Donderdag 20/06/2019

Jan Callebaut

Jan Callebaut is communicatieadviseur en marktonderzoeker. Hij kijkt tweewekelijks naar mens, samenleving, media en politiek.

Onlangs was ik te gast op een presentatie van Prof. Dr. Vincent Blondel (UCL). Hij is een internationaal gereputeerde expert toegepaste wiskunde. Over zijn werk berichten zowel vaktijdschriften als Der Spiegel, de Wall Street Journal en Le Monde. Blondel analyseerde zes maanden telefoon- en sms-verkeer in België. Per postcode weet hij nu wie met wie connecteerde, hoe lang het gesprek duurde en in welke taal het verliep. Meer dan 800 miljoen sms-jes en gesprekken van een kleine 3 miljoen mensen bij één operator heeft hij in kaart gebracht. Met andere woorden: Blondel heeft alle telefonische sociale contacten geanalyseerd die verliepen.

Hij is wellicht de enige die ons een zicht geeft op de wérkelijke, socio-geografische samenhang van dit land. De 47-jarige professor weet met wie we praatten, hoe vaak dit gebeurde en hoe lang deze gesprekken duurden. Hij heeft een overzicht van al onze sociale contacten en, op basis van de contactfrequentie, van de densiteit ervan. Dit levert merkwaardige resultaten op. Het laat hem toe de kaart van Vlaanderen te tekenen op basis van sociale interacties en dit levert verrassende resultaten op. Behalve Limburg levert geen enkele provincie een coherent beeld op. Zelfs West-Vlaanderen valt uiteen in twee sociologische gebieden. Er is de kust, waar Veurne nog toe behoort maar Diksmuide niet meer, en er is de rest van West-Vlaanderen, waartoe, in affectieve zin, ook Zulte en Kruishoutem behoren.

Oost-Vlaanderen bevat drie sociologisch samenhangende gebieden. Zo hebben Oudenaarde en de Denderstreek hun eigenheid. Daartoe behoort ook de zuid-westelijke kant van Vlaams-Brabant: van Opwijk tot Herne en Galmaarden. Vanaf Hamme-Temse bestaat er een tweede Oost-Vlaamse kern. Op basis van zijn telefoonverkeer behoort Londerzeel sociologisch meer tot het Waasland, net zoals bijvoorbeeld Bornem. De derde structurele samenhang, van Gent tot de Nederlandse grens, verschilt opnieuw grondig.

Ook de provincie Antwerpen valt uiteen in twee intense contactgebieden. Hoogstraten kijkt naar de kempen, Brecht en Malle praten intensiever naar Antwerpen. De provincie Vlaams-Brabant is dan weer heel bijzonder: acht gemeenten van Opwijk tot Galmaarden en Herne vormen een sociologische eenheid met de oostkant van Oost-Vlaanderen. De totale oostrand van Brabant, Diest en Zoutleeuw, daarentegen zijn sociologisch veeleer op Limburg gericht. De ring rond Brussel is niet alleen een ring rond Brussel, maar bevat ook Brussel zelf. Het territorium rond Leuven heeft zijn eigen samenlevende werkelijkheid. Bertem kijkt naar Leuven, maar Tervuren en Zaventem doen dat niet.

Het is interessant om een wiskundige de kans te geven om feiten van het echte samenleven in kaart te brengen. Het levert materiaal op waarmee we gemeenschappen op een slimme manier kunnen ondersteunen en helpen om op een positieve manier het samenleven uit te bouwen. Op basis van deze samenlevingsmapping moeten de aanspraken van Leuven op een shoppingcentrum in Vilvoorde als imperialistisch beschouwen en het pleidooi om regionale televisiezenders tot provinciale fusies te dwingen als dwalingen. De mapping geeft ook aan hoe arbitrair sommige administratieve grenzen zijn.

We leren vooral dat het intuïtieve gedrag van mensen, de wijze waarop ze zelf relaties ontwikkelen emotionele realiteiten volgen. En dit is mijn inziens een solidere manier om de samenleving te organiseren. Misschien geeft de Franstalige wiskundige Blondel Vlaanderen een nieuwe kans om naar zichzelf te kijken en de samenhang in een gefederaliseerd Vlaanderen te bevorderen. Want uiteindelijk bepalen mensen zélf wat ze samen willen doen en bestaan structuren in de 21e eeuw om mensen te ondersteunen en niet om, zoals in de 19e eeuw, defensieve muren te bouwen.

Als Vlaanderen ambitie heeft, moet het zichzelf hertekenen op basis van echte sociale contactpatronen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden