Donderdag 02/12/2021

James Tobin voelt zich misbruikt door antiglobalisten

De antiglobalisten hebben hun organisatie gelukkig 'Attac' genoemd en niet 'Tobin', naar de gelijknamige taks, want na een interview met naamgever James Tobin hadden ze waarschijnlijk hun naam moeten veranderen.

Eric Goeman van Attac: 'niet verrast'

brussel

Josse abrahams

De uitvinder van de Tobin-taks, James Tobin (83), leeft en staat vandaag met een uitgebreid interview in het Duitse weekblad Der Spiegel. Het is de eerste keer dat de man zich over de antiglobalisten uitlaat en zijn oordeel is redelijk vernietigend.

Tobin is niet de eerste de beste. Als aanhanger van de Britse econoom John Mainard Keynes kreeg hij in 1981 de Nobelprijs Economie. Zijn theorie over de taks ontwikkelde hij al in 1972. Geheel nieuw was die overigens niet. Tobin zegt in het interview dat hij het idee van een heffing op transacties reeds bij Keynes las, in diens werk Algemene theorie over de werking van krediet en geld. Keynes lanceerde het idee echter om de handel in aandelen af te remmen. Tobin paste een zelfde idee toe op wisselkoerstransacties. Hij wilde per transactie een half procent laten heffen op het totaal van het bedrag. Op die manier moest speculatie worden afgeschrikt.

Uit het gesprek met het Duitse weekblad blijkt dat Tobin zich eigenlijk niet bekommert om wat er met de opbrengst van de heffing gebeurt. Hij is enkel uit op het afremmen van speculatie, terwijl de antiglobalisten meer uit zijn op het creëren van een fonds dat bruikbaar is om fundamentele wereldproblemen aan te pakken. Attac en de anderen zijn overigens ook afgestapt van 0,5 procent. Zij zijn tevreden met een heffing van 0,1 tot 0,25 procent.

Tobin doet in het interview eigenlijk niets om zich sympathiek te maken bij de antiglobalisten. Zo neemt hij het op voor het gecontesteerde Internationaal Monetair Fonds (IMF), dat volgens hem de taks kan heffen aangezien het ervaring heeft met het internationale monetaire systeem. Ook de Wereldhandelsorganisatie (WTO), kop van Jut bij de belegering van Seattle door de antiglobalisten eind 1999, krijgt bemoedigende woorden van Tobin. Volgens hem zou de WTO zelfs meer macht moeten krijgen, ook over de VS bijvoorbeeld. Tobin werd naar eigen zeggen op een bepaald moment uitgenodigd door Bernard Cassen, de voorzitter van Attac in Frankrijk, om naar Parijs te komen. "Daar zou ik dan voor duizenden jubelende aanhangers verschijnen." Hij heeft dat om familiale redenen afgewezen, maar ook omdat hij niet met Attac wilde geassocieerd worden. De Amerikaanse wetenschapper wil niet in één adem genoemd worden met een deel van de antiglobalistische beweging die haar ideeën kracht bijzet via straatgeweld.

Opvallend is ook dat de man niet al te hoog opgeeft van de slaagkansen van zijn theorie in de praktijk. Op de vraag of hij gelooft dat zijn taks ooit werkelijkheid zal worden, antwoordt hij zonder meer: "Geen kans. Daarvoor is er te veel tegenstand in de internationale financiële wereld."

Eric Goeman van Attac Vlaanderen is niet verrast over de uitspraken van Tobin. "Ik verwachtte al lang dat Tobin dit zou doen." Anderzijds vindt Goeman het raar dat de man zelf niet meer gelooft dat de taks ooit gerealiseerd zal worden. "Als je ziet dat in België ngo's als 11.11.11 en Broederlijk Delen daarachter staan. Zelfs de Franse premier Jospin heeft zich voor de taks uitgesproken."

Goeman zegt niet te geloven in een snelle realisatie van de heffing, maar verwijst naar het feit dat de Tobin-tax toch maar op de agenda van de Europese ministerraad van Financiën in Luik staat, eind deze maand. Anderzijds probeert hij zich niet te veel illusies te maken. De kabinetschef van minister van Financiën Reynders heeft duidelijk te verstaan gegeven dat het op de agenda wordt gezet, maar dat het voor de minister geen prioriteit is. De tegenstanders beginnen zich overigens ook te organiseren. Dat was bijvoorbeeld het geval met de Europese vereniging van banken, die een brief tegen de taks heeeft opgesteld.

Treuren om het afhaken van Tobin hoeft de beweging volgens Goeman niet te doen. De huidige versie van de theorie is veel verfijnder en wordt belichaamd door de Duitse econoom Paul Bernd Spahn, die naar verluidt veel minder problemen heeft met de antiglobalisten.

De Tobin-taks gaat volgens Goeman over veel meer dan de heffing op wisselkoerstrancties alleen. Zo gaat de discussie over de invoering van de taks ook over de wanverhouding tussen belasting op arbeid en belasting op kapitaal. Bovendien is het een symbooldossier in het kader van de discussie wie nu eigenlijk de wereldmacht in handen heeft, de politieke wereld of de economische wereld. Het invoeren van de Tobin-taks zou de weegschaal opnieuw doen overhellen naar de politiek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234