. Maar het zal zeker honderden jaren duren voor het hele gebied weer leefbaar is.''

Beeld AFP
Beeld EPA

Nu dolen er honderden zwaar radioactief besmette wilde zwijnen rond. Jagers proberen ze te vangen en te doden, zodat ze geen gevaar meer vormen voor de Japanners die willen terugkeren naar gebieden die door de overheid veilig zijn verklaard. Ten onrechte, stelt Greenpeace. In een rapport dat deze week verscheen schrijft de milieuorganisatie dat de stralingsniveaus net zo hoog zijn als in Tsjernobyl, dat in 1986 werd getroffen door een grote kernramp. Het gebied rond de centrale daar is nog altijd afgesloten.

Voor zover bekend zijn in Japan nauwelijks mensen overleden als gevolg van radioactieve straling. Wel zijn inmiddels 3500 doden te betreuren als gevolg van stress of zelfmoord, blijkt uit cijfers van de overheid.

Verwacht wordt dat het ergste nog moet komen. "Mensen kunnen jaren later alsnog kanker krijgen", zegt Turkenburg. "Het is dan alleen moeilijk te achterhalen of dat het gevolg is van blootstelling aan radioactieve straling of iets anders".

Beeld AFP
Beeld AFP

Bij de door de tsunami veroorzaakte overstromingen kwamen ongeveer 18.500 mensen om het leven.

Ongeveer 2.500 van de slachtoffers worden officieel nog vermist. Politieagenten, de kustwacht en vrijwilligers zochten vandaag opnieuw naar hun stoffelijke resten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234