Zondag 26/01/2020

Kernenergie

Japan niet klaar voor kernenergie

Demonstranten verzamelen voor het huis van de premier in Tokio. Beeld © EPA

Deze week zet Japan voor het eerst na de ramp in Fukushima weer een kerncentrale aan. De veiligheidsvoorschriften zijn flink aangescherpt, maar het vertrouwen van de Japanse bevolking is daarmee nog niet teruggewonnen.

De zojuist gestarte kernreactor draagt de naam Sendai-1 en staat op het eiland Kyushu, in het zuidwesten van Japan. Sendai werd net als alle andere 54 functionerende kerncentrales van Japan gesloten voor herkeuring na het bezwijken van de kerncentrale van Fukushima bij een aardbeving en een tsunami in maart 2011.

Of de nieuwe veiligheidskeuring een heropening van de Sendai-kerncentrale verantwoordt, is iets waaraan de Japanse bevolking openlijk twijfelt. De meerderheid is tegen, blijkt uit de laatste enquête van opiniepeiler Asahi Shimbun. Dat sentiment is ook op straat zichtbaar: demonstranten verzamelden gisteren en eergisteren voor de poorten van de Sendai-centrale en voor het huis van premier Shinzo Abe in Tokio.

De veiligheidsvoorschriften zijn in ieder geval verscherpt ten opzichte van vijf jaar geleden, legt Wim Turkenburg uit, emeritus energiehoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Hij volgt de ontwikkelingen rondom het Japanse energiebeleid op de voet. Een kernreactor moet nu onder meer bestand zijn tegen aardbevingen, tsunami's en vulkaanuitbarstingen.

Belangenverstrengeling

Om dat allemaal te kunnen weerstaan kreeg de Sendai-centrale bijvoorbeeld meer noodpompen en stroomvoorzieningen, zodat deze ook bij grote rampen wordt gekoeld, zegt Turkenburg. Ook wordt beter voorkomen dat er zich een waterstofexplosie kan voordoen. Evacuatieplannen voor de tienduizenden mensen in de regio rondom de kerncentrale liggen nu klaar. En het personeel is beter getraind en voorbereid op mogelijke problemen. "Bij de Sendai-reactor hebben ze vorige week nog uitgebreide oefeningen gehouden", zegt Turkenburg.

Controle op de naleving van deze voorschriften is tevens strenger. Voorheen was de toezichthouder, NISA, verbonden aan het Japanse ministerie van Economische Zaken. Dat leidde tot belangenverstrengeling: het ministerie is uitgesproken pro-kernenergie. Toen NISA al in 2008 ontdekte dat de kerncentrale in Fukushima zou bezwijken in het geval van een grote tsunami, sloeg het de waarschuwing in de wind. Nadat deze feiten aan het licht kwamen, werd NISA in 2012 opgeheven.

De nieuwe toezichthouder, de Nuclear Regulation Authority (NRA), valt onder het ministerie van Milieu en zou daarom onafhankelijker te werk gaan. Een inspectie van het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) zag afgelopen februari in elk geval geen belangenverstrengeling en gaf het Japanse veiligheidsbeleid voor kerncentrales een pluim; het gaat beter.

De reactor Sendai-1 wordt langzaam en voorzichtig opgestart, zegt Turkenburg. "Het duurt wel een paar weken voordat die commerciële elektriciteit aan het net gaat leveren."

Sinds alle 54 reactoren werden afgesloten, zijn de energieprijzen in het land met een derde gestegen, vooral vanwege extra gasimport uit onder meer de Verenigde Staten. Om de prijs te drukken en klimaatdoelen te halen, wil de regering op termijn het leeuwendeel van de kernreactoren weer aanzetten, tot deze ruim 20 procent van de energievoorziening voor hun rekening nemen. Voor de ramp in Fukushima was dat 30 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234