Zaterdag 23/01/2021

Jan!

Wij zijn winnaars!", sprak de loser en vervolgens gooide hij zich in de armen van Mickey Mouse. Ik was niet onder de indruk, eerlijk gezegd, van de gevleugelde woorden van onze Choco Prince, tijdens zijn zwerftocht met zakenlui door de cenakels van Hollywood.

Niet dat ik onze koningszoon erger vind dan zijn Hollandse evenknie, hoor, want ook die wandelende oliebol mag voor mij samen met al zijn uitingen van houterig populisme voorgoed opgesloten worden in een nog op de richten wassenbeeldenmuseum, ergens ter hoogte van het drielandenpunt. Of verbannen naar een themapark dat werkt rond het thema 'Nutteloze Mensen'. Neverland, quoi.

Van Neverland gespoken: bent u ooit al eens in Kortrijk geweest?

Ik ook niet vaak, maar ik moet u zeggen dat ik het heel jammer vind dat ik er een maandag of twee geleden niet geraakt ben, ook al omdat de plaatselijke variant van de Fyra beslist had die dag niet uit te rijden.

Het was namelijk feest in Kortrijk. En niet zomaar een feest, zo vernam ik achteraf, maar een sobere en stemmige viering rond de persoon en het talent van de geweldige toneelspeler Jan Decleir. Hij sprak de woorden 'Wij zijn winnaars!' niet uit, al had hij daar wel alle redenen voor.

Decleir ontving die dag uit handen van onze minister van Cultuur een nette geldsom en een mooi werk van de beeldhouwer Philip Aguirre y Otegui. Dit gebeurde allemaal in het kader van de hem net door een jury van de Vlaamse Gemeenschap toegekende 'Prijs voor Algemene Culturele Verdienste'. Ik ben daar blij om, want laat ik nu net vinden dat diezelfde Jan Decleir, met uitzondering van mezelf misschien, werkelijk de ideale ontvanger is van die fijn benoemde prijs.

Grapje, natuurlijk, hierboven. Maar niet helemaal, omdat wat ik nu precies bewonder in Decleir inderdaad niets anders is dan zijn algemene verdienste, op het vlak van onze cultuur.

U denkt dan misschien meteen spontaan aan hoe hij alleen maar door zijn pure présence goede films als Daens, Karakter of De zaak Alzheimer nog beter maakte dan ze al waren. U bent misschien al wat ouder en denkt bij het horen van Decleirs naam aan zijn flitsende passages in oud tv-goud als Keromar, Wij, Heren van Zichem of Sil de strandjutter. En u weet, net als ik, dat zijn vertolking als Koning in Kulderzipken of als Heilige Man in Sinterklaas van de allerhoogste orde zijn.

En ja, wanneer ik aan Jan Decleir denk dan denk ik ook aan al die dingen. Maar ik zie Jan toch vooral in het theater staan blinken, daar waar hij me destijds al zo ontieglijk bang maakte als Gilles en zo hard deed lachen met de wijze woorden uit de obscene fabels van Dario Fo.

Dat wonderlijke theater waar hij zich ook recentelijk nog in goed gezelschap en op superieure wijze ten dienste stelde van de allerbeste teksten van de heren Dylan Thomas en Hugo Claus.

Als ik aan deze Decleir denk dan denk ik ook aan de mooie schilderijen die ik van hem ken. En aan de korte periode - ook één en al algemene culturele verdienste, voorwaar - toen hij als directeur door de gangen van het Herman Teirlinck Instituut te Antwerpen liep.

Maar het mag soms ook een beetje minder zijn. Daarmee bedoel ik dat de ware klasse van de acteur Jan Decleir vaak ook helemaal tot haar recht komt wanneer hij in een film of een tv-serie een eerder bescheiden partij toebedeeld krijgt en dan zo verschrikkelijk veel moet doen met verschrikkelijk weinig. Zie zijn weergaloze kleine kruidenier in Les barons. Zie zijn wat droevige echtgenoot in S.. Zie zijn waarlijk aandoenlijke vader van Soeur Sourire in de rolprent met die naam, zijn zonderlinge Jacob in Le grand paysage d'Alexis Droeven.

Wereldklasse, niets anders.

Sommigen betreuren in dat verband dat Jan niet alles uit een ongetwijfeld mogelijke internationale carrière zou hebben gehaald, maar ik heb daar persoonlijk alvast geen klachten over.

Moest hij dan absoluut een nazi of een bad guy gaan spelen in een of andere middelmatige Hollywoodfilm om helemaal voor vol te worden aangezien? Ik denk het niet.

En is het ook niet gewoon goed dat we hem hier hebben kunnen houden, in onze theaters, in onze films, in onnozele sketches van Gaston & Leo, in tv-series als Moeder, waarom leven wij?, De Kavijaks, Koning van de wereld of het zeer ondergewaardeerde De 9 dagen van de gier?

Ik ben gewoon blij ben dat ik in hetzelfde land en hetzelfde tijdsgewricht geboren ben als Jan Decleir. En ik beken met een lichte traanopwelling in de ogen: ik zou hem missen als hij er niet was, maar dat is een loos probleem, want hij is er wel.

Verder denk ik dat ik vakantie nodig heb. Misschien gaat de reis wel naar Venetië, dit jaar. En ga ik daar samen met mijn geliefde een spritz drinken aan een gammele cafétafel naast een stil, vergeten kanaal. Ondertussen lees ik ook in Paul Baeten Gronda's vierde roman Straus Park en stel ik met veel genoegen vast hoe een in Italië levende jonge Leuvenaar toch maar mooi zijn eigen great American novel geschreven heeft. Met brio en gelukkig ook een zekere diepgang, waarvoor dank. Net zoals ik me wel op een bank onder een boom in de Giardini zie zitten om eindelijk Griet Op de Beecks debuut Vele hemels boven de zevende uit te lezen.

Maar misschien trek ik er ook gewoon eenkele dagen uit om eens op reis te gaan naar Kortrijk. Ga ik daar in frituur Grand Place een grote met tartaar eten, terwijl ik nadenk over mijn leven, en toekijk hoe de uitbater van Grand Place zijn uithangbord op verzoek van de schepen van Frituren herschildert tot Frituur 'Grote Plaats'.

Zelf heb ik onlangs van een van mijn geelzwart gestreepte vrienden het verzoek gekregen om deze rubriek vanwege de intense vriendschapsverdragen tussen de landelijke hoofdstad en de sympathieke gouw Vlaanderen maar eens om te dopen tot 'Zaterdagplein'. Ik heb er serieus en lang over getwijfeld maar uiteindelijk heb ik ervoor gekozen om het Zaterdagplein voor alle verkeer te sluiten.

Volgende week zal er dus geen 'Place du Samedi' zijn. En daarna ook nooit meer.

Maar ik zeg het u wel nog één keer, en met al mijn dank: u was een fijn publiek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234