Vrijdag 24/09/2021

Jan Callebaut Leiders voor morgen

De huidige crisis laat ons inzien dat het de zakenwereld ontbreekt aan leiders met de juiste mentaliteit. Maar zal het met een nieuwe generatie beter worden? Met welke mentaliteit kiest men vandaag voor een aanvullende Master in Business Administration? Welke onderbouw geeft men daar aan het leiderschap van morgen? Volgens socioloog George Ritzer leiden de meeste MBA's aan het 'McDonald's-fenomeen': ze zijn "efficiënt, voorspelbaar, berekenbaar en beheersbaar". Ik ben er van overtuigd dat Ritzer een punt heeft. Bezieling en honger naar kennis heeft plaatsgemaakt voor berekening. Geld en status zijn de motivationele 'drivers'. De bonuscultuur is nog niet meteen weg.

Nochtans zien we in de westerse culturen een groeiende nood aan leiderschap dat een bijdrage aan de samenleving koppelt aan individuele ontwikkeling. De individuele elitedynamiek ten dienste van het mondiaal kapitalisme blijft in de BRIC-landen evenwel de boventoon voeren.

Ik herinner mij nog mijn gesprekken, begin jaren negentig, met studenten aan verschillende universiteiten in Beijing. Geen kamer, geen huis, geen taxi, geen werkplaats was toentertijd zonder een portret van de Grote Roerganger. Maar het gelijkheidsbeginsel was dood. Jongeren hadden, en hebben allicht, maar één ideologie: die van het grote geld. Hun bestreving: zo snel mogelijk zo rijk mogelijk worden. Voor ouders moeten zorgen is dan hinderlijk en dus kwamen er de eerste bejaardentehuizen. Alles maten ze af aan materiële waarde. Zelfs liefde. Zonder blitse auto geraken jongens niet aan een lief. Alles wordt dan berekening. Uit die jongeren wordt uiteindelijk de leidende klasse van een wereldmacht gerekruteerd.

MBA's

Ook bij onze Businessschool-opleidingen staat het materiële strak voorop daar waar de postindustriële logica plaats zou moeten ruimen voor mentale innovatie. Het moet intussen toch duidelijk zijn dat de competitieve inschatting van welvaart niet leidt tot welzijn of welbevinden. Er zijn grenzen aan de groei. Europa zit volop tegen die grenzen aan te krampen. Dit kan niet zonder gevolgen blijven voor haar welvaart. We kunnen ons geen nieuwe leiders permitteren die het compromis en een empathische rede gelijkstellen aan verraad. Dit leidt tot frustratie, bitterheid, afgunst. Dan stijgt de zuurtegraad van een samenleving en zal de krap begrote generatie jonge actieven het sluipend moeilijk krijgen met de massa grijsaards die doorgaans nog relatief goed af zijn.

Terwijl, het hoeft zo niet te gaan. De leiders van deze samenleving, of ze nu een vakbond, een bedrijf, een regering, een politieke partij, of een universiteit aanvoeren, kunnen het verschil maken door te kiezen voor een andere benadering van welvaart, die van het welbevinden waarvoor andere overwegingen en waarden meespelen dan loutere welvaart. Innovatie betreft niet alleen technologie. Ons denken vereist innovatie. We stappen een nieuw tijdperk binnen dat ons zal vermorzelen als we 'groei' aanhouden als onze heilige koe. De innovatie die deze wereld leefbaar, menselijk, warm moet houden zal van morele en mogelijk spirituele aard zijn. It's all in the mind. Misschien niet alles, maar toch veel. We moeten dringend onze bestrevingen en onze normering van welvaart evalueren, herdenken, inspireren met reddende inzichten. Vooral mensen die een leidende rol ambiëren in deze samenleving, ook in het zakenleven, moeten ontvankelijk zijn voor alternatieven.

In deze periode van het jaar kijken veel jonge mensen met talent uit naar gespecialiseerde masteropleidingen. Ouders en studenten vragen mij wel vaker om hen daarbij te helpen.

Een belangrijke overweging, zeer helaas, is de kostprijs geworden. Sommige opleidingen zijn schandalig duur. Misschien iets wat ze in Davos maar beter kunnen aankaarten: hoe leid je leiders van morgen op om een andere mindset te hanteren? Hoe verkrijg je bedrijfsleiders met ethiek en zin voor zelfkritiek, mensen die oog hebben voor normen en waarden en niet alleen aan geld denken?

Toch bestaan er geweldig interessante nieuwe initiatieven. De snelgroeiende Antwerpse Management School (AMS) is een verfrissing. Prof. Dr. Philippe Naert werkt daar aan de stille revolutie. AMS houdt zich bezig o.a.met three continent management (3cMGM). Jonge post-graduates studeren vier maanden in Antwerpen, vier maanden in Bhubaneswar, Indië, en tot slot vier maanden aan de Fordham universiteit in Manhattan (VS). Naast de basisvakken verdiepen ze zich in de economie van the bottom of the pyramid. Ze krijgen een cursus niet-competitieve strategieën en yoga. Ze weten intussen dat er in India vier definities van armoede gehanteerd worden. Jonge toptalenten, pas afgestudeerd, vormen een interculturele groep die de wereld doortrekt om academisch te groeien en efficiëntie in teamwork bij te spijkeren. Op dit ogenblik studeren aan het Xavier Institute of Management 15 Belgen samen met Amerikanen, Chinezen, Indonesiërs en Turken.

Het zijn dit soort van opleidingen die hopelijk een nieuwe impuls geven aan leiderschap en de kleffe smaak moeten wegnemen van de op graaien gerichte bonusgeneratie. Wie afstudeert met frisse inzichten kan die beleven, doorgeven en zo inspireren tot andere attituden waarmee mensen in het leven staan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234