Maandag 27/01/2020

Walvisvangst

Japan gaat weer op walvisjacht en dat is niet per se erg

Een dwergvinvis wordt van een Japans schip geladen. Beeld EPA

Japanse schepen moeten zich niet langer onder de dekmantel van wetenschappelijk onderzoek verstoppen om op walvissen te jagen. Vanaf juli is de commerciële jacht weer toegelaten. Goed nieuws voor de walvissen bij Antarctica?

Controversieel, dat is het minste wat je kan zeggen over de Japanse walvisvaart. Momenteel doet het land nog expedities naar Antarctica, om daar onder het mom van wetenschappelijk onderzoek, op walvissen te jagen. Vanaf volgend jaar willen de Japanners de commerciële jacht weer toestaan, maar dan enkel in de eigen wateren. Japan trekt zich daarom ook terug uit de Internationale Walvisvaartcommissie (IWC), die de commerciële jacht verbiedt.

“In de eigen wateren jagen is dan bijna het enige wat je dan nog kan doen”, zegt Fabian Ritter, een Duitse mariene bioloog, die ook wetenschappelijk adviseur is voor de Belgische commissaris bij de IWC. “Al sinds de jaren 80 wil Japan de commerciële walvisvaart hernemen, maar de manier waarop de Japanners de jacht hebben voortgezet heeft hen al veel kritiek opgeleverd. Het Internationaal Gerechtshof heeft Japan ook al veroordeeld, omdat hun walvisjacht niet voldoet aan de criteria van wetenschappelijk onderzoek.”

Duurzaam in Antarctica

De problemen beginnen vooral nu Japan heeft besloten zich toe te leggen op de eigen territoriale wateren en zijn exclusieve economische zone, een zeer uitgestrekt zeegebied. Ook al belooft de overheid dat de jacht op een verantwoorde manier zal gebeuren, toch valt nog te bezien hoe dat in de praktijk zal verlopen. Japan is trouwens na IJsland en Noorwegen nu het derde land dat commerciële walvisjacht toestaat.

“Voor de kust hebben de walvispopulaties nu al te maken met andere dreigingen, zoals vervuiling”, zegt Ritter. “Bovendien zullen ook bedreigde soorten per ongeluk worden gevangen, omdat het soms erg moeilijk is om ze van een niet-bedreigde soort te onderscheiden. Daarvoor is soms zelfs een DNA-onderzoek nodig.”

Natuurorganisaties en andere overheden hebben ondertussen al kwaad gereageerd op de zet. Terwijl Greenpeace Japan scherp veroordeelt, ziet Sea Shepherd deze beslissing merkwaardig genoeg ook als een overwinning. Zo kan er meer worden ingezet op conservatie in het gebied bij Antarctica, klinkt het. Voor een aantal walvissoorten geldt dat gebied als een belangrijke zone waar veel voedsel, zoals krill, te vinden is.

Aan de andere kant is het wel zo dat de jacht daar eigenlijk geen grote invloed heeft op de walvispopulaties, zegt Ritter, omdat het aantal gevangen exemplaren aan de lage kant blijft. Het Japanse quotum staat daar op jaarlijks 333 walvissen.

Ook Kelle Moreau van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen gelooft dat de jacht daar eigenlijk zelfs als duurzaam kan worden bestempeld. “De situatie van bepaalde soorten, zoals de dwergvinvis, is er wel degelijk op vooruitgegaan, zodat die eigenlijk weer een zekere jacht kunnen verdragen”, zegt Moreau. “Het is dan ook mogelijk om een duurzaam quotum te berekenen op basis van wetenschappelijke gegevens.”

Diplomatie

De politiek lijkt ook een grote rol te spelen in dit verhaal. Hoewel landen als Australië en Nieuw-Zeeland wel ‘enorm teleurgesteld’ zijn dat Japan de IWC verlaat, zijn ze wel tevreden over het stopzetten van de walvisjacht in het zuidpoolgebied, die ook al tot veel diplomatieke wrijving heeft geleid.

Voor veel conservatieve Japanners is de walvisvaart dan weer een kwestie van nationale trots, zelfs al is de vraag naar het vlees de laatste jaren gedaald. Aten Japanners in de jaren 60 nog jaarlijks 200.000 ton walvis, dan gaat het de voorbije jaren nog om zowat 5.000 ton.

“Toch is walvis in veel Japanse restaurants nog steeds een delicatesse”, zegt Ritter. “De overheid heeft ook al programma’s gesubsidieerd om Japanners weer walvisvlees te laten eten. Dit is eigenlijk een boodschap aan de internationale gemeenschap waarin Japan zegt: ‘Laat ons allemaal gerust.’”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234