Donderdag 24/09/2020

integratie

Jan en Ali worden niet zomaar vriendjes

De eerste schooldag in de Sleepstraat in Gent. Gemengde klassen alleen zijn niet genoeg om kindjes vriendschap te laten sluiten.Beeld Bas Bogaerts

Onderzoek bij 18.000 kinderen uit 900 klassen in vier landen wijst uit dat samen op school zitten niet automatisch tot geslaagde interculturele vriendschappen leidt. Wat bevordert zulke relaties wel? Echte diversiteit, de aanpak van de leraars en nog het meest de houding van de ouders, zo blijkt.

Kinderen naar een gemengde school sturen, zorgt niet automatisch voor een waaier van etnisch diverse vriendschappen. Dat blijkt uit een studie van sociologe Sanne Smith, die voor haar doctoraatsstudie aan de Universiteit Utrecht onderzoek deed naar etnische vriendschappen bij kinderen uit het derde en het vierde middelbaar. Voor het onderzoek werd gebruikt gemaakt van gegevens van 18.000 kinderen uit 900 klassen in Nederland, Zweden, Duitsland en Engeland.

In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, zijn het niet de culturele en socio-economische verschillen die een vriendschap tussen twee kinderen met een andere etnische achtergrond kunnen fnuiken, meent Smith. Autochtone kinderen in het bso en het tso houden er bijvoorbeeld min of meer dezelfde waarden en normen op na als bso'ers en tso'ers met vreemde roots.

Ook de buurt waaruit de jongeren afkomstig zijn speelt volgens Smith niet zo'n rol: kinderen die in een multiculturele omgeving wonen, staan niet significant meer open voor interetnische vriendschappen. Dat bevestigt ook Stijn Oosterlynck, stadssocioloog aan de Universiteit Antwerpen: "Het louter creëren van een etnische mix is niet voldoende. Dat zie je ook in multiculturele wijken, bijvoorbeeld. Ook mensen die helemaal niet negatief staan tegenover andere culturen, geven dikwijls aan dat ze nauwelijks contact hebben met mensen van een andere etnische achtergrond."

Wat wel van belang is voor een interetnische vriendschap, meent Smith, is de houding van de ouders. "Kinderen sluiten sneller een interculturele vriendschap als hun ouders zelf vrienden hebben met buitenlandse roots en als ze niet de neiging hebben om erg vast te houden aan tradities en hun eigen cultuur."

Orhan Agirdag, onderwijssocioloog en docent aan de Universiteit Amsterdam, illustreert hoe ouders de vriendschappen van hun kinderen kunnen beïnvloeden. "Als een kind een verjaardagsfeestje organiseert, gebeurt dat in samenspraak met zijn ouders", zegt hij. "Vaak kent de papa van Jan de mama van Els, maar niet die van Ali. En dan heeft Ali plots heel wat minder kans om uitgenodigd te worden."

Ver doorgedreven mix

Uit het onderzoek van Smith blijkt ook dat etnische diversiteit essentieel is om een interculturele vriendschap te doen slagen. "Bij gemiddelde diversiteit, wanneer bijvoorbeeld de helft van de klas Marokkaans is en de helft autochtoon, is de segregatie het grootst. Dan is de eigen groep groot genoeg om een vriendje van dezelfde afkomst te vinden. Als de diversiteit groter is, met bijvoorbeeld een Keniaan, een Chinees, een Turk en een Belg, dan is de segregatie kleiner."

Volgens Oosterlynck ligt daar ook een deel van de oplossing: "In het debat over sociale mix vergeet men dat het vormen van vriendengroepen op school ook met macht te maken heeft. In situaties waarin er geen culturele meerderheid is die zijn normen, waarden en verwachtingen oplegt, kan men daar makkelijker mee omgaan. Als etnische minderheden in de schoolomgeving gemarginaliseerd worden, kunnen ze daar ook op reageren door aparte scholen op te richten, waar die ongelijke machtsverhoudingen minder spelen.

"Ook professionele hulpverleners en leerkrachten kunnen een belangrijke rol spelen in het neutraliseren van ongelijke machtsverhoudingen. In klasgesprekken zouden ze aandacht kunnen vragen voor de verschillende culturele achtergronden van hun leerlingen, uiteraard met ruimte voor kritische discussies. Als er bijvoorbeeld een natuurramp gebeurt in Zuidoost-Azië, moet een kind dat uit die regio afkomstig is daarover kunnen getuigen.

"We kunnen ook andere talen dan het Nederlands erkennen en een plaats geven op school. Op die manier kunnen we een hiërarchie tussen culturen doen verdwijnen en de machtsverhoudingen tussen verschillende etnische groepen herstellen."

Agirdag voegt daar nog aan toe dat we een voorbeeld moeten nemen aan scholen waar het wél goed gaat. "We moeten de ouders niet aan de poort laten staan, maar ze binnenhalen voor koffie en een babbel. Succesvolle integratie is niet het gevolg van de samenstelling van een school, maar van hoe we met verscheidenheid omgaan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234